Nghiên cứu, phát triển trí tuệ nhân tạo và Blockchain phục vụ hiệu quả chuyển đổi số trong CAND

Thừa ủy quyền của Thượng tướng, PGS.TS Trần Quốc Tỏ, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, Thiếu tướng, TS Lê Minh Thảo, Giám đốc Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh chủ trì hội thảo.

Dự hội thảo có lãnh đạo các cục, đơn vị chức năng của Bộ Công an, các học viện, trường CAND và Công an một số đơn vị địa phương; các chuyên gia về công nghệ, an ninh mạng.

Đề dẫn hội thảo, Thiếu tướng, TS Lê Minh Thảo, Giám đốc Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh nhấn mạnh: Thế giới bước vào cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, chuyển đổi số tác động sâu rộng, bao trùm lên tất cả các ngành, các lĩnh vực kinh tế - xã hội, góp phần tăng năng suất lao động, chuyển đổi mô hình hoạt động theo hướng đổi mới sáng tạo, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của quốc gia. Nhiều quốc gia trên thế giới đã và đang triển khai các chiến lược quốc gia về chuyển đổi số với phạm vi rộng lớn và đa dạng như: Chính phủ số, Kinh tế số, Xã hội số và Công dân số.

Chuyển đổi số ở Việt Nam là vấn đề cấp thiết được Đảng, Chính phủ đặc biệt quan tâm. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập sâu rộng, chuyển đổi số quốc gia đang trở thành xu thế tất yếu, định hình lại cách thức vận hành của nền kinh tế, quản lý nhà nước và đời sống xã hội. Đây là một quá trình biến đổi sâu rộng, không chỉ liên quan đến việc áp dụng công nghệ mà còn đòi hỏi sự thay đổi về tư duy, mô hình kinh doanh và cách thức tương tác.

Các công nghệ số mới nổi như AI, chuỗi khối (Blockchain), dữ liệu lớn (Big data), điện toán đám mây (Cloud computing) và mạng kết nối vạn vật (IoT) đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy quá trình này. Đặc biệt, sự giao thoa giữa AI và chuỗi khối đã mở ra một kỷ nguyên mới về chuyển đổi số. Chuỗi khối có thể bổ sung ưu thế của AI bằng cách cung cấp một hệ thống lưu trữ dữ liệu an toàn, không thể thay đổi, trong khi AI hỗ trợ tối ưu hóa các giao thức trên chuỗi khối thông qua các thuật toán học máy, học sâu và phân tích thông minh. Sự kết hợp này không chỉ khắc phục được những hạn chế của từng công nghệ mà còn tạo ra các giá trị gia tăng vượt trội về bảo mật, hiệu quả và khả năng mở rộng.

Tuy nhiên, đi cùng với những thời cơ, lợi ích mà các công nghệ chủ chốt trong quá trình chuyển đổi số như AI và chuỗi khối mang lại là những nguy cơ, thách thức về ANQG và TTATXH. Các thế lực thù địch và các loại tội phạm lợi dụng triệt để không gian số để hoạt động tuyên truyền, phá hoại tư tưởng, chống phá Đảng, Nhà nước, kích động gây rối ANTT; các hoạt động gián điệp mạng, thu thập bí mật nhà nước trên không gian mạng diễn biến ngày càng phức tạp. Đặc biệt, trong bối cảnh đất nước ta đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số quốc gia thì việc nghiên cứu, phát triển AI và chuỗi khối phục vụ công tác Công an ngày trở nên quan trọng, cấp thiết, là ưu tiên hàng đầu để chuyển đổi số thành công.

Tại hội thảo, các ý kiến đã làm rõ cơ sở lý luận và thực tiễn về vai trò của AI và chuỗi khối trong chuyển đổi số quốc gia gắn với công tác của lực lượng CAND; đánh giá thực trạng và các vấn đề liên quan đến công nghệ AI, chuỗi khối và công tác bảo đảm an toàn thông tin (ATTT), an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (CNC); các phương thức, thủ đoạn tấn công mới của tội phạm mạng, tội phạm sử dụng CNC trong quá trình chuyển đổi số ở Việt Nam.

