Có một “bộ não khoa học công nghệ” ở phía Bắc TP Hồ Chí Minh
Trong tiến trình tái cấu trúc không gian phát triển của TP Hồ Chí Minh theo hướng đa cực, đa trung tâm, việc hình thành Đô thị Khoa học công nghệ – Bắc TP Hồ Chí Minh được xem là một bước đi chiến lược, mang ý nghĩa lâu dài. Đề án phát triển “Đô thị Khoa học công nghệ - Bắc TP Hồ Chí Minh” vừa được UBND TP Hồ Chí Minh phê duyệt cho thấy tầm nhìn tổ chức lại không gian phát triển gắn chặt với các dự án hạ tầng then chốt và mạng lưới giao thông liên vùng đang từng bước hoàn thiện.
Các dự án khoa học và vành đai sản xuất công nghệ cao
Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc là vùng lõi đổi mới sáng tạo, nơi tập trung các dự án khoa học công nghệ có vai trò dẫn dắt toàn bộ hệ sinh thái. Hạt nhân quan trọng nhất là Trung tâm Đa chức năng Khoa học công nghệ, được hình thành trên cơ sở chuyển đổi công năng Trung tâm Hành chính tỉnh Bình Dương (cũ). Công trình này không chỉ mang ý nghĩa tận dụng hiệu quả tài sản công, mà còn được định vị là biểu tượng của “bộ não khoa học công nghệ”, nơi hội tụ các hoạt động nghiên cứu – phát triển, đổi mới sáng tạo, kết nối doanh nghiệp và hợp tác quốc tế.
Các khu công nghệ số tập trung được xác định là trụ cột triển khai các hoạt động công nghệ cao. Khu Công nghệ số tập trung Bình Dương, với quy mô khoảng 15 ha, được định hướng phát triển thành không gian chuyên biệt cho doanh nghiệp công nghệ số, trung tâm dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, thiết kế vi mạch và các hoạt động R&D. Khu Công nghệ số tập trung TP Hồ Chí Minh, quy mô khoảng 100 ha, được quy hoạch như một khuôn viên đổi mới sáng tạo lớn, tích hợp nghiên cứu, sản xuất thử, đào tạo và chuyển giao công nghệ.
Bao quanh các dự án nòng cốt này là hệ thống công trình bổ trợ gồm Công viên Giáo dục – Nghiên cứu phát triển, Công viên Khoa học – Sinh thái, Trung tâm Khám phá Khoa học, BWID Supply Chain City và quần thể WTC Tower & Expo. Sự hiện diện đồng bộ của các dự án không chỉ tạo ra không gian làm việc, nghiên cứu, mà còn hình thành môi trường sống, học tập và giao lưu học thuật, từng bước nuôi dưỡng văn hóa khoa học và đổi mới sáng tạo.
Một điểm nhấn quan trọng của Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc là vành đai sản xuất công nghệ cao bao quanh vùng lõi nghiên cứu. Hệ thống các khu công nghiệp công nghệ cao thế hệ mới như VSIP III, Cây Trường, Bình Dương Riverside và Lai Hưng với tổng quy mô trên 3.100 ha được quy hoạch theo định hướng xanh hóa, số hóa và chuyên môn hóa.
Hạ tầng giao thông - nền tảng của liên kết vùng
Hệ thống hạ tầng giao thông chính là điều kiện quyết định để Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc phát huy vai trò kết nối và lan tỏa. Trong những năm gần đây, khu vực phía Bắc TP Hồ Chí Minh được đầu tư mạnh mẽ vào mạng lưới giao thông liên vùng, tạo ra lợi thế hiếm có về khả năng kết nối.
Ở trục đường bộ, quốc lộ 13 được mở rộng, kết hợp với trục Mỹ Phước – Tân Vạn hình thành hành lang giao thông Bắc – Nam quan trọng, kết nối trực tiếp khu vực phía Bắc với trung tâm TP Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai. Cao tốc TP Hồ Chí Minh – Thủ Dầu Một – Chơn Thành tiếp tục mở ra hướng kết nối chiến lược lên Tây Nguyên, tạo không gian phát triển mới cho công nghiệp công nghệ cao và logistics.
Đáng chú ý, tuyến Vành đai 4 giữ vai trò trục động lực Đông – Tây, kết nối Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc với các cực tăng trưởng của vùng Đông Nam Bộ, đồng thời giảm tải áp lực giao thông cho khu vực nội đô. Việc hoàn thiện tuyến vành đai này không chỉ rút ngắn thời gian di chuyển, mà còn giúp tối ưu chi phí logistics – yếu tố then chốt đối với các ngành sản xuất công nghệ cao.
Các tuyến metro dự kiến triển khai dọc theo trục Mỹ Phước – Tân Vạn và Quốc lộ 13 sẽ kết nối trực tiếp Đô thị Khoa học công nghệ phía Bắc với tuyến metro số 1 của TP Hồ Chí Minh. Đây là yếu tố then chốt để hình thành một không gian đô thị tích hợp, tạo điều kiện thuận lợi cho đội ngũ chuyên gia, kỹ sư và người lao động di chuyển giữa các trung tâm nghiên cứu, sản xuất và khu vực trung tâm thành phố.
Sự kết hợp đồng bộ giữa các dự án khoa học công nghệ hạt nhân và mạng lưới giao thông đa phương thức đang từng bước tạo nên “bộ khung” phát triển cho Đô thị Khoa học công nghệ – Bắc TP Hồ Chí Minh. Không gian này không chỉ là nơi hội tụ tri thức và công nghệ, mà còn là cửa ngõ giao thương quan trọng, kết nối trực tiếp thành phố với chuỗi cung ứng khu vực và toàn cầu.