"Người thầy" áo xanh trong hành trình hồi sinh cuộc đời người nghiện ma túy (bài 1)

Cuối tháng ba, trong đợt trải nghiệm thực tế do Cục Truyền thông CAND tổ chức, chúng tôi đã có mặt tại Cơ sở cai nghiện số 4 (phường Xuân Phương, quận Nam Từ Liêm), 1 trong 4 cơ sở cai nghiện thuộc Công an TP Hà Nội. Quãng thời gian lưu lại ở Cơ sở cai nghiện số 4 không lâu, nhưng những điều "mắt thấy, tai nghe" đã giúp tôi cảm nhận được luồng gió mới ở nơi đây. Sự xuất hiện của các CBCS Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội trong nhiệm vụ mới đã nhân lên niềm tin và hy vọng cho mỗi học viên về một tương lai không còn ma túy ám ảnh. 

Qua hơn một tháng tiếp nhận nhiệm vụ mới, "người thầy" đặc biệt ở Cơ sở cai nghiện số 4 đã và đang lặng lẽ gieo mầm thiện, giúp thắp sáng đường về cho những mảnh đời từng sa chân vào ma tuý. Không dừng lại ở đó, thông qua việc quản lý giáo dục, quản lý người nghiện, CBCS Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội đã tham mưu với Công an thành phố về các giải pháp giảm nguồn cầu ma tuý, giảm người nghiện…

Luồng gió mới từ những "người thầy" mang sắc phục

Lúc tôi đến là đầu giờ sáng, trong khuôn viên của cơ sở cai nghiện, nhiều gia đình và người nhà học viên đang được các cán bộ Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội hướng dẫn quá trình thăm, gặp tận tình, chu đáo.

Tại khu sản xuất của Cơ sở cai nghiện số 4, không khí làm việc diễn ra rất nhộn nhịp; các học viên tỉ mỉ lắp ráp từng linh kiện điện tử; trong mỗi cử chỉ và hành động đều thấy rõ sự thuần thục. Nếu không phải trong một "ngôi trường" đặc biệt, chẳng ai nghĩ rằng đây là những người đã từng "làm bạn" với ma tuý. Với sự giúp đỡ của những "thầy giáo" mang sắc phục, họ đã bước đầu từ bỏ được ma tuý; từng bước hoàn thiện bản thân để sớm trở về với cuộc sống thường nhật.

"Tôi nhận thức rõ tác hại của ma túy; nếu tiếp tục sử dụng, không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe của bản thân mà còn tác động tiêu cực đến kinh tế và hạnh phúc của gia đình… Vì vậy, tôi đã tự nguyện vào Cơ sở cai nghiện số 4 thuộc Công an TP Hà Nội để chữa bệnh" - học viên Nguyễn Văn H, 39 tuổi, quê ở huyện Mỹ Đức, Hà Nội cho biết. Những chia sẻ của anh H, có lẽ cũng là tâm sự của hầu hết các học viên ở Cơ sở cai nghiện số 4. Giờ đây, Cơ sở cai nghiện số 4 không chỉ là nơi giúp họ cắt cơn, cai nghiện ma tuý mà còn là "ngôi trường" để mỗi người học tập, nâng cao bản lĩnh; học nghề để tìm cơ hội làm lại với cuộc đời. Đồng hành cùng họ, không chỉ là những biện pháp điều trị mà còn là những tấm lòng, sự cảm thông, những bàn tay sẵn sàng nâng đỡ, dìu bước những cuộc đời từng lạc lối.

Anh Vương Anh Quân, ở phường Mai Động, quận Hoàng Mai (Hà Nội), một học viên vừa cắt cơn chia sẻ: Khi biết cơ sở cai nghiện đã được bàn giao về cơ quan Công an quản lý, tôi đã lựa chọn vào đây chữa bệnh. Sau khi cắt cơn, tôi đang tập các bài phục hồi sức khoẻ. Những ngày đầu thật không dễ dàng, nhưng tôi thường xuyên nhận được sự quan tâm của các cán bộ Công an và nhân viên của cơ sở cai nghiện…

