Tư duy bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới: Từ nhận thức chiến lược đến hành động kiến tạo, kỷ luật và hiệu quả

Bốn nội hàm vừa kể thống nhất trong một tư duy xuyên suốt: giữ vững an ninh quốc gia không chỉ để ổn định, mà để phát triển; không chỉ phản ứng, mà phải đi trước; không chỉ bảo vệ, mà còn kiến tạo; không chỉ đúng chủ trương, mà phải nghiêm túc, hiệu quả trong tổ chức thực hiện.

Đây không chỉ là sự phát triển về mặt lý luận của Đảng, mà còn là sự đúc kết từ thực tiễn nỗ lực liên tục qua thực hiện nhiệm vụ đảm bảo an chính trị, trật tự an toàn xã hội hết sức sinh động, quyết liệt của lực lượng CAND thời gian qua.

An ninh chủ động – giữ vững thế chủ động chiến lược, không để bị động, bất ngờ

Trong bối cảnh tình hình thế giới, khu vực tiếp tục biến động nhanh, phức tạp, khó dự báo; các mối đe dọa an ninh truyền thống và phi truyền thống gia tăng, đan xen, chuyển hóa lẫn nhau, yêu cầu bảo vệ an ninh quốc gia đặt ra ngày càng cao, toàn diện và gay gắt hơn. Thực tiễn đó đòi hỏi tư duy an ninh phải được nâng lên một bước, chuyển mạnh từ bị động sang chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm, xử lý từ xa, từ cơ sở.

Tinh thần "an ninh chủ động" được Đại hội XIV của Đảng nhấn mạnh trên nhiều định hướng lớn như: “Chủ động nghiên cứu, đánh giá, dự báo đúng tình hình, xử lý kịp thời các tình huống về quốc phòng, an ninh, các vấn đề trật tự, an toàn xã hội…”; “chủ động chuẩn bị nguồn lực…”; “phòng thủ chủ động”.

Thực tế thời gian qua, lực lượng CAND đã quán triệt sâu sắc quan điểm “giữ nước từ khi nước chưa nguy”, đặc biệt coi trọng công tác nắm tình hình, dự báo chiến lược, phát hiện sớm các yếu tố tiềm ẩn phức tạp về an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội.

An ninh chủ động thể hiện rất rõ ở việc lực lượng Công an kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước những quyết sách đúng đắn trong xử lý các vấn đề phức tạp, nhạy cảm liên quan đến an ninh quốc gia, lợi ích quốc gia – dân tộc; giữ vững ổn định chính trị, tạo môi trường hòa bình, an toàn cho phát triển đất nước.

Ngay trước Đại hội lần thứ XIV của Đảng diễn ra, lực lượng Công an kịp thời tham mưu với Đảng, Nhà nước xử lý hiệu quả các hoạt động chống phá trên không gian mạng. Trước việc các thế lực thù địch, phản động gia tăng lợi dụng các vấn đề “dân chủ”, “nhân quyền”, “tôn giáo”, “dân tộc” để xuyên tạc, kích động, Bộ Công an đã chủ động nhận diện sớm âm mưu, phương thức, tham mưu triển khai đồng bộ các giải pháp. Nhiều đường dây, đối tượng cầm đầu, móc nối trong và ngoài nước bị đấu tranh, xử lý nghiêm; hàng nghìn nội dung xấu độc, sai sự thật bị gỡ bỏ, vô hiệu hóa kịp thời. Qua đó, giữ vững trận địa tư tưởng, không để hình thành “điểm nóng” trên không gian mạng, góp phần bảo đảm ổn định chính trị – xã hội và môi trường an toàn của đất nước.

An ninh bao trùm – bảo vệ toàn diện, không để “vùng trũng” an ninh từ tổ chức bộ máy đến địa bàn cơ sở

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, xuất phát từ quan điểm của Đảng “phát triển bền vững và tự chủ chiến lược phải đặt trong tổng thể nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa, từ cơ sở, từ nơi xuất phát”, mọi công tác phát triển bền vững và tự chủ chiến lược đều phải đặt trong tổng thể nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc, bảo vệ an ninh quốc gia.

An ninh bao trùm phản ánh bước phát triển quan trọng trong tư duy bảo vệ an ninh quốc gia hiện nay. An ninh không còn được nhìn nhận một cách cục bộ, chia cắt theo lĩnh vực hay địa bàn, mà phải được bảo đảm toàn diện, đồng bộ, liên thông, không để khoảng trống, không để “vùng trũng”.

