An ninh mạng và bài toán bảo mật trong kỷ nguyên số AI
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang thay đổi diện mạo an ninh mạng toàn cầu, các tổ chức cần phải thích ứng chiến lược bảo mật để hỗ trợ khả năng phục hồi và tăng trưởng số bền vững.
Sáng 7/4, tại Hà Nội, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia tổ chức Hội thảo chuyên đề “Bảo mật trong kỷ nguyên AI – Chiến lược hình thành tương lai số”.
Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển mạnh mẽ và trở thành hạt nhân của nền kinh tế số, vấn đề an toàn không gian mạng đang đặt ra những thách thức chưa từng có. AI không chỉ là động lực thúc đẩy đổi mới sáng tạo và tối ưu hóa vận hành, mà còn vô tình tạo ra những kẽ hở bảo mật mới khi hệ thống dữ liệu ngày càng trở nên kết nối và phức tạp.
Tại Việt Nam, hành lang pháp lý về an ninh mạng và AI đang được hoàn thiện với Luật An ninh mạng, Chiến lược AI đến năm 2030 và các định hướng quản lý mới, nhấn mạnh yêu cầu an toàn, minh bạch và trách nhiệm giải trình trong toàn bộ vòng đời công nghệ, đặc biệt khi AI trở thành một phần quan trọng của hạ tầng số quốc gia.
Phát biểu khai mạc hội thảo, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao, Bộ Công an nhận định AI đang làm thay đổi căn bản phương thức và bản chất của các mối đe doạ trên không gian mạng.
Nếu như trước đây, tội phạm mạng chủ yếu dựa vào kỹ năng và công cụ truyền thống, thì ngày nay, với sự hỗ trợ của AI, chúng đã có khả năng tự động hoá các cuộc tấn công với quy mô lớn và mức độ tinh vi chưa từng có. Các hình thức lừa đảo được cá nhân hoá, các sản phẩm giả mạo bằng công nghệ deepfake ngày càng khó nhận diện, và mã độc có thể tự thích nghi để né tránh các hệ thống phòng thủ.
Tại Việt Nam cho thấy những xu hướng này không còn là nguy cơ tiềm ẩn, mà đã hiện hữu rõ ràng qua các vụ lừa đảo sử dụng tin nhắn giả mạo thương hiệu ngân hàng, các ứng dụng giả mạo nhằm chiếm đoạt tài sản, hay các cuộc gọi sử dụng công nghệ giả giọng, giả hình ảnh để tạo lòng tin và yêu cầu chuyển tiền.
Đặc biệt, các đối tượng còn giả danh cơ quan chức năng, sử dụng các kịch bản tinh vi, khai thác thông tin cá nhân bị lộ lọt để gây sức ép tâm lý đối với nạn nhân. Những phương thức này cho thấy sự kết hợp ngày càng chặt chẽ giữa công nghệ và thao túng hành vi con người.
“AI không chỉ là công cụ, mà đang trở thành một yếu tố định hình lại không gian an ninh mạng và an ninh quốc gia. Việc chủ động nắm bắt, làm chủ và bảo đảm an toàn cho các công nghệ AI sẽ là yếu tố quyết định đối với sự phát triển bền vững và an toàn của mỗi quốc gia trong tương lai”- Đại tá Nguyễn Hồng Quân nhấn mạnh.
Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Phó Chủ tịch Hiệp hội An ninh mạng Quốc gia nhận định, trong lĩnh vực tài chính - ngân hàng, việc xem xét và quản trị các ứng dụng AI cần được thực hiện theo cách tiếp cận dựa trên mức độ rủi ro và đánh giá tác động.
Các hệ thống AI tự động thực hiện giao dịch tài chính có thể tác động trực tiếp đến thị trường, nên cần được giám sát chặt chẽ, có giới hạn hoạt động và cơ chế can thiệp kịp thời. Các hệ thống AI hỗ trợ ra quyết định tín dụng đặt ra yêu cầu cao về tính minh bạch, công bằng và quyền lợi khách hàng.
Trong khi đó, các hệ thống AI phục vụ phát hiện và ngăn chặn gian lận cần được triển khai theo hướng vừa nâng cao hiệu quả phòng ngừa, vừa hạn chế tối đa ảnh hưởng đến các giao dịch hợp pháp.
Tại hội thảo, với vai trò đối tác chuyên môn, chia sẻ góc nhìn quốc tế về an ninh mạng trong kỷ nguyên AI, bà Ruma Balasubramanian, Chủ tịch Check Point Software Technologies khu vực Châu Á - Thái Bình Dương và Nhật Bản cho rằng: AI đang tái định hình cả sự đổi mới trong kinh doanh lẫn các rủi ro mạng.
Theo bà Ruma Balasubramanian, phương pháp bảo mật AI của Check Point tập trung vào hiển thị, quản trị và phòng ngừa trên toàn bộ hệ sinh thái AI. Với các doanh nghiệp đang quan tâm đến việc xây dựng hạ tầng AI riêng nhằm đáp ứng yêu cầu về chủ quyền dữ liệu, Check Point đề xuất cách tiếp cận thông qua mô hình "AI Factory Security Blueprint" – kiến trúc tham chiếu giúp kiểm soát rủi ro xuyên suốt từ hạ tầng GPU đến các mô hình ngôn ngữ lớn.
Hội thảo cũng đã bàn luận về các chủ đề: AI thay đổi cuộc sống và bối cảnh hiểm họa an ninh mạng như thế nào; AI for Security - Ứng dụng AI trong bảo mật; Kiến trúc trí tuệ nhân tạo AI trong doanh nghiệp; Security for AI – Bảo mật cho hệ thống AI…