Thuở còn là cậu thanh niên choai choai, Nguyễn Văn Hai ở Hoài Đức, Hà Nội (SN 1986) đua đòi chúng bạn sử dụng chất ma tuý. Ban đầu thử cho biết, sau đó nghiện lúc nào mà không hay… Sau đó, với sự giúp đỡ của gia đình và hơn cả là nghị lực của bản thân, anh đã từ bỏ được ma tuý. Cuộc đời của Hai những tưởng sẽ bước sang một trang mới khi anh có được một công việc ổn định trong biên chế Nhà nước, nào ngờ... Một biến cố bất ngờ xảy ra, Hai một lần nữa đã không giữ được mình, tiếp tục sa chân vào ma tuý. Cũng như nhiều trường hợp khác, ma tuý không chỉ khiến anh ta "thân tàn, ma dại mà khiến anh bị bạn bè và người thân xa lánh… Lần này, anh tự nguyện vào đây cai nghiện và đã nhận được sự giúp đỡ nhiệt tình, chu đáo của cán bộ Công an và cán bộ, nhân viên của cơ sở cai nghiện.

Gắn quản lý với đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy

"Dưới sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc cũng như lãnh đạo Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, chúng tôi đã nhanh chóng bắt tay vào tiếp nhận nhiệm vụ mới. Mọi hoạt động tại cơ sở cai nghiện được duy trì ổn định…" - Phó trưởng Cơ sở cai nghiện số 4, Trung tá Hoàng Ngọc Hà cho biết. Ngay sau khi tiếp nhận nhiệm vụ, Trung tá Hoàng Ngọc Hà, Phó trưởng Cơ sở cai nghiện số 4 cùng hơn 20 CBCS đã khẩn trương bắt tay vào công việc. Chỉ sau thời gian ngắn, CBCS được giao nhiệm vụ đã nhanh chóng thích nghi với môi trường mới; phối hợp cùng các cán bộ dân sự để quản lý, hỗ trợ học viên cai nghiện.

Việc lực lượng Công an trực tiếp quản lý cơ sở cai nghiện không chỉ là một sự thay đổi về mặt tổ chức, mà còn mở ra hy vọng cho nhiều cuộc đời từng lầm lỡ. Chia sẻ về vấn đề trên, Trung tá Nguyễn Thế Nhật, Phó trưởng Phòng CSĐT tội phạm về ma túy, Công an Hà Nội, cho biết: Là một trong những đơn vị trực tiếp đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, chúng tôi mong muốn xây dựng một quy trình khép kín, từ việc đấu tranh, đưa người nghiện đi cai nghiện bắt buộc cho đến công tác quản lý sau cai. Khi toàn bộ quy trình này do lực lượng Công an thực hiện, chúng tôi tin rằng sẽ có những cải tiến hiệu quả hơn. Đồng thời, điều này cũng giúp lực lượng Công an có thể vận động, khai thác thông tin một cách sát thực, từ đó đấu tranh nhằm giảm nguồn cung ma túy và xác định chính xác toàn bộ các nguồn cung - cầu ma túy hiện nay.

Khi nói đến lực lượng Công an, nhiều người nghĩ ngay đến những cuộc truy bắt tội phạm, những lần đấu trí căng thẳng trong các chuyên án. Nhưng ít ai biết rằng, ở một nơi đặc biệt như Cơ sở cai nghiện số 4 TP Hà Nội, những chiến sĩ mang màu áo xanh ấy còn là người thầy, người bạn, cùng học viên bước qua những ngày tháng tăm tối để hướng về một tương lai tốt đẹp hơn. Không chỉ quản lý, giám sát, họ còn trực tiếp hướng dẫn, động viên, cảm hóa từng học viên. Qua lao động sản xuất, những người lầm lỡ từng bước đoạn tuyệt với ma túy, tìm lại chính mình.

Trao đổi với chúng tôi, Trung tá Nguyễn Thế Nhật, Phó trưởng Phòng CSĐT tội phạm về ma túy, Công an Hà Nội cho biết, thực hiện chức năng chuyển giao quản lý Nhà nước từ ngành Lao động, Thương binh và Xã hội về ngành Công an, các đối tượng cai nghiện vẫn theo nội dung trước đó đã thực hiện gồm cai nghiện tự nguyện và cai nghiện bắt buộc. Tất cả các quy trình vẫn tiếp nối và phát triển trên nền cái cũ đã thực hiện.

