Tóc tiền sử cho thấy những người Eskimo đầu tiên đến từ châu Á

10:16 13/06/2008
Công trình nghiên cứu mới cho biết một nhúm tóc người bị đông lạnh phát hiện ở tây bắc đảo Greenland là bằng chứng những người Eskimo đầu tiên ở Tân thế giới không phải dòng giống người Mỹ bản địa như người ta vẫn nghĩ mà đến trực tiếp từ châu Á.

Hơn nữa, những người định cư tiên phong của vùng viễn bắc sau này bị tuyệt chủng và không sinh ra những người Inuit đang sống ở Greenland ngày nay.

Công trình dựa trên phân tích ADN tóc cổ của nhóm người Eskimo cổ, được bảo quản trong tầng đất đóng băng vĩnh cửu tại vùng vịnh Disco vào những năm 1980.

Nhúm tóc - thuộc về một người đàn ông sống cách đây 4.000 năm - đã cung cấp bộ gien ti lạp thể hoàn chỉnh đầu tiên đối với người cổ đại, theo lời nhóm khảo cổ chỉ đạo bởi Tom Gilbert thuộc Trung tâm Di truyền học cổ tại ĐH Copenhagen, Đan Mạch.

ADN ti lạp thể được truyền từ mẹ sang con vì vậy đem lại dấu hiệu di truyền của tổ tiên bên mẹ của một cá nhân. Trong trường hợp người Eskimo Greenland cổ, tóc ông tiết lộ rằng bộ tộc của ông đến từ Siberia. Họ hàng di truyền của Eskimo cổ ngày nay chỉ còn một số rất ít ở đông bắc Siberia và vùng đảo Aleutian, kéo dài biển Bering từ Alaska đến Nga.

Những giả thuyết táo bạo

Trước đây, có hai giả thuyết chính để giải thích tổ tiên của những người Eskimo đầu tiên ở Alaska, CanadaGreenland.

Các giả thuyết này cho rằng họ hoặc là con cháu của người châu Mỹ bản địa định cư ở Bắc Mỹ ít nhất cách đây 14.350 năm, hoặc họ đến từ một vùng tương tự ở Siberia và sinh ra người Eskimo hiện đại, như những người sống ở Greenland trong vòng 1.000 năm trở lại đây. “Sau đó lại có một ý tưởng thứ 3 cho rằng họ không phải cả hai nhóm người này – và thực chất đúng như vậy.”

Công trình xuất hiện trên tờ Science, cho rằng người Eskimo cổ nguyên thủy của Tân thế giới được thay thế bởi những người định cư về sau, những người đi về hướng đông từ Siberia. “Có lẽ đã từng có những nhóm người dọc đoạn đường từ Alaska đến Greenland, nhưng sau đó tất cả biến mất và nhiều người khác xuất hiện. Một làn sóng di cư tách biệt đã tạo nên người Inuit hiện đại.”

Các công trình khảo cổ liên hệ những người Eskimo đầu tiên ở Greenland với nền văn hóa Saqqaq, xuất hiện cách đây 4.500 năm trong khi nền văn hóa Thule sau này chỉ mới xuất hiện cách đây 1.000 năm.

Công cụ thuộc về hai nhóm người này rất khác nhau. Ví dụ, công cụ săn bắt của Saqqaq được miêu tả như “cần câu mồi giả” nếu so sánh với công cụ sau này cồng kềnh hơn.

“Nền văn hóa Saqqaq rất khác biệt, với những công cụ chuẩn xác và chế tạo công phu như lao móc trọng lượng nhẹ và những lưỡi câu cá nhỏ.” Sự chuyển đổi khảo cổ ở Greenland hiện được củng cố bằng những chứng cứ ADN mới.

Sự tuyệt chủng của người Eskimo cổ

Peter Forster, nghiên cứu di truyền khảo cổ học tại ĐH Anglia Ruskin, Mỹ - người không liên quan đến công trình mới này - cho rằng các nhà khảo cổ học đều nhất trí “có lẽ người Eskimo cổ bị tuyệt chủng nhưng không có cách nào chứng minh được điều đó.” Vì vậy phát hiện gần đây nhất “là minh chứng tuyệt vời”“giải quyết một cuộc tranh luận khoa học đang tiếp diễn”.

