Xây nhà mới, xây niềm tin (Bài 2)

Nhà mới - đời sống mới của đồng bào Mông

Cao Bằng hiện có hơn 60.800 đồng bào Mông, chiếm gần 11% dân số toàn tỉnh, sinh sống ở 525 xóm thuộc 56 xã. Trong đó có 76 xóm là người Mông sinh sống hoàn toàn, còn lại là các xóm xen ghép với nhiều dân tộc khác. Ba nhóm Mông là Mông trắng, Mông hoa và Mông đen cùng gìn giữ bản sắc nơi núi rừng, trong đó Mông trắng chiếm đa số. Đáng chú ý, trước đây có 43 xóm thuộc 12 xã từng bị ảnh hưởng bởi tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình, khiến đời sống bà con gặp không ít khó khăn.

Những năm gần đây, Cao Bằng đã dành sự quan tâm đặc biệt để nâng cao đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số, nhất là đồng bào Mông. Từ hỗ trợ sinh kế, chăm lo an sinh xã hội đến đầu tư hạ tầng, mọi chính sách đều hướng tới mục tiêu giúp bà con an cư để vững tâm lập nghiệp. Đường giao thông, điện lưới, trường học, trạm y tế được mở đến tận các xóm vùng cao; 100% xã đã có đường ô tô đến trung tâm, hơn 90% xóm có đường vào tận nơi. Nhờ đó, tỉ lệ hộ nghèo giảm trung bình hơn 5% mỗi năm - một con số đầy khích lệ.

Ấn tượng nhất là chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát, mang đến những mái ấm mới và niềm tin mới cho hàng ngàn hộ dân. Trong đó, trọng tâm ưu tiên những hộ nghèo ở các khu vực từng chịu ảnh hưởng của tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình.

Nhờ sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, từ năm 2022 đến nay đã có hơn 1.200 hộ người Mông được hỗ trợ xây dựng nhà mới kiên cố. Đáng chú ý, trong số đó có hơn 70 hộ cam kết từ bỏ tổ chức bất hợp pháp, quyết tâm ổn định cuộc sống và hòa nhập cộng đồng. Những ngôi nhà mới được xây theo tiêu chí “3 cứng”: Nền cứng, cột cứng, mái cứng, phù hợp với điều kiện sinh hoạt và khả năng kinh tế của từng gia đình.

Mỗi căn nhà hoàn thành không chỉ là nơi che mưa nắng, mà còn là điểm tựa để bà con yên tâm sản xuất, nuôi dưỡng khát vọng vươn lên thoát nghèo bền vững. Nhiều gia đình từng bị ảnh hưởng bởi tổ chức bất hợp pháp nay đã yên ổn trở lại, chăm lo lao động sản xuất, từng bước nâng cao thu nhập.

Trong 3 năm (2021 - 2023), Công an tỉnh phối hợp với Bộ Công an và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh xây dựng 11 căn nhà cho đồng bào Mông, tạo hiệu ứng tích cực, nhận được sự ủng hộ rộng rãi của quần chúng nhân dân, góp phần củng cố niềm tin của nhân dân vào Đảng. Những việc làm thiết thực ấy đang góp phần giúp đồng bào Mông ở Cao Bằng ổn định cuộc sống, thêm vững niềm tin và cùng nhau xây dựng quê hương ngày càng khởi sắc.

Giữa vùng đá núi Lũng Nặm, nơi từng chỉ có những căn nhà tạm bợ và con đường cheo leo, giờ đây nhiều hộ đồng bào Mông đã được sở hữu ngôi nhà kiên cố. Nhờ sự hỗ trợ của Nhà nước và sự đồng hành của lực lượng Công an xã tận tụy, những mái nhà mới không chỉ mang đến chỗ ở an toàn mà còn gieo niềm tin, mở ra hy vọng cho một cuộc sống ấm no và tương lai bền vững.

Anh Lý Văn Nó, Trưởng xóm Sĩ Điêng, xã Lũng Nặm cho biết, năm 2023, gia đình anh được hỗ trợ xây dựng ngôi nhà mới kiên cố, thay thế căn nhà cũ tạm bợ. Có nhà vững chắc, vợ chồng anh không còn nơm nớp lo sợ mỗi khi mưa bão hay rét đậm kéo về. Không chỉ hỗ trợ về nhà ở, lực lượng Công an và chính quyền còn hướng dẫn bà con mô hình phát triển kinh tế, hỗ trợ cây, con giống và giúp người dân trong xóm từng bước vươn lên.

“Giờ tôi chỉ mong tập trung làm ăn, sớm thoát nghèo để không phụ tấm lòng của chính quyền và lực lượng Công an đã giúp đỡ gia đình mình”, anh Nó chia sẻ. Từ một người từng lạc lối, anh Lý Văn Nó đã trở thành điểm tựa của cả xóm, minh chứng cho hiệu quả của sự gần dân, hiểu dân và đồng hành cùng dân của lực lượng Công an cơ sở.

