Xác định cụ thể hơn vị trí, vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở

Sáng 11/2, tại Học viện An ninh nhân dân, Bộ Công an đã tổ chức hội thảo khoa học “Lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở - Lý luận và thực tiễn”. Trung tướng, PGS.TS Lê Văn Thắng, Giám đốc Học viện An ninh nhân dân thừa ủy quyền của Bộ trưởng Bộ Công an chủ trì hội thảo.

Tham dự hội thảo có các đại biểu là lãnh đạo, các nhà khoa học, cán bộ thực tiễn đến từ các bộ, ban, ngành Trung ương, địa phương trong và ngoài lực lượng CAND.

Trình bày báo cáo đề dẫn hội thảo, Thiếu tướng, PGS.TS Trần Anh Vũ, Phó Giám đốc Học viện An ninh nhân dân cho biết, lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự (ANTT) ở cơ sở là lực lượng quần chúng tự nguyện, được thành lập ở xã, phường, thị trấn. Đây là lực lượng gắn bó mật thiết với nhân dân, có chức năng hỗ trợ cho lực lượng CAND trong thực hiện các nhiệm vụ bảo vệ ANTT ở cơ sở. Những năm gần đây, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở ngày càng được củng cố, kiện toàn.

Tính đến tháng 12/2021, toàn quốc đã thành lập 17.538 ban, tổ bảo vệ dân phố với 72.362 thành viên; 64.332 đội dân phòng với 636.342 đội viên; 89.045 công an xã bán chuyên trách. Thời gian qua, lực lượng bảo vệ dân phố đã nắm tình hình và cung cấp cho lực lượng Công an 486.778 nguồn tin có giá trị, giúp điều tra, khám phá nhiều vụ án, triệt phá nhiều băng nhóm tội phạm, phục vụ phòng ngừa đấu tranh với các loại tội phạm, tệ nạn xã hội; hòa giải trên 122.409 vụ việc mẫu thuẫn, tranh chấp trong xã hội.

Lực lượng Công an xã bán chuyên trách trước khi hoàn thành việc bố trí Công an xã chính quy đã phát hiện 17.020 vụ, bắt giữ 26.082 người phạm tội quả tang; 1.452 đối tượng truy nã… Lực lượng dân phòng phát huy vai trò hỗ trợ lực lượng Công an trong công tác phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và thực hiện một số nhiệm vụ đảm bảo ANTT ở cơ sở. Có thể nói, lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở đã góp phần quan trọng thực hiện yêu cầu “an ninh chủ động”, ngăn ngừa các nguy cơ đe dọa an ninh quốc gia từ sớm, từ xa.

Tại hội thảo, các đại biểu đã tập trung thảo luận làm rõ các vấn đề: làm rõ nhận thức về lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở và lịch sử quá trình hình thành của các lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở; làm rõ quan điểm của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở; đánh giá thực tiễn vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở trong tham gia giải quyết các vụ việc phức tạp về ANTT tại một số địa bàn; chỉ ra những bất cập, vướng mắc, khó khăn trong tổ chức, hoạt động, nhất là về chính sách, pháp luật, điều kiện đảm bảo đối với hoạt động của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở; đề xuất quan điểm định hướng, nhiệm vụ, giải pháp kiện toàn, sắp xếp lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở đặc biệt là tại các địa bàn trọng điểm, vùng sâu, vùng xa.

Thông qua tham luận “Phát huy vai trò của nhân dân trong bảo vệ ANTT ở cơ sở theo tư tưởng Hồ Chí Minh”, PGS.TS Lê Văn Lợi, Phó Giám đốc học viện Quốc gia Hồ Chí Minh đã khẳng định, bảo vệ ANTT là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội, trong đó CAND là lực lượng nòng cốt. Song, lực lượng CAND chỉ có thể hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ này khi động viên, phát huy được đầy đủ vai trò của nhân dân tích cực tham gia bảo vệ ANTT, đặc biệt là ở cơ sở. Những quan điểm của Chủ tịch Hồ Chí Minh về phát huy vai trò của nhân dân trong bảo vệ an ninh, trật tự đặc biệt là ở cơ sở có giá trị hết sức quý báu đối với lực lượng CAND cả về lý luận và thực tiễn. Đó chính là nền tảng và tư tưởng định hướng công tác của lực lượng CAND để hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ bảo vệ ANTT đất nước, bảo vệ nhân dân, thực sự xứng đáng là “thanh bảo kiếm” sắc bén, “lá chắn thép” vững chắc của Đảng, Nhà nước và nhân dân.

