Theo chân cán bộ an ninh có mặt ở những địa bàn từng là “điểm nóng” (bài 1)
Với phương châm “bốn tại chỗ”, lấy vận động, giáo dục thuyết phục là chính, trong những năm qua, Công an tỉnh Yên Bái đã tham mưu với cấp uỷ, chính quyền địa phương thực hiện tốt công tác giải phóng mặt bằng, đền bù, hỗ trợ tái định cư; tạo sự đồng thuận trong xã hội; giữ vững ổn định chính trị, bảo đảm an ninh trật tự trong quá trình triển khai. Từ đó, giúp cho việc thực hiện các dự án đầu tư, phát triển kinh tế xã hội, đồng thời đảm bảo đời sống, lợi ích hợp pháp, chính đáng của nhân dân và nhà đầu tư.
“Alo, anh Hậu ạ, tôi ở tổ dân phố X., ngày mai chính quyền địa phương sẽ thực hiện cưỡng chế, tháo dỡ công trình trái phép của gia đình. Hôm trước các anh đã xuống nhà, để lại số điện thoại và bảo tôi gọi khi cần tư vấn về pháp luật…”. Sau cuộc điện thoại, Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu, Đội trưởng Đội An ninh Công an TP Yên Bái (Yên Bái) cùng đồng đội lại lên đường…
Cầu nối giữa chính quyền và người dân
Khi Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu cùng đồng đội vừa bưng chén trà thì chị N.T.N (trú tại TP Yên Bái) về đến nhà. Thấy đội trưởng Hậu và đồng đội, chị đon đả cất tiếng chào… Từ nhiều ngày nay, cán bộ Đội An ninh Công an TP Yên Bái đã trở thành những “vị khách” đặc biệt của vợ chồng chị N.T.N..
Câu hỏi lần này của vợ chồng chị N.T.N. liên quan đến việc tháo dỡ căn nhà xây dựng không phép trên diện tích đất nằm trong dự án. Sau khi trao đổi, Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu và đồng đội đã giải đáp tỉ mỉ những thắc mắc của vợ chồng chị N.T.N.… Để có được sự đồng thuận đó là một quá trình dài kiên trì và bền bỉ của đội trưởng Hậu và các trinh sát Đội An ninh Công an TP Yên Bái. Được biết, gia đình chị N.T.N. là một trong những hộ dân sau khi được Công an TP Yên Bái vận động đã tự nguyện chấp hành; việc này được gia đình đồng thuận trước khi UBND TP Yên Bái có quyết định thực hiện việc cưỡng chế chỉ khoảng một ngày.
Trước đó, năm 2019, vợ chồng chị N.T.N. chắt chiu, dành dụm mua miếng đất tại TP Yên Bái. Trong quá trình xây dựng, chính quyền địa phương đã nhiều lần nhắc nhở và lập biên bản về hành vi xây dựng khi không xin phép nhưng gia đình vẫn cố tình xây dựng trên mảnh đất đã nằm trong quy hoạch của thành phố. Qua rà soát, căn nhà xây dựng không phép của vợ chồng chị N.T.N. thuộc diện buộc phải tháo dỡ…
Trước thời điểm ra quyết định cưỡng chế, chính quyền địa phương nhiều lần nhắc nhở nhưng vợ chồng chị N.T.N. không nghe, kiên quyết không thực hiện… UBND TP Yên Bái buộc phải ra quyết định cưỡng chế. Khi lực lượng Công an TP vào cuộc, qua tiếp xúc một số lần, Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu cùng đồng đội thấy rằng nguyên nhân của sự việc này là do gia đình chưa hiểu biết về các quy định của pháp luật. Vì thế, sau khi nắm bắt tình hình, anh đã chủ động cùng đồng đội đến gặp vợ chồng chị N.T.N..