Trên cơ sở đó, đề xuất các định hướng, giải pháp nghiên cứu công nghệ AI và chuỗi khối góp phần nâng cao hiệu quả công tác đảm bảo ATTT, an ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng CNC của lực lượng CAND đáp ứng nhiệm vụ chuyển đổi số quốc gia; bảo đảm CAND đi đầu trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, xác định rõ mục tiêu KHCN, đổi mới sáng tạo của CAND trong mục tiêu của đất nước.

GSTSKH Hồ Tú Bảo, Giám đốc Phòng thí nghiệm Khoa học dữ liệu, Viện nghiên cứu cao cấp về Toán, Thành viên Hội đồng tư vấn Quốc gia về Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo nhấn mạnh, chuyển đổi số là quá trình thay đổi cách sống, cách làm việc và phương thức sản xuất trên môi trường thực-số; mối quan hệ giữa con người với AI và khoa học dữ liệu. Trong đó, AI và khoa học dữ liệu tác động đến cả 3 yếu tố cốt lõi của chuyển đổi số: Con người, thể chế và công nghệ cũng như lên các thành phần của hệ sinh thái số của mọi tổ chức.

Để sử dụng AI và khoa học dữ liệu hiệu quả trong chuyển đổi số, GS.TSKH Hồ Tú Bảo đề xuất cần đồng bộ về hạ tầng số gồm máy, mạng tốt, dữ liệu đủ-sạch-sống, thống nhất, dùng chung, có công cụ AI và khoa học dữ liệu; nhân lực làm chủ AI và khoa học dữ liệu và quyết tâm của người đứng đầu.

Đại tá Lê Hải Triều, Viện trưởng Viện Kỹ thuật điện tử nghiệp vụ, Cục Công nghiệp an ninh, Bộ Công an cũng cho rằng, chuyển đổi số quốc gia là một xu hướng tất yếu, tái định hình mọi khía cạnh của xã hội. Các công cụ công nghệ như AI, chuỗi khối, dữ liệu lớn, điện toán đám mây đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy chuyển đổi số. Việc áp dụng AI và Blockchain vào quy trình quản lý và sản xuất không chỉ giúp nâng cao hiệu quả làm việc mà còn tạo ra những giá trị kinh tế to lớn. Các lĩnh vực như chuỗi cung ứng, tài chính, y tế, giáo dục và quản lý nhà nước đều được hưởng lợi từ sự cải tiến nhờ vào công nghệ số.

Đại tá Lê Hải Triều khuyến nghị cần cập nhật và xây dựng các quy định để bảo vệ thông tin cá nhân và tăng cường bảo mật trong hệ thống số nhằm thiết lập một chiến lược an ninh mạng quốc gia toàn diện; tăng cường đào tạo nguồn nhân lực chuyên sâu về cả AI và Blockchain và thúc đẩy hợp tác chuyển giao công nghệ; đầu tư hệ thống hạ tầng số hiện đại và nâng cao nhận thức của nhân viên.

PGS.TS Nguyễn Ái Việt, Viện trưởng Viện công nghệ và giáo dục trí tuệ mới tạo sinh, Thành viên Hội đồng tư vấn Quốc gia về Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cũng đã chia sẻ về nguy cơ của việc phát tán thông tin giả, sai lệch và giải pháp phòng chống trong kỷ nguyên AI.