Trình bày tham luận “Lịch sử hình thành và phát triển của các lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở”, Thiếu tướng, PGS.TS Nguyễn Quang Trung, Phó Cục trưởng Cục trưởng Cục Khoa học, chiến lược và lịch sử Công an cho biết, từ nhân dân mà ra, vì nhân dân mà phục vụ, đựa vào nhân dân để công tác, chiến đấu dưới sự lãnh đạo của Đảng, sự quản lý của Nhà nước, trải qua các giai đoạn cách mạng, cùng với CAND Việt Nam, các lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở đã không ngừng lớn mạnh, ngày càng trưởng thành, đóng góp quan trọng trong công tác quan trọng trong công tác tuyên truyền, phổ biến chủ trương, đường lối chính sách của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến nhân dân và tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở. Thời gian tới, cần tiếp tục xây dựng, khắc phục hạn chế, phát huy thế mạnh của lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở. Đặc biệt, rất cần thiết xây dựng và ban hành Luật Lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở.

Thiếu tướng, PGS.TS Đặng Sỹ Lộc, Phó Giám đốc Học viện Chính trị, Bộ Quốc phòng cũng chia sẻ quan điểm, vấn đề bảo vệ an ninh trật tự ở cơ sở là đặc biệt quan trọng, góp phần tạo ra môi trường ổn định phát triển sản xuất, phát triển kinh tế; là một trong những thước đo chất lượng cuộc sống, sự ấm no, hạnh phúc cuộc sống của người dân. Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Tại các vụ việc điểm nóng liên quan đến ATTT xảy ra trong thời gian qua cho thấy bài học thực tiễn để chúng ta phát huy vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở. Nếu Luật Lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở được thông qua sẽ tạo cơ sở pháp lý quan trọng phát huy vai trò của lực lượng này. Họ chính là nòng cốt, hạt nhân cho phong trào toàn dân tham gia bảo vệ an ninh tổ quốc; góp phần đảm bảo an ninh trật tự, bảo vệ Tổ quốc từ sớm, từ xa từ cơ sở.

Với tham luận “Vai trò của các lực lượng tham gia bảo vệ an ninh, trật tự ở cơ sở trong phòng ngừa, giải quyết các vụ việc phức tạp về an ninh nông thôn trên địa bàn TP Hà Nội”, Thiếu tướng, PGS.TS Bạch Thành Định, nguyên Phó Giám đốc Công an TP Hà Nội cho biết, từ khi hợp nhất với tỉnh Hà Tây, Hà Nội trở thành thành phố đông đông dân cư, mật độ dân cư cao, mức độ đô thị hoá cao dễ phát sinh các điểm nóng về ANTT. Giải quyết tình hình này chúng ta dựa vào đâu?

Được sự chỉ đạo của Bộ Công an, Thành ủy Hà Nội, từ năm 2008 đến nay, Thành ủy Hà Nội coi việc đảm bảo ANTT ở nông thôn là việc hết sức quan trọng. Bên cạnh Công an chính quy, chúng ta phải dựa vào lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở. Nếu không dựa vào quần chúng, chúng ta sẽ mất kênh quan trọng nắm tình hình ở cơ sở. Họ là nòng cốt, họ là quần chúng ưu tú, sinh hoạt trong các đoàn thể và được đào tạo, bồi dưỡng. Họ giúp chúng ta nắm tình hình sát nhất với dân. Họ gương mẫu thực hiện công tác đoàn thể, tuyên truyền tốt nhất đường lối, chính sách của Đảng, đấu tranh với những người đi ngược lợi ích của nhân dân. Họ duy trì thuần phong, mỹ tục, trật tự ở địa phương. Họ là chỗ dựa cho Công an chính quy. Vì vậy, cần xây dựng và ban hành luật về lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở để tạo hành lang pháp lý giúp họ hoạt động hiệu quả, xây dựng thế trận an ninh nhân dân, bảo vệ vững chắc an ninh tổ quốc.

