Nguy cơ mất trí từ chứng hay quên

Hay quên, khi nào đáng lo

Thường xuyên bị chứng hay quên “viếng thăm”, chị T.H.Minh (29 tuổi) chia sẻ: “Khi nói chuyện với ai đó thì có thể nhớ được những ý chính, sau một thời gian thì lại quên mất; trong công việc tôi hay đãng trí không tập trung được, khả năng tư duy phán đoán cũng giảm đi rất nhiều”. Những tâm sự của chị Minh cũng là nỗi lòng chung của rất nhiều người khi luôn phải “làm bạn” với chứng hay quên. Các biểu hiện của chứng hay quên thường gặp là quên đường, quên cách nấu ăn, khó thực hiện các động tác phối hợp,khó tìm từ ngữ để diễn đạt ý, nói lặp, kể chuyện không có trình tự.
Theo PGS-TS Nguyễn Thi Hùng, Phó chủ tịch Hội Thần kinh học TP.HCM, nhóm nhân viên văn phòng chịu nhiều áp lực, phụ nữ sau khi sinh, học sinh, sinh viên căng thẳng bài vở, kỳ thi…là những đối tượng dễ lâm vào tình trạng hay quên.

Tuy nhiên, không phải ai có các triệu chứng này cũng có nguy cơ bị sa sút trí tuệ, mà cần phân biệt bệnh quên lành tính do tuổi tác và quên bệnh lý bởi thoái hóa tế bào thần kinh. Theo đó, nếu mắc chứng quên mà sau đó vẫn nhớ ra được, bệnh nhẹ và tiến triển rất chậm là chứng quên vô hại. Ngược lại dù cố gắng lục lọi ký ức hoặc được gợi nhớ mà bạn vẫn không thể nào nhớ lại, tình trạng này tiến triển nhanh và nặng dần là biểu hiện của bệnh lý. Hay quên không chỉ gây phiền toái đến công việc và cuộc sống người bệnh mà còn là biểu hiện của suy giảm trí nhớ và đe dọa sức khỏe.

Thủ phạm của tình trạng hay quên

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), có đến 58% dân số bị ảnh hưởng bởi các chứng bệnh về trí nhớ và con số này ngày càng tăng lên. Đáng lưu ý, trong thời đại công nghiệp hóa - đô thị hóa, con người phải làm việc trong phòng kín với máy vi tính, ít vận động thể lực, lạm dụng thức ăn nhanh, ô nhiễm môi trường…Những thay đổi này càng làm gia tăng đội quân gốc tự do.

Gần đây, gốc tự do đã được các nhà khoa học công nhận là tác nhân gây hại đặc biệt lên bộ não con người làm suy giảm trí nhớ khiến nhiều người rơi vào tình trạng hay quên. Gốc tự do được sinh ra từ các chuyển hóa bên trong cơ thể hoặc hình thành dưới tác động của các yếu tố bên ngoài. Chúng đặc biệt "ưa thích" những tế bào chứa nhiều chất béo vì thế não trở thành trung khu tấn công của gốc tự do.

Bên cạnh đó, ở người từ 25 tuổi trở lên, mỗi ngày có tới 3.000 tế bào não bị hủy diệt mà không có sự sản sinh thêm. Do vậy, ngay ở tuổi trung niên, con người đã có thể bị suy giảm trí nhớ trước sự gây hại của gốc tự do.

Nhưng diễn biến suy giảm trí nhớ thường diễn ra âm thầm này nhưng ngày càng trở nên nghiêm trọng.Người bị suy giảm trí nhớ có nguy cơ cao mắc các bệnh sa sút trí tuệ khi về già.Chuyên gia tâm thần kinh cảnh báo, 50% số người bị suy giảm trí nhớ sẽ chuyển thành sa sút trí tuệ 3 năm sau đó.

Đừng để trí nhớ gặp nguy

Với sự nguy hiểm của bệnh suy giảm trí nhớ, PGS-TS Thi Hùng cho rằng, mỗi người cần nhận biết sớm các dấu hiệu như chứng hay quên để cải thiện trí nhớ càng sớm càng tốt. Khi đã loại trừ các bệnh lý thực thể, nếu có các dấu hiệu đáng báo động như thường xuyên quên đồ, quên đường đi chợ hay cách nấu ăn, phân biệt sai các loại tiền, hay nói một mình..thì cần phải đến gặp bác sĩ để được chẩn đoán bệnh kịp thời.

Để cải thiện trí nhớ, tránh các biểu hiện hay quên bệnh lý, não cũng cần được tập luyện thường xuyên; nên tham gia các CLB thể thao, chơi cờ vua hoặc đăng ký học ngoại ngữ để đầu óc được vận động; tham gia các hoạt động cộng đồng. Với người trẻ làm việc căng thẳng cần có nghỉ ngơi phù hợp, biến công việc thành sở thích.

Ngoài ra, cần đảm bảo các bữa ăn đầy đủ dưỡng chất. Bên cạnh đó phải kết hợp với một chế độ sinh hoạt, rèn luyện thể chất phù hợp. Ngủ đủ giấc và thường xuyên tập thể thao qua các bài vận động nhẹ nhàng.

Để có trí nhớ tốt còn cần phải loại bỏ nguy cơ gây hại từ gốc tự do. Hoạt chất sinh học thiên nhiên từ Blueberry(sinh trưởng ở Bắc Mỹ) được giới khoa học đánh giá là có hiệu quả cao với não bộ con người.  Các nghiên cứu lâm sàng tại Mỹ cho thấy, hoạt chất Anthocyanin và Pterostilbene có trong Blueberry làm vô hiệu hóa các gốc tự do, kích thích sự tái tạo, dẫn truyền các tế bào thần kinh giúp ghi nhớ tốt