Tình người ở trại giam nơi cực Nam Tổ quốc

Vơi bớt nỗi nhớ nhà

Có mặt ở Trại giam Cái Tàu, xã Khánh An, tỉnh Cà Mau - nơi cực Nam của Tổ quốc vào những ngày giáp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, tôi không chỉ chứng kiến sự hy sinh thầm lặng của cán bộ, chiến sĩ (CBCS) nơi đây, mà còn được sẻ chia về cái Tết đầy ắp tình người. Trại giam Cái Tàu là một trong những đơn vị có quy mô lớn nhất cụm các trại giam (thuộc Cục Cảnh sát Quản lý trại giam, cơ sở giáo dục bắt buộc, trường giáo dưỡng) vùng đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) với hàng trăm CBCS quản lý 3 phân trại, trên 2.500 phạm nhân. Trong khi đó, các phân trại lại nằm cách xa nhau, điều kiện đi lại khó khăn.

Đại tá Huỳnh Trí Thương, Giám thị Trại giam Cái Tàu cho biết, Phân trại K1 nằm cạnh Trung tâm chỉ huy nhưng cũng là vùng xa của tỉnh. Phân trại K2 nằm ở xã Khánh Hưng, cách Phân trại K1 hơn 40 cây số và Phân trại K3 cùng nằm ở xã Khánh An, cách Phân trại K1 khoảng 20 cây số, đi lại cũng nhiều cách trở. Để lo cho cuộc sống tinh thần, vật chất của phạm nhân trong trại, đặc biệt là ngày Tết cổ truyền của dân tộc, CBCS Trại giam Cái Tàu không quản ngại khó khăn, quên đi hạnh phúc của mình và gia đình. Với CBCS Trại giam Cái Tàu, việc đem lại niềm vui cho phạm nhân trong những ngày Tết đến, Xuân về vừa là trách nhiệm, vừa là tình người.

Theo Trung tá Huỳnh Hoàng Linh, Đội trưởng Đội Tham mưu, khác với ngày thường, lượng công việc của CBCS vào những ngày Tết tăng lên nhiều lần. “Để động viên tinh thần phạm nhân trong những ngày Tết, ngoài chế độ của Nhà nước thì CBCS luôn quan tâm, tạo điều kiện để mọi người được đón Tết vui vẻ. Năm nào cũng vậy, công tác chuẩn bị Tết Nguyên đán cho phạm nhân được chuẩn bị từ đầu tháng Chạp. Vào thời gian này, ở các phân trại đều thành lập các đội văn nghệ, thể thao, như: Biểu diễn nghệ thuật theo hình thức sân khấu hóa, ca cổ, dân ca, múa lân; kéo co, bóng đá mini, bóng chuyền, nhảy bao bố...”, Trung tá Linh chia sẻ.

Phạm nhân Phạm Văn Thân (SN 1973, quê An Giang) kể: “Năm đầu tiên đón Tết trong trại, tôi khóc suốt. Lúc đó cảm giác tội lỗi và nuối tiếc nghẹn ngào. Cứ nghĩ nếu mình không phạm tội thì giờ này đang cùng gia đình quây quần bên nhau đón năm mới. Năm nay là hơn 7 năm tôi đón Tết trong trại, có thời gian gắn bó với các phạm nhân khác nên chúng tôi coi nhau như anh em, khiến không khí Tết đầm ấm hơn rất nhiều”.

Những ngày giáp Tết, không khí tại Trại giam Cái Tàu dường như nhộn nhịp, tất bật hơn hẳn. Nhiều người không quản vất vả, vượt quãng đường hàng trăm cây số để động viên người thân cố gắng cải tạo tốt để được đặc xá và sớm trở về gia đình.

Công tác chăm lo các bữa ăn ngày Tết bảo đảm an toàn thực phẩm, chăm sóc y tế cho phạm nhân cũng được Ban Giám thị Trại giam Cái Tàu chú trọng. Các hoạt động góp phần không nhỏ nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho phạm nhân, đồng thời thể hiện chính sách nhân đạo, nhân văn của Đảng, Nhà nước với những người lầm lỗi.

Tạo động lực để phạm nhân cải tạo tốt hơn

Với mỗi người, ngày Tết có ý nghĩa vô cùng đặc biệt, song với những phạm nhân đang phải cải tạo trong Trại giam Cái Tàu, họ phải tạm xa gia đình để chuộc lại những lỗi lầm trước đó đã gây ra. Càng gần Tết, cũng là thời điểm mong mỏi nhất của nhiều phạm nhân trong đó có phạm nhân Trần Vũ Nghiên. “Tết thì ai cũng mong muốn được trở về nhà với người thân, chính vì thế tôi cũng cố gắng từng ngày cải tạo tốt để được về với gia đình, để được đón Tết vui vẻ cùng người thân”, phạm nhân Nghiên cho hay.