 Tại hội thảo, các đại biểu cũng đã được nghe Đại tá, TS Phạm Duy Hoàng, Phó Hiệu trưởng trường Đại học An ninh nhân dân trình bày bài tham luận “Cơ sở chính trị, pháp lý xây dựng ban hành Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở”.

Đại tá, TS Phạm Duy Hoàng cho biết, xây dựng, ban hành Luật là sự thể chế hóa quan điểm, chủ trương của Đảng và Nhà nước trong các văn bản chỉ đạo về xây dựng, củng cố, duy trì lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở; điều chỉnh chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở gắn với kiện toàn tổ chức bộ máy, tinh giản biên chế nhà nước, tăng cường công tác bảo đảm ANTT, an toàn xã hội ở cơ sở. Việc xây dựng, củng cố và duy trì lực lượng này vô cùng cần thiết trong tình hình mới. Cùng với đó, những quy định hiện hành về nhiệm vụ, quyền hạn của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở mặc dù đã cụ thể nhưng vẫn còn một số hạn chế, vướng mắc, gây ảnh hưởng đến đến việc thực hiện nhiệm vụ ANTT ở cơ sở.

Phát biểu kết thúc hội thảo, Trung tướng, PGS.TS Lê Văn Thắng, Giám đốc Học viện An ninh nhân dân nhấn mạnh, với 41 tham luận gửi về Ban tổ chức cùng những bài thảo luận trực tiếp, hội thảo đã tiếp tục khẳng định vị trí, vai trò, đánh giá thực tiễn về lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở. Hội thảo đã làm rõ được các vấn đề: khẳng định quan điểm của Đảng, chính sách của Nhà nước trong xây dựng lực lượng bảo vệ ANTT ở cơ sở; sự hình thành, tồn tại, phát triển và vai trò của lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở qua các thời kỳ cách mạng khác nhau, qua đó xác định lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở bao gồm lực lượng Công an xã bán chuyên trách, lực lượng bảo vệ dân phố và lực lượng dân phòng.

Các tham luận đều khẳng định vai trò, tầm quan trọng của  lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở. Hội thảo cũng đã đưa ra ý kiến về sắp xếp, bố trí lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở theo hướng thống nhất kiện toàn tinh gọn đầu mối. Các nhà khoa học đều nhấn mạnh cần thiết thống nhất các lực lượng, chức danh đang tồn tại để đồng bộ, thống nhất nhiệm vụ bảo vệ ANTT ở cơ sở. Điều này không làm chồng chéo chức năng, nhiệm vụ quyền hạn của các lực lượng khác, không làm tăng số người tham gia hoạt động, không làm tăng chi ngân sách nhà nước. Các ý kiến cũng phân tích đánh giá, tác động của sự ra đời của lực lượng này là phù hợp với phương châm “4 tại chỗ” trong giải quyết các vấn đề phức tạp về ANTT tại cơ sở.

Hội thảo thống nhất cao việc phải ban hành Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở. Việc ban hành Luật sẽ xác định rõ hơn, cụ thể hơn về vị trí, vai trò chức năng nhiệm vụ, quan hệ phối hợp, trách nhiệm quản lý chế độ chính sách đối với lực lượng này.

Những ý kiến tham gia trong hội thảo có ý nghĩa quan trọng, góp phần tham mưu, hoạch định chính sách pháp luật cho Nhà nước. Ban tổ chức sẽ báo cáo kết quả hội thảo với Bộ Công an làm cơ sở cung cấp luận cứ khoa học giúp Bộ Công an tham mưu Chính phủ, Quốc hội xây dựng Luật Lực lượng tham gia bảo vệ ANTT ở cơ sở.

Các đơn vị nghiên cứu, giảng dạy  tiếp tục xây dựng, phát triển lý luận bảo vệ ANTT ở cơ sở nói chung, lý luận xây dựng lực lượng tham gia bảo vệ  ANTT ở cơ sở nói riêng. Các đơn vị thực tiễn đổi mới nội dung, biện pháp công tác, quán triệt chỉ đạo Bộ Công an góp phần nâng cao hiệu quả bảo đảm ANTT ở cơ sở trong bối cảnh và tình hình mới.