Qua tiếp xúc trực tiếp cùng với các thông tin cần thiết khác, Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu và đồng đội phần nào hiểu về gia cảnh của họ. Chị N.T.N. là công nhân tại nhà máy Sứ Yên Bái với đồng lương eo hẹp, còn người chồng cũng làm việc tự do nên kinh tế gia đình chẳng mấy dư dả. Vì thế, khi bị buộc phải tháo dỡ căn nhà cấp bốn mà trước đó họ đã chắt chiu dựng lên dùng làm nơi sinh hoạt của gia đình, người vợ tiếc của, tiếc công. Bên cạnh đó, họ cũng chưa hiểu được hết các quy định của pháp luật nên chưa hợp tác… Khi đó, anh đã cùng cán bộ an ninh nhiều lần gặp gỡ, lắng nghe tâm tư của vợ chồng họ, từ đó chủ động báo cáo, đề xuất lãnh đạo đơn vị để tham mưu thành phố, chính quyền địa phương có giải pháp kịp thời hỗ trợ; giúp gia đình trong phạm vi, thẩm quyền đảm bảo ổn định cuộc sống ngay sau khi tháo dỡ công trình vi phạm, tạo sự đồng thuận giữa người dân với chính quyền…
Rời căn nhà của vợ chồng chị N.T.N., chúng tôi theo chân cán bộ Đội An ninh Công an TP Yên Bái có mặt tại nhà của vợ chồng ông N.V.H., đây cũng là một trong những hộ gia đình sau khi được vận động, tuyên truyền đã tự nguyện chấp hành các quy định của pháp luật, không phải thi hành lệnh tháo dỡ. Lúc chúng tôi đến đã chập choạng tối, vợ chồng người đàn ông đã bước vào cái tuổi ngoài 60 đang tất bật chuẩn bị bữa cơm tối.
Trước đây, gia đình ông N.V.H. có mảnh đất nằm trong diện phải thu hồi làm đường. Khi đó, do việc giải thích chưa cặn kẽ dẫn đến việc gia đình ông hiểu nhầm rằng, sau khi nhận tiền đền bù sẽ tự định cư. Vì thế, vợ chồng ông xây căn nhà trên mảnh đất nông nghiệp (tại xã Tân Thịnh, TP Yên Bái). Khi chính quyền địa phương yêu cầu giải tỏa, gia đình bức xúc, có đơn khiếu kiện nhiều nơi. Sau khi nắm bắt được tình hình, Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu đã cùng cán bộ trong đơn vị tìm đến nhà. Khi ấy, gia đình ông N.V.H. đã đưa toàn bộ giấy tờ cho cán bộ Đội An ninh xem xét…
Sau khi tìm hiểu, anh cùng đồng đội đã tư vấn giúp họ việc giải quyết theo đúng trình tự, quy định của pháp luật. Đồng thời tham mưu lãnh đạo đơn vị, chính quyền địa phương tổ chức gặp gỡ, đối thoại… Khi yêu cầu được giải đáp, gia đình ông đã không còn bức xúc và chấp hành các quy định của pháp luật khi thực hiện quyền và nghĩa vụ của công dân.
Bắt bệnh để “bốc thuốc”
Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu cho biết: Năm 2021, trên địa bàn TP Yên Bái triển khai xây dựng 51 công trình, dự án trọng điểm, phải thu hồi quỹ đất của nhiều hộ gia đình, cá nhân và các tổ chức nên đã phát sinh những vấn đề phức tạp và tiềm ẩn nguy cơ phức tạp nếu công tác giải quyết không đảm bảo được quyền lợi của các bên liên quan.
Nổi bật là một số dự án lớn như: Dự án vé công trình đường nối Quốc lộ 32C với đường cao tốc Nội Bài – Lào Cai; công trình bờ kè chống ngập sông Hồng; Dự án đầu tư xây dựng kinh doanh nhà ở, công trình Bách Lẫm A, Bách Lẫm B; công trình đường nối quốc lộ 37 với đường cao tốc Nội Bài - Lào Cai; dự án đường nối quốc lộ 32C và quốc lộ 37 với đường Yên Ninh... Trong năm, UBND TP Yên Bái đã ban hành 14 quyết định cưỡng chế thu hồi đất đối với 13 hộ gia đình trong diện bồi thường, thu hồi đất. Trong đó, thi hành cưỡng chế 8 vụ; tuyên truyền, vận động không phải cưỡng chế 6 vụ. Tính đến tháng 5/2022, TP Yên Bái đang triển khai 54 công trình dự án: Có 2.463 hộ gia đình, cá nhân và tổ chức phải thu hồi đất; tổng diện tích thu hồi là 2.942.754m2.
