AI của Việt Nam có cơ hội vươn tới châu Âu?

Đạo luật AI của Liên minh châu Âu (EU AI Act) đã ra đời nhằm tạo ra một khung pháp lý nghiêm ngặt để quản lý các hệ thống AI, mở ra một cách tiếp cận hữu ích không chỉ cho các quốc gia thuộc EU mà còn cho các quốc gia có quan hệ thương mại và hợp tác công nghệ với châu Âu, bao gồm Việt Nam. Liệu các doanh nghiệp Việt Nam có thể học được gì từ đạo luật này, và đâu là những cơ hội và thách thức khi áp dụng các tiêu chuẩn tương tự vào hoạt động trong nước?

Đạo luật AI của EU: Cơ sở quan trọng cho quản lý an toàn và bảo mật

Đạo luật AI của EU đã thiết lập một khung pháp lý chi tiết, chia các hệ thống AI thành bốn cấp độ rủi ro từ "Rủi ro Không Chấp Nhận" (Unacceptable Risk) đến "Rủi ro Tối Thiểu" (Minimal Risk). Những hệ thống thuộc nhóm "Rủi ro Không Chấp Nhận" sẽ bị cấm hoàn toàn do tiềm ẩn nguy cơ cao gây tổn hại đến quyền con người và an toàn.

Với nhóm "Rủi ro Cao" (High Risk), như AI trong lĩnh vực y tế hay tuyển dụng, các doanh nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt về an ninh, minh bạch và quản lý dữ liệu, bao gồm kiểm soát nguồn dữ liệu, bảo vệ quyền riêng tư và duy trì các biện pháp giám sát liên tục. Các hệ thống "Rủi ro Hạn Chế" (Limited Risk) yêu cầu tính minh bạch khi tương tác với người dùng, trong khi các hệ thống "Rủi ro Tối Thiểu," như AI sử dụng trong trò chơi, chỉ cần tuân thủ quy định bảo mật chung.

Đây là một bước tiến lớn nhằm giảm thiểu rủi ro cho người dùng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, đặc biệt đối với các doanh nghiệp Việt Nam muốn mở rộng sang thị trường châu Âu. Việc tuân thủ các quy định trong EU AI Act không chỉ giúp giảm thiểu rủi ro pháp lý mà còn tạo dựng niềm tin với đối tác và khách hàng quốc tế. Các công ty Việt Nam, khi đáp ứng các tiêu chuẩn này, sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ ràng, bởi các đối tác châu Âu thường ưu tiên hợp tác với những doanh nghiệp đảm bảo an toàn và tuân thủ chuẩn mực quốc tế.

Cơ hội cho Việt Nam trong bối cảnh chuỗi cung ứng toàn cầu thay đổi

Sự gia tăng các quy định nghiêm ngặt về AI tại châu Âu và xu hướng chuyển dịch chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo ra cơ hội lớn cho Việt Nam. Với việc nhiều công ty quốc tế muốn giảm sự phụ thuộc vào Trung Quốc, Việt Nam đã nổi lên như một điểm đến hấp dẫn nhờ chi phí sản xuất hợp lý, lực lượng lao động trẻ và môi trường đầu tư thân thiện.

Để thực sự tận dụng được cơ hội này, các doanh nghiệp Việt Nam cần đảm bảo chuỗi cung ứng của mình đáp ứng các tiêu chuẩn bảo mật và quyền riêng tư theo quy định của EU AI Act. Điều này không chỉ giúp các công ty công nghệ Việt Nam thu hút các nhà đầu tư từ EU và Mỹ mà còn đảm bảo rằng các sản phẩm và dịch vụ của họ có thể cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Tuy nhiên, để thực hiện điều này, các doanh nghiệp phải đầu tư vào hạ tầng kỹ thuật, đào tạo nhân lực và cập nhật các quy trình quản lý rủi ro, bảo mật dữ liệu – những yếu tố đòi hỏi sự thay đổi về cả tài chính và chiến lược.

Phân tích rủi ro và quản lý minh bạch trong các hệ thống AI

Trong EU AI Act, các hệ thống AI thuộc loại "Rủi ro Hạn Chế" và "Rủi ro Tối Thiểu" cũng phải tuân thủ các nguyên tắc về bảo mật và tính minh bạch, dù mức độ yêu cầu không cao bằng các hệ thống "Rủi ro Cao". Đối với các doanh nghiệp Việt Nam, việc học hỏi từ cách phân loại này có thể giúp họ triển khai AI một cách an toàn và hợp lý hơn.

Các doanh nghiệp cần đánh giá kỹ loại dữ liệu mà AI sẽ sử dụng và chỉ thu thập, xử lý những dữ liệu thực sự cần thiết. Ngoài ra, việc kiểm tra tính an toàn và khả năng tương thích của AI khi tích hợp vào các hệ thống khác cũng là điều quan trọng để bảo vệ quyền lợi người dùng. Những yêu cầu này có thể giúp doanh nghiệp Việt Nam tránh được các rủi ro không cần thiết, đồng thời thể hiện cam kết bảo vệ người dùng – yếu tố ngày càng được khách hàng trong và ngoài nước quan tâm.

Thách thức đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa tại Việt Nam

Việc áp dụng các quy định phức tạp từ EU vào quản lý AI có thể đem lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra thách thức lớn đối với các doanh nghiệp nhỏ và vừa (SMEs) tại Việt Nam. Các SMEs có thể gặp khó khăn trong việc đầu tư vào công nghệ bảo mật tiên tiến và xây dựng quy trình quản lý rủi ro phù hợp. Đối với các doanh nghiệp có nguồn lực hạn chế, chi phí để tuân thủ các tiêu chuẩn bảo mật và quyền riêng tư có thể khá cao, đặc biệt khi họ phải cạnh tranh với các công ty lớn có khả năng tài chính tốt hơn.

Để vượt qua những thách thức này, doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tìm kiếm các đối tác và chuyên gia hỗ trợ về công nghệ và bảo mật, đồng thời tận dụng các chương trình hỗ trợ và hướng dẫn từ chính phủ. Trong bối cảnh Việt Nam đang thúc đẩy chiến lược chuyển đổi số và phát triển kinh tế số, các doanh nghiệp có thể tận dụng các cơ hội từ các chương trình hỗ trợ của chính phủ để nâng cao năng lực bảo mật và tuân thủ quy định quốc tế.

Định hướng bền vững và phát triển AI an toàn trong tương lai

Việc học hỏi từ EU AI Act là bước đi quan trọng để các doanh nghiệp Việt Nam phát triển AI một cách bền vững và an toàn. Đây không chỉ là bài học về quản lý rủi ro mà còn là cơ hội để xây dựng các hệ thống AI có trách nhiệm, minh bạch và bảo vệ quyền lợi của người dùng. Với bối cảnh AI đang phát triển mạnh mẽ và các quy định về công nghệ tiếp tục thay đổi, các doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động nắm bắt và áp dụng các tiêu chuẩn quốc tế, từ đó không chỉ tăng cường uy tín mà còn tạo ra giá trị lâu dài cho cả doanh nghiệp và cộng đồng.

Việc định hướng phát triển AI an toàn sẽ giúp doanh nghiệp Việt Nam duy trì tính cạnh tranh trong thời kỳ hội nhập và tăng cường khả năng hợp tác quốc tế. Bằng cách chủ động đầu tư vào quản lý rủi ro và tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế, các doanh nghiệp có thể tạo ra nền tảng vững chắc để phát triển công nghệ AI, đóng góp vào sự phát triển bền vững của ngành công nghệ Việt Nam và nâng cao vị thế trên thị trường toàn cầu.