Đẩy mạnh liên kết “ba nhà” và huy động nguồn lực phát triển khoa học công nghệ
Theo Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số TP Hồ Chí Minh, việc hình thành và phát triển mô hình hợp tác chặt chẽ giữa “ba nhà” (Nhà nước - nhà trường - doanh nghiệp) là yếu tố quyết định để đưa kết quả nghiên cứu khoa học và công nghệ (KHCN) vào thực tiễn sản xuất, kinh doanh, hình thành các sản phẩm và dịch vụ có giá trị gia tăng cao.
Do đó, thành phố tiếp tục xây dựng các cơ chế linh hoạt nhằm kết nối hiệu quả cung - cầu công nghệ, khuyến khích doanh nghiệp đầu tư cho nghiên cứu phát triển cũng như mạnh dạn ứng dụng các giải pháp, công nghệ mới. TP Hồ Chí Minh đã ban hành và tổ chức thực hiện “Đề án thí điểm chính sách tạo động lực thương mại hóa, đưa nhanh kết quả nghiên cứu, tài sản trí tuệ được tạo ra từ ngân sách Nhà nước vào sản xuất, kinh doanh”. Đây là một trong những cơ chế, chính sách quan trọng, minh chứng cho hiệu quả của mô hình liên kết “ba nhà”, góp phần hình thành chuỗi giá trị từ nghiên cứu - đào tạo - ứng dụng - thương mại hóa.
Thời gian qua, TP Hồ Chí Minh đã chủ động bố trí và huy động đa dạng các nguồn lực tài chính cho KHCN, đổi mới sáng tạo (ĐMST) và chuyển đổi số (CĐS) theo hướng kết hợp hài hòa giữa ngân sách Nhà nước và nguồn lực xã hội hóa. Trong năm 2025, Sàn Giao dịch công nghệ TP Hồ Chí Minh tiếp tục được vận hành hiệu quả, trọng tâm là Cổng thông tin Techport với 19.506 công nghệ và thiết bị của 2.458 nhà cung ứng, 3.569 tổ chức và chuyên gia tư vấn; thu hút 148.103 lượt truy cập và 64.000 lượt kết nối giao dịch trực tuyến.
Hoạt động xúc tiến chuyển giao công nghệ được đẩy mạnh thông qua Techmart Daily, các hội thảo, cà phê công nghệ và Techmart chuyên ngành chuyển đổi số - đô thị thông minh. Thông qua các hoạt động kết nối cung - cầu, Sàn Giao dịch công nghệ đã tiếp nhận 718 yêu cầu tìm kiếm công nghệ, hỗ trợ tư vấn và ký kết 3 hợp đồng chuyển giao công nghệ. Ngoài ra thành phố đã hoàn thiện Đề án xây dựng mô hình Sàn Giao dịch công nghệ TP Hồ Chí Minh giai đoạn mới, tạo nền tảng nâng cao hiệu quả kết nối và thương mại hóa công nghệ.
Để huy động nguồn lực đầu tư vào lĩnh vực KHCN, TP Hồ Chí Minh đã đẩy mạnh các hình thức như hợp tác công tư, liên kết viện - trường - doanh nghiệp và thu hút đầu tư tư nhân, đặc biệt trong các lĩnh vực then chốt như dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, mạng 5G, phòng thí nghiệm và nền tảng số. Nổi bật là các chương trình hợp tác nghiên cứu và phát triển giữa Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh và các doanh nghiệp lớn như Coteccons để triển khai các đề tài ứng dụng AI và robot trong lĩnh vực xây dựng; VNG đầu tư 25 tỷ đồng cho 6 nhóm nghiên cứu AI; CT Group tài trợ 10 tỷ đồng mỗi năm trong vòng 10 năm cho đào tạo công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn và công nghệ lượng tử.
Ngoài ra, TP Hồ Chí Minh cũng tiếp tục thu hút các dự án đầu tư quy mô lớn và nguồn vốn tư nhân trong lĩnh vực công nghệ cao, tiêu biểu như Dự án CMC Hyperscale với tổng vốn 250 triệu USD; Dự án ATP chip 100 triệu USD; Dự án SAP Labs R&D với quy mô 150 triệu euro. Đồng thời khởi công Trung tâm dữ liệu Viettel và đưa vào vận hành Trung tâm dữ liệu FPT Fornix HCM02 tại Khu Công nghệ cao. Đây là những hạ tầng quan trọng, tạo nền tảng cho phát triển các công nghệ chiến lược, kinh tế số và đô thị thông minh của thành phố trong giai đoạn mới.