Trong 5 tháng đầu năm 2022, số lượt người tham gia khiếu kiện trên địa bàn thành phố là 85 đơn (giảm 199 lượt so với cùng kỳ 2021). Đội An ninh đã tham mưu cho UBND TP Yên Bái chỉ đạo các phòng, ban, đơn vị giải quyết các đơn thư của công dân theo đúng quy định, không để phát sinh các vấn đề phức tạp. Trong 5 tháng đầu năm 2022, UBND TP đã ban hành 6 quyết định cưỡng chế; tuyên truyền vận động không phải thi hành cưỡng chế tháo dỡ công trình vi phạm 4 hộ gia đình.
Trao đổi với chúng tôi, Thiếu tá Nguyễn Trung Hậu cho biết: Muốn chữa khỏi bệnh thì phải bắt đúng bệnh để có thể “kê đơn”. Trong quá trình thực hiện công tác, Đội An ninh nhận thấy tại một số dự án việc áp giá bồi thường nhìn chung vẫn còn thấp, nhất là giá đất nông nghiệp trong khu vực đô thị, khu dân cư ở nông thôn. Người dân cho rằng thu hồi thì theo giá Nhà nước quy định thấp, giao đất tái định cư lại theo giá gần sát với giá thị trường dẫn đến việc không đồng thuận, tỷ lệ đơn thư khiếu nại, phản ánh, đề nghị liên quan đến giá bồi thường thu hồi đất, bố trí tái định cư vẫn có xu hướng tăng. Cùng với đó, khi giải phóng mặt bằng, sinh kế cho những hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi hết đất ở, đất nông nghiệp, rừng... (người dân không còn tư liệu sản xuất) phát sinh nhiều vấn đề như: chuyển đổi chỗ ở, việc làm, đi lại, thu nhập thường xuyên, kể cả vấn đề tâm lý không muốn đi nơi khác.
Cuộc sống hậu thu hồi đất, hậu tái định cư của người dân tại một số dự án chưa đáp ứng hết các điều kiện về an sinh xã hội như điện, nước, rác thải, vệ sinh môi trường... dẫn tới sự so sánh trước và sau khi thu hồi đất. Bên cạnh đó, một bộ phận người dân chưa nhận thức đầy đủ các quy định của pháp luật; lại bị kích động nên khiếu kiện nhiều lần thậm chí có thái độ mâu thuẫn với những trường hợp đã được giải quyết đúng quy định của pháp luật. Một số lại lợi dụng việc khiếu nại, tố cáo để kéo dài thời gian, không chấp hành quy định đã có hiệu lực về việc thu hồi đất.
Từ việc nắm bắt được nguyên nhân, Đội An ninh đã có nhiều giải pháp tham mưu lãnh đạo Công an TP, cấp ủy, chính quyền địa phương trong quá trình thực hiện phải đầy đủ, đúng quy trình theo quy định (không làm tắt, làm thiếu các bước khi tiến hành giải phóng mặt bằng). Cụ thể, trong quá trình tiếp xúc, giải quyết những kiến nghị, thắc mắc của người dân, Đội An ninh Công an TP Yên Bái đã có thái độ lắng nghe, ứng xử phù hợp, tránh gây căng thẳng, đối đầu với người dân. Cùng với đó, tập trung nghiên cứu, xem xét, trả lời đúng, đủ và kịp thời đến người dân; nâng cao nhận thức, trình độ của số cán bộ làm công tác đảm bảo an ninh xã hội; hiểu rõ về quy trình quy hoạch, kiểm đếm, thu hồi đất, tham mưu kịp thời chính quyền địa phương giải quyết các vướng mắc của người dân.