Hiểm họa từ cửa cuốn bị mất điện

• Cháy nhà ở phố Tây, nghi “ngáo đá” lên cơn tự đốt
• Đôi nam nữ cháy ngùn ngụt trong nhà trọ
• Dễ cháy như... quán bar, karaoke

Cửa cuốn là một thiết bị vận hành bởi động cơ do hệ thống điện, pin... hoàn toàn có nguy cơ mất an toàn khi hệ thống điện bị mất. Mặc dù quá trình đóng mở diễn ra khá chậm, nhưng nguy hiểm tiềm ẩn vẫn có thể diễn ra, gây ra tai nạn chết người.

Gần đây tại nhiều địa phương đã xảy ra một số vụ tai nạn thương tâm do cửa cuốn bị sự cố mất điện. Trong khi lỗi kỹ thuật các nhà sản xuất chưa thể khắc phục được, còn người sử dụng vẫn rất vô tư, thậm chí còn tỏ ra thờ ơ, tin tưởng vào vật điều khiển vô tri vô giác ấy.

Cửa cuốn - “thủ phạm” gây chết người khi mất điện...

Cửa cuốn sử dụng bằng thiết bị điện, khi gặp sự cố mất điện thì người bên trong không có cách thoát ra bên ngoài được nếu ngôi nhà, cửa hàng, cửa hiệu đó không có cửa thoát hiểm. Đặc biệt khi hỏa hoạn xảy ra, hệ thống điện bị mất, cửa cuốn vô hình trung trở thành một bức tường sắt kiên cố cản trở việc thoát hiểm cho người bị nạn bên trong và gây trở ngại cho công tác cứu hộ cứu nạn  của các lực lượng chức năng từ phía bên ngoài.

Đã có nhiều vụ cháy và mất điện khiến cửa cuốn mất chức năng điều khiển tự động, gây ra những nguy hiểm chết người. Mới đây, vào lúc 5h45 ngày 7-10, Phòng Cảnh sát PCCC quận 9, TP Hồ Chí Minh nhận tin báo cứu hộ khẩn cấp sự cố kẹt cửa cuốn tại Trường mầm non Ánh Sao địa chỉ số 219, đường 11, KP4, Phường Linh Xuân, quận Thủ Đức. Người giữ trẻ bất cẩn bật bếp gas nấu nước, nhưng sau đó bỏ ra bên ngoài, thì cửa cuốn bất ngờ sập xuống.

Cảnh sát PCCC quận 9 đã sử dụng máy thủy lực dùng kìm banh, kích để nâng cửa cuốn lên xông vào nhà tắt bếp gas an toàn. Cả trường mầm non và phụ huynh được một phen hú hồn vì sự cố cửa cuốn mất điện.

Cho đến lúc này, người dân TP Hồ Chí Minh vẫn chưa hết bàng hoàng, thương tâm về vụ cháy cửa hàng dịch vụ cưới hỏi trên đường Nguyễn Văn Quá, quận 12, xảy ra vào 3h sáng ngày 4-10-2016 vừa qua khiến hai vợ chồng và con gái nhỏ chết thảm cũng liên quan đến cửa cuốn.

Khi phát hiện cửa hàng bị cháy, những người hàng xóm đã tìm mọi cách cạy cửa cuốn để cứu người vì nghe tiếng kêu cứu thất thanh từ bên trong. Trong lúc bối rối đó, không ai có thể làm gì để cạy cửa cuốn nên đập bể tường bên hông nhà. Nhưng khi đập bể tường thì lửa và khói bất ngờ phụt mạnh ra khiến nhiều người hoảng loạn không thể tiếp cận bên trong.

Cho đến khi lực lượng Cảnh sát PCCC có mặt khống chế ngọn lửa thì phát hiện vợ chồng anh Trịnh Ngọc Tín (35 tuổi) và vợ là chị Thùy đang ôm con gái Trịnh Ngọc Bảo Nhi 2 tháng tuổi chết ngạt trong nhà vệ sinh rất thương tâm.

Trước đó, vào tháng 7/2016, tại quận Ninh Kiều, TP Cần Thơ cũng đã xảy ra một vụ hỏa hoạn thương tâm làm 3 người trong gia đình quân nhân ôm nhau chết cháy trong nhà vệ sinh do hai cửa cuốn khóa chặt căn nhà khiến người bị nạn không thể thoát ra được.