Trong tư duy đó, việc tinh gọn tổ chức bộ máy, nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của lực lượng CAND có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Thời gian qua, Bộ Công an đã quyết liệt thực hiện chủ trương lớn của Đảng về sắp xếp, tinh gọn bộ máy, rõ nhất qua việc bỏ cấp Tổng cục; sáp nhập, giảm mạnh đầu mối ở cấp Cục và Công an các địa phương; tổ chức Công an địa phương theo mô hình 2 cấp (dừng hoạt động cơ quan Công an cấp huyện trên toàn quốc); đồng thời tăng cường, sắp xếp lực lượng Công an chính quy tại Công an cấp xã…

Đây không đơn thuần là thay đổi lịch sử về mặt tổ chức, mà là một cuộc cải cách sâu sắc về tư duy quản trị an ninh, nhằm khắc phục tình trạng trung gian, chồng chéo; rút ngắn chỉ huy; đưa lực lượng Công an sát dân, sát địa bàn cơ sở, sát thực tiễn. Khi bộ máy tinh gọn, mệnh lệnh thông suốt, trách nhiệm rõ ràng, thì an ninh bao trùm mới thực sự có “độ phủ” thực chất, chứ không chỉ trên giấy.

Kết quả bước đầu đã chứng minh hiệu quả rõ nét của mô hình này. Việc bố trí Công an chính quy đảm nhiệm các chức danh Công an xã đã tạo chuyển biến căn bản trong công tác bảo đảm an ninh, trật tự ở cơ sở. Nhiều vụ việc phức tạp được giải quyết kịp thời ngay từ thôn, bản, ấp; mâu thuẫn xã hội được phát hiện sớm, hóa giải từ gốc; tội phạm được kiềm chế, kéo giảm bền vững. Và điều mặc nhiên đã hiện diện: Cơ sở vững thì thế trận an ninh nhân dân mới vững; địa bàn không “trũng” thì an ninh quốc gia mới thực sự bao trùm.

An ninh bao trùm thể hiện ở việc lực lượng Công an chủ động, hiệu quả, bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, tăng cường bảo vệ an ninh chế độ, an ninh chính quyền, an ninh văn hoá, tư tưởng, an ninh kinh tế, an ninh mạng, an ninh dữ liệu, bảo vệ yếu nhân, “rường cột” của hệ thống chính trị, tinh hoa trong giới khoa học, công nghệ; giải quyết các yếu tố tiềm ẩn phức tạp về ANTT, không để xảy ra bị động, bất ngờ.

Các đợt cao điểm tấn công, trấn áp tội phạm được triển khai đồng bộ, có trọng tâm, trọng điểm; nhiều đường dây tội phạm lớn, xuyên quốc gia bị triệt phá, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào vai trò nòng cốt của lực lượng Công an.

An ninh kiến tạo – giữ vững ổn định để mở đường cho phát triển

Bộ trưởng Lương Tam Quang chỉ rõ, tư duy công tác bảo vệ an ninh, trật tự trong kỷ nguyên mới không chỉ là bảo vệ, phục vụ mà phải kiến tạo phát triển, tạo động lực trực tiếp và thuận lợi cao nhất cho phát triển. Qua công tác bảo vệ an ninh, trật tự, phải chủ động nhận diện, tranh thủ tối đa thời cơ, biến thách thức thành cơ hội cho phát triển đất nước.

Đây cũng là cách tiếp cận thể hiện rất rõ quan điểm của Đảng: bảo vệ an ninh quốc gia không tách rời, mà gắn chặt với nhiệm vụ phát triển đất nước, lấy ổn định làm nền tảng, lấy phát triển bền vững làm mục tiêu lâu dài.

Thời gian qua, một trong những điểm mới trong tư duy hành động của lực lượng CAND là chuyển từ phương châm “mệnh lệnh - phục tùng” sang “mệnh lệnh - phục tùng và chủ động đề xuất, kiến tạo phát triển”.

Sự kiện Việt Nam đăng cai Lễ mở ký và Hội nghị cấp cao Công ước Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng (được tổ chức vào cuối 10/2025 tại Hà Nội), với sự tham dự của hơn 2.500 đại biểu đến từ 119 quốc gia và vùng lãnh thổ, hơn 100 tổ chức quốc tế và doanh nghiệp công nghệ hàng đầu thế giới, thể hiện rõ vai trò chủ động tham mưu, đề xuất sáng kiến và dẫn dắt hợp tác quốc tế của lực lượng CAND trong lĩnh vực an ninh mạng. Qua đó, Công an Việt Nam không chỉ khẳng định năng lực bảo vệ không gian mạng quốc gia, mà còn góp phần kiến tạo khuôn khổ pháp lý và hệ sinh thái an ninh mạng toàn cầu an toàn, lành mạnh, vì phát triển bền vững. Đây chỉ là một trong rất nhiều nỗ lực của lực lượng CAND.