Theo PGS.TS Nguyễn Ái Việt, với chi phí thấp, quy mô và tốc độ lan truyền nhanh gấp trăm lần, độ thật có thể vượt quá khả năng phân biệt của mắt người, tấn công cá nhân hóa và khả năng tự động hóa toàn bộ quy trình sản xuất-phát tán, công nghệ AI đã và đang khiến cho việc phát tán tin giả ngày càng trở nên nguy hiểm. Hệ quả là gây rối loạn chính trị và xã hội, khủng hoảng niềm tin, tấn công cá nhân, lừa đảo tài chính quy mô lớn, đe dọa quan hệ quốc tế. Giải pháp cho vấn đề này là phải hoàn thiện khung pháp lý, xây dựng hệ thống giám sát bóp méo thông tin quốc gia và tăng cường hợp tác quốc tế về nguồn tin.

TS Đặng Minh Tuấn, Viện trưởng Viện nghiên cứu ứng dụng công nghệ CMC cho biết, hiện nay công nghệ AI đang được nghiên cứu, ứng dụng trong một số lĩnh vực tại Việt Nam. Đơn cử như việc ứng dụng AI để phát hiện các mâu thuẫn, chồng chéo trong các văn bản vi phạm pháp luật, giúp giải quyết các điểm nghẽn về thể chế. Cũng theo TS Đặng Minh Tuấn, trong bối cảnh đất nước đang đẩy mạnh quá trình chuyển đổi số quốc gia, việc nghiên cứu, phát triển AI và chuỗi khối phục vụ Công an ngày càng trở nên quan trọng, cấp thiết và cần được ưu tiên hàng đầu để chuyển đổi số thành công.

Phát biểu tổng kết hội thảo, thừa ủy quyền của lãnh đạo Bộ Công an, Thiếu tướng, TS Lê Minh Thảo, Giám đốc Học viện Kỹ thuật và Công nghệ an ninh, Trưởng Ban tổ chức hội thảo giao các đơn vị chức năng tiếp thu đầy đủ, nghiêm túc các ý kiến tham luận, đóng góp của các đại biểu, các nhà nghiên cứu, nhà khoa học phối hợp với các đơn vị chức năng thuộc Bộ nghiên cứu đề xuất những bài học kinh nghiệm từ thực tiễn công tác Công an để tham mưu hoàn thiện hệ thống các văn bản quy phạm pháp luật, trong đó cụ thể hoá các quan điểm của Đảng, pháp luật của Nhà nước về công tác nghiên cứu, ứng dụng, phát triển AI, chuỗi khối trong quá trình chuyển đổi số phù hợp với đặc thù của lực lượng CAND.

Trưởng Ban tổ chức hội thảo cũng đề nghị Công an các đơn vị, địa phương tập trung xây dựng, hoàn thiện hạ tầng số và các cơ sở dữ liệu nghiệp vụ, coi đây là nền tảng quan trọng để AI và công nghệ chuỗi khối phát huy hiệu quả trong công tác bảo đảm ANTT và an toàn xã hội bởi khi dữ liệu đầy đủ, chính xác và kịp thời, AI mới có thể phân tích để hỗ trợ ra quyết định và chuỗi khối giúp đảm bảo tính toàn vẹn và minh bạch của dữ liệu, tránh bị sửa đổi hay giả mạo. Nhờ vậy mới có thể khai thác một hệ thống dữ liệu tin cậy để chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ vi phạm về ANTT và ATXH.

Các đơn vị nhà trường trong CAND cần tiếp tục tăng cường công tác đào tạo, bồi dưỡng, tập huấn nâng cao nhận thức, trách nhiệm, năng lực về nghiên cứu, ứng dụng, phát triển AI, chuỗi khối cho lãnh đạo quản lý các cấp, cán bộ chiến sĩ tham gia vào quá trình chuyển đổi số, quản lý, vận hành, khai thác các hệ thống thông tin; phối hợp xây dựng cơ chế, nội dung hợp tác trong lĩnh vực nghiên cứu, ứng dụng, phát triển AI, chuỗi khối phục vụ chuyển đổi số và đảm bảo ATTT, an ninh mạng.