Vào khoảng 1h30 sáng, một dân phòng phát hiện cửa hàng giày dép MT tại số 187-189 đường Nguyễn Trãi, phường Thới Bình, quận Ninh Kiều (TP Cần Thơ) cũng là nhà riêng phát hỏa, nên gọi Cảnh sát PCCC TP Cần Thơ. Khi Cảnh sát PCCC tiếp cận hiện trường thì lửa đã cháy quá lớn, dù rất nỗ lực tìm kiếm vị trí người bị nạn nhưng khi tìm được, 3 nạn nhân đã chết ngạt trong nhà vệ sinh. 3 nạn nhân là Đại tá Quân đội Đoái Phước Triều, sinh năm 1955 cùng vợ là bà Nguyễn Phương Nga, sinh năm 1956 và con gái là Thiếu úy Công an Đoái Thị Phương Đào, sinh năm 1988. Khi vụ cháy xảy ra, còn có 6 nhân viên Công ty giày MT thuê mặt bằng kinh doanh thoát được ra ngoài do ngủ trên lầu trong đó có 2 nhân viên nữ bị thương nhẹ do thoát từ sân thượng...

Thượng tá Ngô Việt Hòa - Trưởng phòng Cảnh sát PCCC quận Ninh Kiều cho biết: “Oan nghiệt nhất là 2 cửa cuốn không thể mở nên căn nhà bít bùng hoàn toàn. Lúc lực lượng Cảnh sát PCCC tiếp cận được căn nhà thì nhiệt bên trong đã quá lớn, khói mù mịt trong khi đó chưa xác định được vị trí người bị nạn cho nên dù có trang bị mặt nạ, bình oxy hỗ trợ nhưng vẫn không thể cứu người kịp...”.

Vụ cháy gây ra cái chết rất thương tâm của một gia đình quân nhân do sự cố chập điện từ cửa hàng giày và ngạt khí do hai cửa cuốn tự động cản trở và nhốt cả con người lẫn khói làm ngạt chết và suýt nữa là thêm 6 nhân viên... Nhiều vụ cháy đã gây ra chết người do cửa cuốn đóng kín bưng tại TP Hồ Chí Minh, Bà Rịa - Vũng Tàu, Lào Cai, Hưng Yên, Hà Nội,... nhưng vẫn chưa tác động đến ý thức, chưa làm thay đổi nhận thức của người dân để tăng cường cảnh giác, biết cách sử dụng an toàn cửa cuốn. Xuất phát từ thói chủ quan và nhận thức sai lầm về cửa cuốn sử dụng điện nên vẫn còn xảy ra những tai nạn thương tâm từ cửa cuốn.

Quan niệm của xã hội hiện đại về nhà ở với “tường cao, cổng kín” dẫn đến việc gia chủ mua sắm cổng rào rất hiện đại, cửa cuốn bên trong điều khiển tự động. Nhưng đồng thời cũng là thiết bị đang tiềm ẩn rất nhiều nguy cơ mất an toàn, gây tai nạn chết người. Cửa cuốn không chỉ là vật cản trở và “đồng phạm” trong những vụ tai nạn chết người do cháy, mất điện mà còn là “thủ phạm” trực tiếp gây ra chết người, đặc biệt là trẻ em vì sập xuống chèn qua người khi gặp sự cố mất điện, mất điều khiển và bất cẩn.

Nhiều vụ cửa cuốn sập chèn chết trẻ em từng xảy ra tại quận Thủ Đức (TP Hồ Chí Minh), Hưng Yên, Lào Cai... Có trường hợp do chính bố mẹ không quan sát khi sập cửa khiến trẻ con bị chèn ngang người, có trường hợp trẻ em bị cửa cuốn chèn nghẹt thở, gây bại não mà không biết từ bao giờ, cho đến khi người nhà phát hiện thì đã muộn.  

Để an toàn khi sử dụng cửa cuốn điện

Nhược điểm lớn nhất trong quá trình sử dụng cửa cuốn của người Việt Nam hiện nay là việc lắp cửa quay ra bên ngoài như một quy thức bắt buộc mang tín ngưỡng, mê tín do quan niệm không được quay ngược mặt trái ra ngoài cửa phía chính diện. Dễ nhìn thấy, toàn bộ các chức năng mở ưu tiên đều nằm phía bên ngoài. Do đó, để đảm bảo về mặt an ninh chống trộm cắp, đột nhập người ta tìm cách vô hiệu hóa các chức năng của thiết bị bên ngoài bằng những cách như khóa lại, cắt bỏ hoặc cất đi.

Đây là nhược điểm chết người đối với cửa cuốn khi xảy ra sự cố mất điện, thì người ở trong nhà rơi vào tình thế bị động không thoát ra được bên ngoài và mặt bên ngoài đã bị vô hiệu hóa ổ khóa, nên lực lượng cứu hộ cứu nạn rất khó khăn trong tình thế khẩn cấp giải cứu người bị kẹt bên trong. Ngay cả khi đã được tư vấn, khuyến cáo về độ bảo đảm an ninh, an toàn khi sử dụng cửa cuốn, nhưng hầu như người sử dụng không mấy quan tâm, luôn mang tâm lý chủ quan.