Thời gian qua, lực lượng CAND đã và đang đóng vai trò quan trọng trong kiến tạo môi trường an ninh, an toàn, minh bạch, lành mạnh cho hoạt động sản xuất, kinh doanh, đầu tư. Công tác phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, buôn lậu, gian lận thương mại; bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, người dân được triển khai quyết liệt, hiệu quả, góp phần củng cố kỷ cương pháp luật, tạo niềm tin cho xã hội.

Đặc biệt, việc triển khai Đề án 06 về phát triển ứng dụng dữ liệu dân cư, định danh và xác thực điện tử đã trở thành một dấu ấn nổi bật của an ninh kiến tạo. Trong quá trình triển khai đề án này, không chỉ là cơ quan tham mưu, mà lực lượng Công an còn giữ vai trò chủ lực, tiên phong và chịu trách nhiệm chính từ xây dựng nền tảng dữ liệu, tổ chức thực hiện đến bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống. Với lợi thế quản lý Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư – “hạ tầng gốc” của chuyển đổi số quốc gia – lực lượng Công an đã chủ động chuẩn hóa, làm “sạch”, làm “sống” dữ liệu, bảo đảm tính đầy đủ, chính xác, cập nhật, tạo nền móng vững chắc cho việc kết nối, chia sẻ với các bộ, ngành, địa phương.

Quan trọng hơn, lực lượng Công an không triển khai Đề án 06 theo cách hành chính thuần túy, mà bằng tư duy kiến tạo, lấy hiệu quả phục vụ người dân, doanh nghiệp làm thước đo. Thời gian qua, lực lượng Công an trực tiếp xuống địa bàn, “đi từng ngõ, gõ từng nhà”, vừa thu thập, cập nhật dữ liệu, vừa tuyên truyền, hướng dẫn người dân tiếp cận các tiện ích số; qua đó biến mục tiêu chuyển đổi số từ chủ trương lớn thành lợi ích cụ thể, thiết thực trong đời sống xã hội.

Trong bối cảnh yêu cầu về tiến độ, chất lượng và an toàn dữ liệu đặt ra ngày càng cao, vai trò bảo đảm an ninh, an toàn thông tin, an ninh dữ liệu của lực lượng Công an càng được khẳng định rõ nét. Việc chủ động phòng ngừa, phát hiện, ngăn chặn các nguy cơ tấn công mạng, lộ lọt dữ liệu, lợi dụng chuyển đổi số để vi phạm pháp luật đã góp phần giữ vững niềm tin xã hội, tạo điều kiện để Đề án 06 được triển khai đồng bộ, thông suốt, không bị gián đoạn.

Thực tiễn cho thấy, chính sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ, với tinh thần “làm thật, làm đến cùng” của lực lượng Công an đã tạo động lực lan tỏa, thúc đẩy các bộ, ngành, địa phương cùng hành động, cùng chịu trách nhiệm, qua đó rút ngắn khoảng cách từ mục tiêu đến kết quả. Đề án 06 vì thế không chỉ là một chương trình chuyển đổi số, mà trở thành minh chứng sinh động cho vai trò kiến tạo phát triển của lực lượng CAND trong kỷ nguyên mới.

 Kỷ luật thực thi – nền tảng tạo nên sức mạnh và uy tín của lực lượng

Đại hội XIV nhấn mạnh yêu cầu “Nâng cao năng lực, hiệu lực, hiệu quả thực thi pháp luật, bảo vệ chủ quyền quốc gia”; “Phát huy dân chủ đi đôi với tăng cường trách nhiệm, trật tự, kỷ cương xã hội; tăng cường đồng thuận xã hội gắn với đề cao ý thức trách nhiệm công dân, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quyền làm chủ của nhân dân, lợi dụng dân chủ chống phá Đảng, Nhà nước, làm mất ổn định chính trị, xã hội, chia rẽ khối đại đoàn kết toàn dân tộc, xâm phạm quyền, lợi ích chính đáng, hợp pháp của tổ chức, cá nhân”.

Theo Bộ trưởng Lương Tam Quang, kỷ luật thực thi bảo đảm mọi quyền lợi chính đáng, hợp pháp của tổ chức, cá nhân đều được bảo vệ chặt chẽ, nghiêm ngặt, mọi hành vi vi phạm pháp luật đều phải xử lý nghiêm minh, xây dựng văn hoá thượng tôn pháp luật, tạo nền tảng xây dựng xã hội văn minh, phát triển.