Thành phố đã tổ chức hơn 15 chương trình, sự kiện hợp tác quốc tế với quy mô lớn, thu hút trên 9.000 lượt đại biểu tham dự. Tổ chức khoảng 2.000 phiên kết nối, tiếp nhận hơn 170 ý tưởng của sinh viên và sự tham gia của hơn 200 startup, doanh nghiệp nhỏ và vừa đến từ nhiều quốc gia. Triển khai 7 chương trình đào tạo quốc tế với sự tham gia của hơn 100 giảng viên, chuyên gia; trong đó có 30 học viên được cử tham gia đào tạo, nghiên cứu tại nước ngoài.
TP Hồ Chí Minh cũng duy trì và mở rộng kết nối với các mạng lưới chuyên gia quốc tế như VANJ, VASE và cộng đồng chuyên gia tại Đức, Úc, Canada, Hoa Kỳ, Nhật Bản, Singapore… góp phần lan tỏa tri thức và tăng cường hợp tác chuyên môn. TP Hồ Chí Minh đã ký kết nhiều thỏa thuận hợp tác quan trọng trong các lĩnh vực ưu tiên như công nghiệp bán dẫn, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, đô thị thông minh và y tế công nghệ cao với các đối tác đến từ Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Vương quốc Anh, Đức cùng một số quốc gia phát triển khác. Các thỏa thuận này tạo tiền đề quan trọng để mở rộng hợp tác nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và đầu tư dài hạn.
TP Hồ Chí Minh đã thu hút loạt dự án đầu tư công nghệ cao với tổng quy mô cam kết trên 4,5 tỷ USD, tiêu biểu như dự án của G42 (UAE) với quy mô 2 tỷ USD, SAP Labs 150 triệu euro, cùng sự hiện diện và mở rộng hợp tác của các tập đoàn công nghệ hàng đầu thế giới như NVIDIA, AMD, Intel. Theo ông Đặng Minh Thông, Phó Bí thư Thành ủy, Phó trưởng ban Thường trực Ban Chỉ đạo về phát triển KHCN, ĐMST và CĐS TP Hồ Chí Minh, hợp tác quốc tế đã tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực, góp phần gia tăng quy mô kết nối, thu hút nguồn lực đầu tư và nâng cao vị thế của TP Hồ Chí Minh trong hệ sinh thái ĐMST khu vực và quốc tế. Tuy nhiên, tiến độ triển khai một số thỏa thuận hợp tác còn chậm.
Nhằm tạo đột phá để đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, TP Hồ Chí Minh đã ban hành Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2026 - 2030; Chương trình phát triển kinh tế số giai đoạn 2026 - 2030; phát triển kinh tế tầm thấp giai đoạn 2025 - 2030, tầm nhìn đến 2045; triển khai các khu công nghệ số tập trung; xây dựng Đề án thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm cho khởi nghiệp sáng tạo và chuyển đổi số; tiếp tục triển khai Trung tâm IOC, kết nối Trung tâm dữ liệu quốc gia; phối hợp xây dựng Cổng DVC quốc gia theo mô hình “một cửa số tập trung”.
Trong đó, thành phố thu hút đầu tư các trung tâm dữ liệu quy mô lớn, ngoài dự án của Tập đoàn G42 nêu trên, còn có dự án CMC Hyperscale Data Center hơn 250 triệu USD; dự án SGI-HCM Campus gần 2 tỷ USD; Trung tâm dữ liệu quy mô siêu lớn của Viettel tại Củ Chi. Đồng thời triển khai sandbox trọng điểm như blockchain, tài sản số, y sinh học; phát triển khu công nghệ số tập trung và chương trình vi mạch bán dẫn.
Về tài chính, TP Hồ Chí Minh đặt mục tiêu huy động nguồn lực từ ngân sách đầu tư cho KHCN, ĐMST và CĐS đạt khoảng 2% GRDP; xây dựng Quỹ đầu tư mạo hiểm và Quỹ phát triển đổi mới sáng tạo thành phố. Nếu như năm 2025 vừa qua TP Hồ Chí Minh đã bố trí tổng kinh phí 5.373 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách cho KHCN, ĐMST và CĐS, chiếm khoảng 1,84% tổng chi ngân sách địa phương.
Thì sang năm 2026 này, theo ông Lâm Đình Thắng, Giám đốc Sở KHCN TP Hồ Chí Minh, ngân sách thành phố sẽ chi 12.705 tỷ đồng cho lĩnh vực KHCN, chiếm 4,16% tổng chi ngân sách địa phương. Tuy nhiên, trong tổng vốn ngân sách chi cho lĩnh vực KHCN vào năm ngoái, đến hết năm cũng chỉ giải ngân được hơn 47%. Do đó, làm sao để chi hết số tiền ngân sách đã bố trí cho lĩnh vực KHCN trong năm nay với hiệu quả cao nhất vẫn là vấn đề đặt ra với các sở, ngành liên quan của thành phố.