Dấu vết ADN rõ rệt của tóc đông lạnh phù hợp với nghiên cứu riêng của Forster, cho thấy không còn dòng dõi nào của người Eskimo cổ trong số dân cư của Greenland ngày nay. “Tôi cảm thấy rất hài lòng vì nó trùng khớp với những gì chúng tôi dự đoán.”

Nghiên cứu chính Gilbert và cộng sự cho rằng các nhóm Eskimo cổ không chống chịu được giai đoạn khí hậu lạnh đi. “Rõ ràng môi trường trên vùng này cực kỳ khắc nghiệt, đến mức dân số thu hẹp dần và biến mất.” Forster tán thành, đồng thời nói thêm sự biến mất của người Eskimo cổ thuộc Greenland trùng khớp với sự kiện trái đất lạnh đi mà đỉnh điểm là cách đây 2.800 năm.

Tương tự, một giai đoạn lạnh đi sau này, được biết dưới cái tên kỷ băng hà nhỏ, kéo dài từ 1350 đến 1850 sau Công nguyên, được cho là quét sạch những dấu vết di truyền của người định cư châu Âu đầu tiên ở Greenland, người Viking

Theo Tuệ Minh (khoahoc.com.vn/ National Geographic)

Vào lúc 22h30 ngày 16/1/2026 (giờ Việt Nam), U23 Việt Nam sẽ bước vào trận tứ kết Vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2026, nơi thầy trò HLV Kim Sang Sik đối đầu U23 UAE với mục tiêu giành vé vào bán kết. Đây được xem là thử thách mang tính bản lề, không chỉ quyết định hành trình tại giải đấu năm nay mà còn là phép thử quan trọng cho tham vọng vươn tầm của lứa cầu thủ trẻ Việt Nam.

Quân đội Pháp và Đức ngày 15/1 đã bắt đầu triển khai lực lượng tới Greenland, trong bối cảnh Đan Mạch cùng các đồng minh châu Âu chuẩn bị các cuộc tập trận nhằm củng cố phòng thủ Bắc Cực và trấn an Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đang gia tăng sức ép đòi Mỹ phải “sở hữu” hòn đảo này vì lý do an ninh.

Trước thềm trận tứ kết Vòng chung kết (VCK) U23 châu Á 2026 giữa U23 Việt Nam và U23 UAE, chiều 15/1 (giờ Việt Nam) HLV trưởng Kim Sang Sik cùng đội trưởng Khuất Văn Khang đã tham dự buổi họp báo, thể hiện niềm tin vào công tác chuẩn bị, tinh thần đoàn kết và khát vọng chinh phục những cột mốc mới của toàn đội.

Ngày 15/1, Công an tỉnh Thanh Hóa cho biết, Cơ quan Cảnh sát điều tra vừa ra Quyết định khởi tố vụ án, khởi tố 3 bị can về tội trốn thuế, xảy ra tại Công ty Cổ phần Tập đoàn Cường Minh, có địa chỉ tại lô 89 đường Dương Đình Nghệ và số nhà 136 Triệu Quốc Đạt, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa.

Những ngày cận kề Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, trên nhiều tuyến phố của Thủ đô Hà Nội, hệ thống cờ hoa, pano, áp phích, khẩu hiệu chào mừng được trang hoàng đồng bộ, tạo không khí trang trọng, rực rỡ, thể hiện niềm tin và kỳ vọng của nhân dân hướng về sự kiện chính trị quan trọng của đất nước.

Rạng sáng 15/1, Công an tỉnh Tuyên Quang đã di lý 74 đối tượng (trên tổng số 205 đối tượng bị bắt giữ) trong đường dây lừa đảo chiếm đoạt tài sản tại Campuchia từ cửa khẩu quốc tế Mộc Bài (tỉnh Tây Ninh) về Cơ quan CSĐT Công an tỉnh Tuyên Quang để đấu tranh, làm rõ hành vi phạm tội.

Ngày 15/1, liên quan vụ án “Vi phạm quy định an toàn thực phẩm” xảy ra tại Công ty cổ phần đồ hộp Hạ Long, thông tin từ Viện KSND TP Hải Phòng cho biết, cơ quan này đã phê chuẩn quyết định gia hạn tạm giữ lần thứ nhất đối với các đối tượng Trần Thị Hương và Lê Nhật Huy để điều tra về hành vi đưa/nhận hối lộ.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文