Để ổn định tâm lý phạm nhân, nhất là mỗi dịp Tết đến Xuân về; đồng thời động viên, khuyến khích phạm nhân cải tạo tốt để được giảm án, sớm về đoàn tụ với gia đình, tái hòa nhập cộng đồng, trước đó nhiều tháng Trại giam Cái Tàu xây dựng kế hoạch cụ thể về tổ chức các hoạt động vui Xuân, đón Tết cho phạm nhân. “Vào dịp Tết, chúng tôi rất vui khi được Ban Giám thị tổ chức các hoạt động vui chơi, văn nghệ, thể dục thể thao trong ngày Tết để vơi đi phần nào nỗi nhớ nhà”, phạm nhân Trần Văn Tuấn (SN 1995, quê Ninh Bình) chia sẻ.

Mặc dù không được sum họp với gia đình vào những ngày Tết, nhưng trong trại giam, các phạm nhân luôn nhận được sự quan tâm, động viên của Ban Giám thị, cán bộ quản giáo. Vào những ngày chuẩn bị chuyển giao giữa năm cũ và năm mới, phạm nhân được tự tay gói những chiếc bánh tét mang hương vị Tết để vơi đi nỗi nhớ gia đình. “Chúng tôi được Ban giám thị Trại giam quan tâm, nhất là vào ngày Tết được gói bánh tét, chơi thể thao, văn nghệ và vui các hoạt động Tết để vơi bớt nỗi nhớ nhà, yên tâm cải tạo tốt”, phạm nhân Lê Văn Phải (SN 1988, quê An Giang) cho biết.

Việc tổ chức cho phạm nhân đón Tết đầy đủ, vui vẻ, ấm áp với những phần quà sẻ chia còn là cách giúp mỗi cá nhân nhận thấy được sự khoan hồng của Đảng, Nhà nước đối với những người vi phạm pháp luật biết ăn năn, hối cải. Từ đó mỗi cá nhân sẽ tiếp tục cố gắng, nỗ lực để một ngày không xa có thể trở về đoàn viên với gia đình trong ngày Tết. 

Thượng tá Phan Hồng Hải, Phó Giám thị Trại giam Cái Tàu cho biết: “Vào những ngày Tết, chúng tôi tổ chức các trò chơi, văn nghệ cho phạm nhân tham gia, tạo tinh thần vui vẻ phấn khởi để họ yên tâm cải tạo”.

Khi được hỏi về không khí đón Tết trong trại, phạm nhân Phạm Chí Linh (SN 2001) phấn chấn hẳn lên: “Ở trong này chúng em được Ban Giám thị và cán bộ tạo mọi điều kiện để đón Tết vui vẻ. Có thịt kho hột vịt, bánh tét, mứt món… như Tết ở nhà. Lúc giao thừa, Ban Giám thị vào từng buồng giam chúc Tết. Sau đó chúng em cùng bày mâm ngũ quả liên hoan trong phòng, ai có đồ gì được gia đình gửi cho đều đóng góp cùng, vừa ăn vừa hát, có khi hát đến sáng luôn”.

Đại tá Huỳnh Trí Thương, Giám thị Trại giam Cái Tàu cho biết, khẩu phần ăn những ngày Tết của phạm nhân tăng gấp 5 lần so với ngày thường. Không chỉ vậy, CBCS Trại giam tự tay gói bánh tét để trao tận tay cho mỗi phạm nhân vào chiều 30 Tết. Tất cả các thực phẩm, như: Thịt heo, gạo nếp, chả lụa, bánh kẹo, mứt món, rau quả… phải đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trước khi cấp phát cho các phạm nhân. Ngoài ra, phạm nhân còn được tặng thưởng vật chất tùy theo kết quả phấn đấu thi đua cải tạo trong năm.

 Trung tá Huỳnh Hoàng Linh kể, anh đã có gần 28 năm công tác ở Trại giam và cũng từng ấy năm anh cùng đồng đội, phạm nhân đón giao thừa trong trại. Dù rất muốn đón giao thừa bên gia đình, nhưng vì nhiệm vụ chung nên anh và nhiều đồng nghiệp chấp nhận thiệt thòi. “Tất cả anh em công tác trong đơn vị đều phải ở lại trực Tết, kể cả Giám thị. Ngày Tết, thèm được sum họp bên gia đình, ăn bữa cơm tất niên, đón giao thừa… nhưng vì nhiệm vụ chung nên đành tạm gác lại hạnh phúc riêng”, Trung tá Linh tâm sự.

36 năm công tác tại trại giam, Đại tá Huỳnh Trí Thương cho biết, số lần anh đón Tết bên gia đình đếm trên đầu ngón tay. “Ngày Tết là thời gian các phạm nhân dễ xúc động, xao xuyến nhất. Tâm trạng ai cũng day dứt, nhớ nhà nên dễ xảy ra mâu thuẫn. Năm nào cũng thế, để ổn định tâm lý cho các phạm nhân và bảo đảm an toàn trại giam, Ban Giám thị chia nhau đi từng phân trại để chúc Tết, động viên họ yên tâm cải tạo, giúp họ xóa đi mặc cảm tội lỗi và không suy nghĩ những điều tiêu cực”, Đại tá Huỳnh Trí Thương bộc bạch.