Cơ chế "vượt khung" đã được mở

Chính sách đặc biệt để thu hút 100 chuyên gia hàng đầu về nước làm việc

Trong bối cảnh cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ, khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số đóng vai trò then chốt cho sự phát triển kinh tế - xã hội bền vững của mỗi quốc gia. Nhận thức rõ tầm quan trọng này, Đảng và Nhà nước Việt Nam đặc biệt quan tâm đến việc xây dựng và hoàn thiện các cơ chế, chính sách nhằm trọng dụng và thu hút nhân tài trong lĩnh vực này. Bộ Nội vụ đang phối hợp với Bộ KH&CN và các Bộ, ngành liên quan xây dựng và ban hành cơ chế, chính sách đãi ngộ đặc biệt để thu hút ít nhất 100 chuyên gia hàng đầu về nước làm việc vào tháng 8/2025. Đồng thời, Bộ được giao nhiệm vụ triển khai Chiến lược thu hút nhân tài đến năm 2030, tầm nhìn 2050, hoàn thành vào tháng 9/2025.

Thông tin rõ hơn về vấn đề đang được dư luận quan tâm, ông Mai Ánh Hồng, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ cho biết, tính đến hết tháng 7 năm 2025, Việt Nam đã có những bước tiến lớn trong việc hoàn thiện khung pháp lý để thu hút nhân tài. Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo năm 2025, tạo nền tảng vững chắc và mang tính đột phá, bám sát Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trong tình hình mới. Luật tạo hành lang pháp lý thông thoáng, công nhận và trao quyền cho nhà khoa học về sở hữu trí tuệ, tài chính, và quyền khai thác thương mại. Đặc biệt, luật thiết lập chính sách đãi ngộ tài chính và phi tài chính hấp dẫn, cho phép cơ chế đãi ngộ linh hoạt, kể cả cơ chế vượt khung lương, nhằm thu hút, giữ chân và phát huy nhân tài, đặc biệt là các chuyên gia người Việt ở nước ngoài. Luật Công nghiệp Công nghệ số năm 2025, cụ thể hóa các chính sách phát triển công nghiệp công nghệ số, đặt nền tảng pháp lý cho trí tuệ nhân tạo (AI) và tài sản số, đồng thời có chính sách ưu đãi vượt trội để phát triển công nghiệp bán dẫn, hình thành hệ sinh thái bán dẫn Việt Nam.

 Bộ KH&CN xác định nhân lực chất lượng cao, nhân tài là yếu tố quyết định, không thể thu hút bằng chính sách cứng nhắc. “Việc vượt khung lương, cấp nhà ở, điều kiện làm việc không nên xem là đặc ân mà là điều kiện tối thiểu để những người có khả năng tạo đột phá yên tâm làm việc”, ông Mai Ánh Hồng thẳng thắn phát biểu. Trong thời gian tới, Bộ tập trung vào các chính sách cụ thể như: Xây dựng và ban hành các quy định cụ thể về cơ chế chấp nhận rủi ro; cơ chế tự chủ đối với các tổ chức KH&CN công lập; chính sách ưu đãi vượt trội để phát triển công nghiệp bán dẫn; chính sách thu hút, sử dụng và trọng dụng đối với nhân tài, nhân lực chất lượng cao và quy định về phân chia lợi ích từ kết quả nghiên cứu. Các chương trình này có thể bao gồm gói hỗ trợ tài chính đặc biệt, điều kiện làm việc ưu việt và cơ hội phát triển sự nghiệp rõ ràng. Ngoài ra, đầu tư vào hạ tầng và môi trường nghiên cứu; thúc đẩy liên kết giữa nghiên cứu và doanh nghiệp; thúc đẩy hợp tác quốc tế và chuyển giao công nghệ; giảm thiểu các rào cản hành chính, đảm bảo quyền tự chủ tối đa cho nhà khoa học, cung cấp nguồn lực (tài chính, trang thiết bị, cơ sở dữ liệu) bảo đảm cho nghiên cứu và thử nghiệm; đánh giá dựa trên hiệu quả và sản phẩm.

Bộ KH&CN đang chủ động đặt hàng công nghệ chiến lược

Cũng tại buổi họp báo, ông Hoàng Anh Tú, Phó Vụ trưởng Vụ Khoa học, kỹ thuật cho biết, trong tháng 8, Bộ KH&CN sẽ trình Thủ tướng xác định 3 sản phẩm công nghệ chiến lược cần ưu tiên triển khai ngay nhằm phục vụ phát triển kinh tế xã hội, làm mẫu, rút kinh nghiệm, truyền cảm hứng, khẳng định Việt Nam hoàn toàn có thể làm chủ công nghệ, đặc biệt là công nghệ chiến lược.

 Sau khi Thủ tướng phê duyệt, Bộ KH&CN sẽ trình ban hành chiến lược triển khai chi tiết cho từng công nghệ tiên phong, trong đó làm rõ đầu ra, lộ trình cụ thể, nguồn lực tài chính, cơ chế đặc thù, hỗ trợ đầu vào, đầu ra cho toàn bộ quá trình nghiên cứu, phát triển, thương mại hóa. Theo ông Hoàng Anh Tú, "mục tiêu là sản phẩm nghiên cứu khoa học công nghệ phải đưa ra được thị trường, thương mại hóa được". Thông tin thêm, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương chỉ ra những điểm mới trong cách tiếp cận, đó là “từ trên xuống đối với các bài toán lớn, công nghệ chiến lược”. Nếu như trước đây, các nhà khoa học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp phải đến Bộ KH&CN, các quỹ để đề xuất nhiệm vụ, đề tài nghiên cứu thì hiện tại, Bộ yêu cầu các quỹ, các đơn vị chủ động làm việc với các viện nghiên cứu, doanh nghiệp để đặt hàng. Tính đến thời điểm này, các đơn vị của Bộ đã làm việc với khoảng 38 đơn vị. “Bộ KH&CN, các đơn vị chuyên môn của Bộ hiểu rõ nhất công nghệ chiến lược, công nghệ mới, nhu cầu mới của Đảng và Nhà nước, đất nước nên chủ động đặt hàng. Đặc biệt, với các công nghệ chiến lược, Bộ phải giao nhiệm vụ cho các tổ chức, doanh nghiệp”, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nói.Buổi họp báo ngày 5/8 của Bộ KH&CN.