Lũng Chẩn, xóm khó khăn nhất của xã Lũng Nặm nằm sâu hun hút giữa núi rừng, nơi để đến được phải đi bộ gần 2 giờ, qua những con dốc dựng đứng, cheo leo. Vậy nhưng giữa nơi tưởng như “vùng trắng” ấy, một Lũng Chẩn mới đang hình thành: Đường đã mở, nhà đã dựng, và quan trọng nhất là niềm tin đã trở lại. Từng có 10 hộ bị ảnh hưởng bởi tổ chức bất hợp pháp Dương Văn Mình, khối đoàn kết xóm thôn bị lung lay. Nhưng nhờ lực lượng Công an xã kiên trì bám bản, tuyên truyền, vận động từng đêm, cộng với các chính sách hỗ trợ nhà ở của Nhà nước, đến nay 6 hộ đã xây được nhà kiên cố, không còn cảnh tá túc trong những mái lều tạm bợ.

Trưởng xóm Lũng Giàng, xã Lũng Nặm - ông Dương Văn Tu cho biết, xóm có 44 hộ với 245 khẩu, 100% là người dân tộc Mông, phần lớn thuộc diện hộ nghèo. Năm 2025, có 12 hộ được hỗ trợ làm nhà, trong đó 9 căn từ nguồn của Bộ Công an, mỗi hộ nhận 60 triệu đồng. Người dân rất phấn khởi, chung tay góp công dựng nhà mới kiên cố, lợp tôn chắc chắn.

Tại xóm Khau Dề, xóm vùng cao của xã Yên Thổ, ông Giàng A Lềnh không giấu được niềm vui khi nhắc đến sự quan tâm, hỗ trợ kịp thời của Đảng và Nhà nước. Nhờ vào nguồn hỗ trợ 44 triệu đồng từ đề án xóa nhà tạm, nhà dột nát cho hộ nghèo, gia đình ông có được mái ấm vững chãi, không còn lo lắng mỗi khi mưa đến. Ông Lềnh chia sẻ: “Người dân luôn tin tưởng và biết ơn sự hỗ trợ của Đảng, Nhà nước đối với xóm Khau Dề. Nhờ đó mà tôi đã xây dựng được ngôi nhà mới. Sự quan tâm của các cấp ủy, chính quyền và lực lượng Công an đã giúp cuộc sống của chúng tôi cải thiện hơn so với trước đây”.

Xóm Khau Dề, xã Yên Thổ có 96 hộ, 538 nhân khẩu, 100% đồng bào Mông sinh sống; xóm từng là "điểm nóng" phức tạp về ANTT. Trưởng xóm Khau Dề Ma A Tú cho biết: “Thời gian qua, các ban, ngành, đoàn thể và lực lượng Công an luôn tạo điều kiện và hỗ trợ nhân dân xóm Khau Dề giúp chúng tôi xóa nhà tạm, nhà dột nát, hỗ trợ con giống và các loại giống cây trồng. Qua các buổi tuyên truyền trực tiếp, lực lượng Công an không chỉ phổ biến pháp luật mà còn xây dựng niềm tin vững chắc, khuyến khích người dân tự giác tham gia giữ gìn ANTT tại địa phương”.

“Xóa nhà tạm, nhà dột nát” với nhiều cách làm sáng tạo

Cuối năm 2020, Cao Bằng còn hơn 6.600 hộ nghèo và hộ chính sách phải sống trong những căn nhà tạm, nhà dột nát. Đó là những “lõi nghèo” cần được hỗ trợ khẩn cấp để người dân thực sự an cư, lạc nghiệp, có điều kiện vươn lên thoát nghèo bền vững.

Khi Thủ tướng Chính phủ quyết định chọn Cao Bằng thí điểm chương trình xóa nhà tạm (15/11/2021), cả hệ thống chính trị của tỉnh đã vào cuộc, huy động từ ngân sách, các chương trình mục tiêu quốc gia đến nguồn lực xã hội hóa để thực hiện. Chỉ trong 5 năm (2021-2025), Cao Bằng đã hỗ trợ 19.067 hộ xây, sửa nhà kiên cố - đạt 95,3% kế hoạch với tổng kinh phí hơn 955 tỷ đồng. Toàn tỉnh chung tay đóng góp hơn 201.000 ngày công, hàng chục tấn xi măng, gạch, tấm fibro xi măng… để giúp người dân có chỗ ở vững chắc.

Trong số những lực lượng tiên phong, Công an tỉnh Cao Bằng là điểm sáng với phong trào thi đua đặc biệt “180 ngày tham gia xóa nhà tạm, nhà dột nát”. Theo đó, 7.800 ngày công được cán bộ, chiến sĩ trực tiếp đóng góp. Hơn 3.200 ngôi nhà được hỗ trợ dựng mới, sửa chữa. 2.000 căn nhà được xây từ 131 tỷ đồng Bộ Công an hỗ trợ.

