Trung Quốc gom bạc để phát triển năng lượng mặt trời

Theo dữ liệu từ cơ quan hải quan, trong tháng 3 vừa qua, Trung Quốc đã nhập khẩu khoảng 836 tấn bạc, cao gấp gần 3 lần so với mức trung bình khoảng 306 tấn của cùng kỳ trong suốt 10 năm qua. Trước đó, trong tháng 1 và tháng 2, Trung Quốc đã nhập khẩu hơn 790 tấn bạc, kỷ lục so với cùng kỳ năm ngoái. Con số này không chỉ phản ánh sự gia tăng đột biến về nhu cầu trong ngắn hạn, mà còn cho thấy vai trò ngày càng lớn của Trung Quốc trong việc định hình dòng chảy của thị trường bạc toàn cầu.

Động lực đầu tiên đến từ khu vực nhà đầu tư cá nhân. Trong bối cảnh giá vàng liên tục neo ở vùng cao, bạc đang nổi lên như một lựa chọn thay thế với chi phí thấp hơn đáng kể nhưng vẫn mang những đặc tính của tài sản trú ẩn. Sự dịch chuyển này đặc biệt rõ nét tại Trung Quốc - nơi nhà đầu tư cá nhân có xu hướng phản ứng nhanh với biến động giá của các kim loại quý. Khi vàng trở nên đắt đỏ, bạc lập tức thu hút dòng tiền như một phương án “tiết kiệm chi phí” nhưng vẫn đảm bảo mục tiêu bảo toàn giá trị tài sản.

Song song với nhu cầu đầu tư, nhu cầu từ khu vực sản xuất, đặc biệt là ngành năng lượng mặt trời đã góp phần quan trọng vào làn sóng nhập khẩu. Trung Quốc hiện là trung tâm sản xuất tấm pin mặt trời lớn nhất thế giới, trong khi ngành này tiêu thụ khoảng 20% tổng nguồn cung bạc toàn cầu mỗi năm. Trước thời điểm chính sách hoàn thuế xuất khẩu chính thức chấm dứt từ ngày 1/4, các doanh nghiệp trong ngành đã đẩy mạnh sản xuất và tích trữ nguyên liệu nhằm tối ưu chi phí, qua đó kéo theo nhu cầu bạc tăng vọt trong tháng 3.

Việc nhu cầu tăng mạnh trong thời gian ngắn đã tạo ra sự chênh lệch đáng kể giữa giá bạc nội địa Trung Quốc và giá tham chiếu trên thị trường quốc tế. Mức giá trong nước cao hơn đã mở ra cơ hội kinh doanh chênh lệch giá, thúc đẩy các nhà giao dịch vận chuyển bạc từ nhiều thị trường khác nhau về Trung Quốc để hưởng lợi. Đáng chú ý, phần lớn dòng bạc này được trung chuyển qua Hồng Kông trước khi vào đại lục, cho thấy vai trò trung gian quan trọng của khu vực này trong chuỗi cung ứng kim loại quý.

Tuy nhiên, ông Zijie Wu - chuyên gia phân tích tại Jinrui Futures Co. nhận định, mức tăng nhập khẩu đột biến này khó có thể duy trì trong dài hạn. Ông cho rằng không tồn tại sự mất cân đối mang tính cấu trúc giữa cung và cầu bạc tại Trung Quốc, đặc biệt khi quốc gia này đồng thời cũng là một trong những nhà sản xuất bạc lớn nhất thế giới. Theo đó, đợt tăng nhập khẩu trong tháng 3 nhiều khả năng chỉ mang tính thời điểm, phản ánh nhu cầu tích trữ trước chính sách và biến động giá, và sẽ sớm quay trở lại mức bình thường trong các tháng tới.

Diễn biến trên thị trường quốc tế cũng phần nào củng cố nhận định này. Sau khi lập đỉnh vào cuối tháng 1 với mức khoảng 121 USD/ounce, giá bạc đã giảm đáng kể và hiện dao động quanh ngưỡng 80 USD/ounce. Sự điều chỉnh này diễn ra trong bối cảnh lo ngại lạm phát toàn cầu gia tăng khiến các ngân hàng trung ương có xu hướng duy trì lãi suất ở mức cao trong thời gian dài hơn. Môi trường lãi suất cao làm suy giảm sức hấp dẫn của các tài sản không sinh lợi suất như bạc và vàng, từ đó kéo giảm nhu cầu đầu tư.

Cùng với đó, dòng tiền từ nhà đầu tư cá nhân - vốn đóng vai trò quan trọng trong đợt tăng giá trước đó cũng đang có dấu hiệu chững lại. Khi giá kim loại quý không còn tăng mạnh như trước, động lực tham gia thị trường của nhóm nhà đầu tư này suy yếu, góp phần làm giảm áp lực cầu trong ngắn hạn.

Ở chiều ngược lại, triển vọng nhu cầu công nghiệp đối với bạc cũng đang đối mặt với những yếu tố bất định. Chính phủ Trung Quốc đã phát đi tín hiệu rõ ràng về việc kiểm soát tình trạng dư thừa công suất trong ngành năng lượng mặt trời - một lĩnh vực tăng trưởng nóng trong nhiều năm qua. Nếu các biện pháp kiểm soát được triển khai mạnh mẽ, sản lượng của ngành có thể giảm trong thời gian tới, qua đó kéo theo nhu cầu bạc suy yếu.

Ngoài ra, mức giá bạc duy trì ở vùng cao trong thời gian dài cũng có thể thúc đẩy các doanh nghiệp tìm kiếm vật liệu thay thế có chi phí thấp hơn. Trong ngành sản xuất pin mặt trời, bạc là vật liệu quan trọng nhưng không phải không thể thay thế. Áp lực chi phí có thể khiến các nhà sản xuất điều chỉnh công nghệ theo hướng giảm tỷ lệ sử dụng bạc hoặc chuyển sang các kim loại cơ bản khác, qua đó ảnh hưởng đến cấu trúc tiêu thụ trong dài hạn.

Dù đối mặt với những yếu tố điều chỉnh trong ngắn hạn, bức tranh tổng thể của thị trường bạc toàn cầu vẫn cho thấy xu hướng thiếu hụt nguồn cung kéo dài. Theo báo cáo mới nhất từ Silver Institute và Metals Focus, năm 2026 được dự báo sẽ là năm thứ 6 liên tiếp thị trường ghi nhận tình trạng cung không đáp ứng đủ cầu. Đây là một xu hướng đáng chú ý, phản ánh sự mất cân đối tích lũy trong nhiều năm.

Từ năm 2021 đến nay, khoảng 762 triệu ounce bạc đã bị rút khỏi các kho dự trữ toàn cầu để bù đắp cho phần thiếu hụt giữa sản lượng khai thác và nhu cầu tiêu thụ. Việc liên tục phải sử dụng nguồn dự trữ cho thấy áp lực cung đang ngày càng gia tăng, đồng thời làm giảm “vùng đệm” của thị trường trước các cú sốc trong tương lai.

Các chuyên gia nhận định rằng, dù tình trạng căng thẳng nguồn cung có thể không diễn ra liên tục theo từng giai đoạn, mặt bằng cung tổng thể vẫn sẽ ở mức hạn chế. Điều này có thể khiến lãi suất cho thuê bạc biến động mạnh hơn, đồng thời kéo theo biên độ dao động giá lớn hơn so với những năm trước. Nói cách khác, thị trường bạc trong giai đoạn tới có thể bước vào trạng thái biến động cao hơn, với những chu kỳ tăng - giảm rõ nét hơn thay vì xu hướng ổn định.