Nhìn nhận vấn đề một cách tổng quát, nếu không có kỷ luật thực thi nghiêm minh, mọi tư duy đúng đắn đều khó đi vào cuộc sống. Chính từ nhận thức sâu sắc điều đó, Đảng ủy Công an Trung ương, Bộ Công an đã đặc biệt coi trọng, xác định rõ mục tiêu, giải pháp, chương trình hành động cụ thể với quyết tâm chính trị cao nhất nhằm thực hiện thắng lợi nghị quyết số 12-NQ/TW ngày 16/3/2022 của Bộ Chính trị về đẩy mạnh xây dựng lực lượng CAND thật sự trong sạch, vững mạnh, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu, nhiệm vụ trong tình hình mới.

Một những nội dung – giải pháp được quan tâm chỉ đạo, thực hiện đó là công tác xây dựng, chỉnh đốn Đảng được triển khai đồng bộ; kỷ luật, kỷ cương được siết chặt; xử lý nghiêm cán bộ sai phạm, không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Chính điều đó đã góp phần nâng cao bản lĩnh chính trị, đạo đức công vụ, tinh thần trách nhiệm của mỗi cán bộ, củng cố hình ảnh người chiến sĩ CAND “vì nước quên thân, vì dân phục vụ”.

Kỷ luật thực thi còn được hiểu là sự thống nhất từ nhận thức đến hành động, từ chủ trương đến tổ chức thực hiện; là mệnh lệnh được chấp hành nghiêm túc, thông suốt; là hiệu quả công việc được đo đếm bằng kết quả cụ thể, bằng sự bình yên của xã hội và niềm tin của nhân dân.

Còn nhớ, tại một hội thảo cách nay chưa lâu, đồng chí Bộ trưởng Lương Tam Quang từng khẳng định, mỗi chiến công, mỗi thành tích, mỗi bước trưởng thành của lực lượng CAND  đều bắt nguồn từ việc thực hiện nghiêm túc chuẩn mực đạo đức cách mạng.

Ở đâu và khi nào, mỗi đơn vị, mỗi cán bộ, chiến sĩ Công an quán triệt, rèn luyện và thực hiện chuẩn mực đạo đức cách mạng, thì ở đó, khi đó, an ninh trật tự được bảo đảm, Công an được nhân dân tin yêu, cấp ủy, chính quyền tin cậy.

Từ thực tiễn đấu tranh bảo vệ an ninh, trật tự những năm qua, tư duy mang tính định hướng chiến lược đối với công tác bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới mà Bộ trưởng Lương Tam Quang đề cập trong chuyên đề được trình bày tại Hội nghị trực tuyến toàn quốc nghiên cứu, học tập, quán triệt và triển khai thực hiện Nghị quyết đại hội XIV của Đảng, là sự khái quát rất sâu sắc cả về lý luận và thực tiễn, phản ánh đúng yêu cầu, nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia trong kỷ nguyên mới.

Kiên định và vận dụng sáng tạo tư duy “an ninh chủ động”, “an ninh bao trùm”, “an ninh kiến tạo” gắn với “kỷ luật thực thi” chính là con đường để lực lượng CAND tiếp tục phát huy truyền thống vẻ vang của dân tộc Việt Nam anh hùng, giữ vững vai trò nòng cốt trong sự nghiệp bảo vệ Đảng, bảo vệ Nhà nước, bảo vệ nhân dân; giữ vững môi trường hòa bình, ổn định để đất nước phát triển nhanh và bền vững

Bám sát tư duy, phương pháp vừa kể, lực lượng CAND ngày càng xứng đáng hơn với niềm tin yêu của Đảng và Nhân dân, như nội dung Bức trướng mà Tổng Bí thư Tô Lâm đã trao tặng nhân kỷ niệm 80 năm Ngày truyền thống CAND (19/8/1945-19/8/2025) và đón nhận Huân chương Sao vàng lần thứ 5: "Lực lượng Công an nhân dân tuyệt đối trung thành, kỷ cương, đoàn kết, tận tuỵ phụng sự Tổ quốc và phục vụ nhân dân"; đồng thời đảm bảo công tác xây dựng lực lượng CAND đúng định hướng mà Đại hội XIV của Đảng đã chỉ ra, đó là: “Xây dựng Công an nhân dân cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại, tuyệt đối trung thành với Tổ quốc, với Đảng, Nhà nước và nhân dân, kiên định với mục tiêu, lý tưởng của Đảng; bảo đảm sức chiến đấu cao, làm nòng cốt trong sự nghiệp an ninh”.