Đại tá Lương Văn Thiểm, Phó Giám đốc Công an tỉnh Cao Bằng khẳng định: “Đây không chỉ là xây nhà, mà là xây niềm tin, xây nền tảng cho giảm nghèo bền vững, giữ vững an ninh trật tự và sự ổn định của địa phương”.

Theo Đại tá Lương Văn Thiểm, nhiều cán bộ, chiến sĩ còn tự nguyện trích tiền lương, tham gia vận chuyển vật liệu, dựng khung, lợp mái cùng bà con theo tinh thần “Vì Nhân dân phục vụ” và truyền thống “lá lành đùm lá rách”. Trong ba năm (2021-2023), Công an tỉnh cùng Bộ Công an và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc tỉnh đã xây dựng 11 căn nhà cho đồng bào Mông từ nguồn xã hội hóa, tạo hiệu ứng tích cực, được người dân đồng thuận và ủng hộ mạnh mẽ.

Ngoài nhiệm vụ bảo đảm ANTT, Công an tỉnh còn phối hợp chặt chẽ với các ban, ngành, cấp ủy và chính quyền địa phương thực hiện nhiều hoạt động thiện nguyện ý nghĩa dành cho đồng bào Mông. Nhiều đoàn công tác đã đến thăm, tặng quà các hộ gia đình khó khăn; hàng trăm cán bộ, chiến sĩ trực tiếp xuống cơ sở cùng người dân làm đường, vận chuyển vật liệu, dựng nhà mới trong chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Khi thiên tai, mưa lũ xảy ra, lực lượng Công an cũng có mặt kịp thời để hỗ trợ, giúp bà con ổn định cuộc sống.

Nhờ sự vào cuộc đồng bộ của các lực lượng và sự đồng lòng của người dân, đời sống của đồng bào Mông tại những địa bàn từng bị ảnh hưởng bởi tổ chức bất hợp pháp đã có những chuyển biến rõ rệt. Không chỉ nâng cao thu nhập, cải thiện điều kiện sinh hoạt, bà con còn dần xóa bỏ hủ tục, gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa truyền thống. Sự đoàn kết trong cộng đồng được cùng cố, tạo nền tảng vững chắc góp phần giữ gìn ANTT. Những chuyển biến tích cực ấy góp phần quan trọng trong việc giữ bình yên cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Phó Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Vũ Hồng Quang nhấn mạnh, trong quá trình triển khai chương trình, tỉnh đã để lại dấu ấn với nhiều cách làm sáng tạo. Ở một số xã, chính quyền trực tiếp làm việc với các công ty xây dựng, hợp tác xã cơ khí và tổ xây dựng địa phương, đảm bảo thi công hiệu quả, chi phí hợp lý. Thậm chí, Ban chỉ đạo còn trực tiếp tham gia chuẩn bị động thổ, khởi công đồng loạt các ngôi nhà trong cùng một xóm, tạo không khí khẩn trương và đồng lòng.

Nhờ những nỗ lực này, Cao Bằng đã hoàn thành xóa nhà tạm đúng tiến độ cả nước. Thành quả không chỉ khẳng định tinh thần đại đoàn kết, truyền thống “lá lành đùm lá rách” của nhân dân, mà còn thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm của các cấp, củng cố niềm tin của người dân vào Đảng, Nhà nước. “Hoàn thành xóa nhà tạm là một nhiệm vụ quan trọng, nhưng cốt lõi là nâng cao chất lượng sống cho người dân. Xóa nhà tạm chỉ là bước khởi đầu, quan trọng hơn là giúp bà con thực sự vươn lên trong cuộc sống”, Phó Bí thư Tỉnh ủy Cao Bằng Vũ Hồng Quang nhấn mạnh.

Thời gian tới, các cấp, các ngành ở Cao Bằng sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền để bà con hiểu rõ ý nghĩa nhân văn của chương trình xóa nhà tạm, nhà dột nát. Việc rà soát thực trạng nhà ở sẽ được thực hiện thường xuyên hơn, kịp thời cập nhật những hộ phát sinh khó khăn, với phương châm “phát sinh đến đâu, giải quyết đến đó”, bảo đảm không để ai bị bỏ lại phía sau.

Song song với đó, tỉnh cũng triển khai đồng bộ các chính sách hỗ trợ sinh kế và tạo việc làm, giúp người dân phát triển kinh tế hộ, tăng thu nhập và thoát nghèo bền vững. Mục tiêu là không để tái xuất hiện nhà tạm, đồng thời nâng cao nhận thức của bà con về việc giữ gìn và sử dụng hiệu quả những căn nhà đã được hỗ trợ.