Nhà máy điện hạt nhân của Việt Nam sẽ an toàn hơn

Các đám mây phóng xạ từ Fukushima I đang bay theo hướng Đông Bắc quay ra biển, không hướng về Việt Nam; các trạm quan trắc phóng xạ của Việt Nam vẫn đang hoạt động bình thường, chưa phát hiện sự cố phóng xạ bất thường nào; lãnh thổ Việt Nam vẫn an toàn trước nguy cơ phóng xạ...

Đó là khẳng định của PGS.TS Vương Hữu Tấn - Viện trưởng Viện Năng lượng nguyên tử Việt Nam tại cuộc họp báo do Bộ Khoa học - Công nghệ tổ chức sáng 16/3. Tuy nhiên, số phận của Fukushima I vẫn đang diễn biến phức tạp, không loại trừ khả năng sẽ phải đón nhận thêm những thảm họa tồi tệ mới.

Lãnh thổ Việt Nam chưa có ảnh hưởng phóng xạ

Thứ trưởng Bộ Khoa học - Công nghệ Lê Đình Tiến chủ trì cuộc họp, cho biết: Ngay sau khi xảy ra sự cố tại Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima I, Bộ đã thành lập Tổ công tác gồm các nhà quản lí, các chuyên gia để thường xuyên theo dõi diễn biến sự cố, trao đổi trực tiếp với đại diện Công ty Phát triển điện hạt nhân quốc tế Nhật Bản tại Việt Nam nhằm nắm tình hình chính xác để có ứng biến kịp thời.

Phản bác tin đồn xuất hiện đám mây phóng xạ tại Việt Nam, TS. Đặng Thanh Lương - Cục phó Cục An toàn bức xạ hạt nhân khẳng định: "Các đám mây phóng xạ từ Fukushima I đang bay lên phía Đông Bắc, hướng ra biển nên sẽ không ảnh hưởng nhiều tới đất liền và cũng không có xu hướng bay về phía Việt Nam. Hướng gió vẫn rất ổn định. Hiện các trạm quan trắc phóng xạ quốc gia của Việt Nam tại Đà Lạt, Hà Nội vẫn đang hoạt động bình thường, chưa phát hiện số liệu bất thường nào".

Tuy nhiên, không loại trừ khả năng hướng gió thay đổi và bụi phóng xạ phát tán rộng. Trong trường hợp xuất hiện đám mây phóng xạ tại Việt Nam, các máy quan trắc sẽ kịp thời cập nhật số liệu, qua đó có thể cảnh báo người dân. Việt Nam đã tham gia Công ước quốc tế về cảnh báo sớm, cũng như Công ước quốc tế về trợ giúp trong tình trạng khẩn cấp nên nếu xảy ra sự cố hạt nhân sẽ được quốc tế giúp đỡ.

Trước câu hỏi, thiết kế của Nhà máy Điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam có thể chống lại động đất cấp bao nhiêu, và giả sử, thảm họa tồi tệ nhất xảy ra, Fukushima sẽ trở thành "Chernobyl thứ hai" thì ứng biến của Việt Nam sẽ ra sao, PGS.TS Vương Hữu Tấn cho biết: "Điều kiện thực tế của Việt Nam khác Nhật Bản. Nhật Bản thường xuyên xảy ra động đất nên ngay trong khâu thiết kế, các chuyên gia đã phải tính đến việc chống đỡ được động đất. Ví dụ như lò phản ứng số 1 của Fukushima được thiết kế chống lại động đất 7,3 độ richter. Tuy nhiên, tất cả tính toán của con người đã không thể chống lại được động đất cấp cao hơn. Việt Nam ít có nguy cơ động đất hơn Nhật Bản nhưng cũng cần tính đến yếu tố tự nhiên này ngay từ khâu thiết kế. Các chuyên gia Việt Nam sẽ cùng các chuyên gia quốc tế tiến hành khảo sát địa chất để có thiết kế phù hợp". 

Nhà máy Điện hạt nhân Fukushima I bị ảnh hưởng nghiêm trọng sau vụ động đất.

Sự cố Fukushima I và bài học cho Việt Nam

Sự cố Fukushima I cho Việt Nam bài học gì trong việc phát triển điện hạt nhân trong tương lai? PGS.TS Vương Hữu Tấn cho rằng, đó là bài học về công nghệ. Hai lò phản ứng số 1 và số 3 thuộc thế hệ thứ 2, công nghệ được thiết kế từ những năm 1970. Cho tới nay, công nghệ đó đã lạc hậu, và thực tế là, thiết kế của nhà máy chỉ có khả năng chống động đất ở mức thấp hơn cường độ trận động đất ngày 11/3 vừa qua.

Khi sự cố xảy ra, các hệ thống dừng lò khẩn cấp của Nhà máy Fukushima đã hoạt động theo đúng chức năng thiết kế. Máy phát điện diesel dự phòng đã hoạt động ngay lập tức sau khi mất điện lưới để cung cấp điện cho hệ thống làm lạnh khẩn cấp nhưng chỉ hoạt động được trong một giờ. Công nghệ này không có hệ thống an toàn thụ động, mà cần có sự điều khiển của con người.

Trong khi đó, Nhà máy Điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam - Ninh Thuận, sẽ sử dụng công nghệ của Nga - thế hệ lò phản ứng thứ 3. Công nghệ này được coi là hiện đại nhất hiện nay, áp dụng nguyên lí an toàn thụ động rất tốt, có tích nước sẵn trong lò. Nếu xảy ra sự cố tương tự như ở Nhà máy Fukushima thì Nhà máy Ninh Thuận sẽ tự động giải nhiệt bằng các cơ chế tự nhiên, không cần sự tác động của con người cũng như không cần sử dụng nguồn điện bổ sung.

Trong khi đó, TS Ngô Đặng Nhân - Cục trưởng Cục An toàn bức xạ hạt nhân thì lại cho rằng, sự cố Fukushima cho Việt Nam bài học về ứng phó sự cố trong tình trạng khẩn cấp. Theo ông Nhân, Nhật Bản ứng phó sự cố rất bài bản là do đã tổ chức diễn tập thường xuyên. Trong thời gian tới, Cục sẽ xây dựng Thông tư hướng dẫn các tỉnh có kế hoạch ứng phó sự cố, đặc biệt là các tỉnh gần với các nhà máy điện hạt nhân đang và sắp xây dựng. Việt Nam sẽ xây dựng thêm các trạm quan trắc phóng xạ, hình thành mạng lưới quan trắc quốc gia để có thể quan sát các hiện tượng phóng xạ bất thường...