Theo ông Phùng Kiều Hoan - cán bộ Cơ sở cai nghiện số 4, từ khi có lực lượng Công an trực tiếp tham gia quản lý, các học viên đã nâng cao ý thức kỷ luật, giờ giấc sinh hoạt và lao động nghiêm túc hơn. "Lực lượng vũ trang luôn đề cao tính kỷ luật, và chính điều đó đã giúp học viên rèn giũa ý chí, nâng cao tinh thần trách nhiệm trong quá trình điều trị, phục hồi", ông Hoan tiếp lời.

Thực hiện Đề án của Bộ Công an và Kế hoạch của Công an TP Hà Nội về triển khai thực hiện việc tiếp nhận nhiệm vụ quản lý Nhà nước về cai nghiện và quản lý sau cai nghiện ma túy từ Sở Lao động - Thương binh và Xã hội về Công an thành phố, các cơ sở cai nghiện trên địa bàn thành phố Hà Nội từ 7 cơ sở được bố trí thành 4 cơ sở cai nghiện thuộc Công an TP Hà Nội. Công an TP Hà Nội đã phân công Phòng CSĐT tội phạm về ma túy tiếp nhận nhiệm vụ quản lý các cơ sở cai nghiện của Công an TP Hà Nội.

Thực hiện đúng theo tiến độ các yêu cầu đề ra; từ 0h00 ngày 1/3/2025, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy đã phân công CBCS nhận nhiệm vụ tại 4 cơ sở cai nghiện. Mặc dù đây là nhiệm vụ mới, nhưng ngay từ những ngày đầu tiên CBCS của đơn vị đã khắc phục mọi khó khăn tiếp nhận ngay các vị trí công việc; đảm bảo duy trì hoạt động bình thường của các cơ sở cai nghiện, đặc biệt là công tác quản lý, giáo dục, chăm sóc và điều trị cho học viên tại các cơ sở cai nghiện.

Dưới sự chỉ đạo của Công an thành phố, qua hơn một tháng hoạt động dến nay, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy không chỉ duy trì ổn định các hoạt động chuyên môn của các cơ sở cai nghiện mà các hoạt động văn hóa, văn nghệ, thể dục thể thao, chăm lo đến tinh thần của cán bộ và học viên tại các cơ sở cai nghiện cũng được quan tâm triển khai thực hiện đầy đủ, qua đó tạo không khí vui tươi, phấn khởi, hỗ trợ có hiệu quả quá trình điều trị học viên. Trong 1 tháng vừa qua tại 4 cơ sở cai nghiện của Công an thành phố đã tiếp nhận các học viên cai nghiện. Đến nay, có học viên đã hoàn thành quá trình cai nghiện. Các đồng chí trưởng cơ sở cai nghiện đã ký quyết định công nhận để nhiều học viên trở về sinh sống tại địa phương.

 Trong thời gian tới, thông qua việc quản lý, giáo dục học viên cai nghiện ma túy tại các cơ sở cai nghiện, Phòng CSĐT tội phạm về ma túy sẽ tiếp tục nắm bắt về tâm tư, tình cảm của người nghiện, đẩy mạnh việc phát động phong trào tố giác tội phạm ma túy ngoài xã hội. Từ đó, triển khai hiệu quả các biện pháp giảm cung, giảm cầu về ma túy, phấn đấu xây dựng xã hội không có ma túy.  Thời gian tuy chưa dài nhưng những kết quả tích cực trong công tác quản lý cai nghiện đã bước đầu mang lại kết quả tích cực.

Với kinh nghiệm trong đấu tranh phòng, chống tội phạm ma túy, các cán bộ Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý, Công an TP Hà Nội không chỉ động viên, khích lệ và giúp đỡ họ yên tâm điều trị tại cơ sở mà còn tập trung giáo dục để các học viên nhận thức rõ tác hại của ma túy. Đồng thời, trang bị cho họ kỹ năng phòng ngừa, kết hợp với giáo dục, đào tạo và hướng nghiệp, giúp họ có cơ hội hoàn lương và lựa chọn một cuộc sống tốt đẹp hơn. Từ đó, giúp họ dần tìm lại sự tự tin, có định hướng nghề nghiệp sau khi rời khỏi cơ sở để vững tin, làm lại cuộc đời.