Tại Việt Nam hiện chưa có một chuẩn mực nào về an toàn cửa tự động, hay cửa cuốn nên các nhà sản xuất tự thiết kế, tự rêu rao về chất lượng và cam kết an toàn bằng... nước bọt, khiến cho người sử dụng như đang đi trên sa mạc, an ninh, an toàn không lấy gì đảm bảo. Do vậy, cách tốt nhất vẫn là việc chọn lựa mua cửa cuốn từ những nhà sản xuất có thương hiệu, uy tín hàng đầu và tìm kết cấu phù hợp.

Đặc biệt là việc tuân thủ việc lắp cửa vào phía bên trong nhà và tham khảo, lắp đặt đúng kỹ thuật,  áp dụng đầy đủ các khuyến cáo và tính năng kỹ thuật của nhà sản xuất trong quá trình sử dụng cửa cuốn. Tốt nhất là lựa chọn những thiết bị có chức năng đảo chiều khi gặp vật cản cùng với việc thường xuyên kiểm tra chức năng này, đồng thời phần mở cửa bằng phương pháp thủ công là xích kéo phải luôn để ở tình trạng sẵn sàng cho người sử dụng khi cần đến. Các thiết bị an toàn phải trong tầm tay người sử dụng và các thiết bị điều khiển từ xa phải đặt xa tầm tay của trẻ con.

Các chuyên gia cũng đã khuyến cáo, hiện trên thị trường cửa cuốn, đa số các loại đang sử dụng hệ điều khiển áp dụng công nghệ mã cố định. Chỉ cần vài trăm ngàn đồng, kẻ trộm đã có thể mua được thiết bị điện tử rà sóng của Trung Quốc sản xuất bày bán la liệt khắp nơi có thể sao chép, đánh cắp mã số để mở cửa một cách dễ dàng.

Chỉ cần nấp gần chỗ chủ nhà sử dụng điều khiển đóng mở cửa, kẻ trộm liền bật máy rà sóng, ăn cắp dễ dàng mã số. Sau đó với một thanh sắt và xà beng, kẻ trộm có thể đột nhập vào nhà lấy nhiều tài sản quý giá mà gia chủ không thể ngờ tới vì đinh ninh có cửa cuốn “vệ sĩ trung thành” hiện đại bảo vệ an ninh. Nhưng không ai đảm bảo rằng, các loại cửa cuốn giá rẻ, các thiết bị điều khiển tự động công nghệ Trung Quốc rất có thể sẽ là một nguy cơ mất an toàn, không đảm bảo an ninh.

Phải làm một người sử dụng cửa cuốn thông minh mới vượt qua tâm lý “hám của rẻ”, khi đó người sử dụng dễ nhận ra hàng giả, hàng nhái, hàng kém chất lượng đang bày bán trên thị trường mới có thể đảm bảo an ninh, an toàn khi sử dụng cửa cuốn đúng tiêu chuẩn, chất lượng và từ các nhà sản xuất uy tín. Trong các vấn đề lưu ý để đảm bảo an toàn cho cửa cuốn, người sử dụng nên đặc biệt quan tâm đến các tính năng hiện đại về báo động tự động và lưu điện, tích điện dự trữ cho cửa cuốn khi bất ngờ gặp sự cố, mất điện.

Sau vụ cháy tại Bệnh viên Tâm thần Hà Nội, lực lượng PCCC chuyên nghiệp và các chuyên gia về an toàn cháy nổ còn phát hiện ra những nguy hiểm khó lường bởi việc cửa cuốn mất điện trong tình trạng cháy do rò rỉ gas. Do không gian bịt bùng, chật chội, khí gas rò rỉ khi bất ngờ gặp công tắc điện bật lên sẽ phóng tia lửa điện gây cháy nổ rất nhanh. Sức nổ trong vụ này cực mạnh, sẽ phá tung ngôi nhà như một quả bom, gây ra hậu quả vô cùng lớn.

Bài học từ vụ cháy do cửa cuốn tại quận 12 vừa qua cho thấy: khi những người dân đập bể tường cứu người, một luồng lửa và khói phụt từ trong nhà ra rất mạnh, suýt nữa đã gây tai nạn cho những người ứng cứu bên ngoài. Do đó, nếu rơi vào tình trạng cháy nổ do rò rỉ khí gas, lại có cửa cuốn kín bưng sẽ tăng rất cao nhiệt lượng và gây nỗ cực lớn.

Về lý thuyết, ai cũng biết các cửa cuốn điện vẫn có thể hoạt động khi xảy ra sự cố mất điện, khi đó người sử dụng sẽ mở cửa bằng hệ thống dây tời quay tay. Nhưng trong thực tế, khi xảy ra sự cố, đặc biệt là sự cố cháy nổ mọi người đều mất bình tĩnh, hoặc không biết hệ thống này, không ai có đủ sáng suốt để sử dụng hệ thống quay tay và cũng có trường hợp không thể tiếp cận được hệ thống này nếu ngọn lửa phát từ nơi gần đó. Nên nhiều vụ tai nạn thương tâm vẫn xảy ra... do bất cẩn và thiếu những kỹ năng chuyên môn về an ninh và an toàn.