Đưa khởi nghiệp sáng tạo thành sự nghiệp của toàn dân

Đây là bước tiến quan trọng, khẳng định quyết tâm mạnh mẽ của Chính phủ trong việc kiến tạo môi trường thuận lợi nhất để đánh thức tiềm năng sáng tạo của toàn dân phục vụ cho phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.

Theo đó, Chiến lược xác định Quốc gia khởi nghiệp sáng tạo là quốc gia mà mọi công dân đều có khát vọng và có thể khởi nghiệp với sự sáng tạo trong mọi lĩnh vực dựa trên nền tảng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số; văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp, dám nghĩ, dám làm, chấp nhận rủi ro, khoan dung với thất bại được khơi dậy mạnh mẽ và lan tỏa sâu rộng trong toàn dân, toàn xã hội. Việt Nam xác định khởi nghiệp sáng tạo là chiến lược quốc gia dài hạn để tối ưu hóa, giải phóng mọi tiềm năng, huy động mọi nguồn lực để nâng cao năng lực tự chủ chiến lược quốc gia, nhất là hướng tới tự chủ các công nghệ chiến lược và tạo đà bứt phá cho tăng trưởng kinh tế - xã hội bền vững trong kỷ nguyên số.

Trong đó, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo quốc gia được phát triển đồng bộ, toàn diện và bền vững, trong đó thể chế giữ vai trò tiên phong, kiến tạo và đột phá; phát triển hạ tầng, nhân lực và các điều kiện cần thiết khác hỗ trợ khởi nghiệp, hướng tới phát triển quốc gia số dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Chiến lược hướng tới mục tiêu bao trùm là hình thành làn sóng khởi nghiệp sáng tạo sâu rộng, đưa hoạt động này trở thành một động lực tăng trưởng kinh tế - xã hội then chốt và thúc đẩy năng lực tự chủ quốc gia.

Giai đoạn đến năm 2030: Mục tiêu đưa Việt Nam trở thành quốc gia hàng đầu về khởi nghiệp sáng tạo trong khu vực. Phát triển hệ sinh thái mạnh mẽ với sự ra đời của hàng vạn doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, trong đó ươm mầm thành công một số “kỳ lân” (Doanh nghiệp định giá từ 1 tỷ USD trở lên). Đưa các chỉ số về đổi mới sáng tạo và hệ sinh thái khởi nghiệp của Việt Nam vươn lên nhóm dẫn đầu khu vực.

Tầm nhìn 2045: Đưa Việt Nam vào nhóm 30 quốc gia dẫn đầu toàn cầu về đổi mới sáng tạo và khởi nghiệp sáng tạo. Hướng tới một xã hội có tỷ lệ người dân tham gia làm chủ doanh nghiệp và khởi nghiệp ở mức rất cao, với sự bùng nổ của thị trường vốn đầu tư mạo hiểm quy mô lớn.

Để hiện thực hóa tầm nhìn vĩ mô, Chính phủ chỉ đạo triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp mang tính mở đường, tập trung vào việc tháo gỡ điểm nghẽn và tiếp sức cho doanh nghiệp. Cụ thể, tạo lập hành lang pháp lý vượt trội, hoàn thiện toàn bộ thủ tục hành chính trên môi trường số. Đặc biệt là nghiên cứu, thí điểm các cơ chế đặc thù để khuyến khích tinh thần dám thử nghiệm, như: mô hình “doanh nghiệp một người”, cơ chế xử lý phá sản rút gọn giúp doanh nhân dễ dàng tái khởi nghiệp, và các khu thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) cho công nghệ mới.

Ươm mầm nhân lực và xây dựng hệ sinh thái đồng bộ: Đưa giáo dục khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo vào sâu trong hệ thống giáo dục quốc dân, từ phổ thông đến đại học. Xây dựng mạng lưới cơ sở hạ tầng dùng chung, các trung tâm đổi mới sáng tạo, không gian khởi nghiệp cộng đồng và các nền tảng số hỗ trợ doanh nghiệp trên toàn quốc.

 Khơi thông nguồn vốn và hội nhập quốc tế. Cụ thể, phát triển mạnh mẽ thị trường vốn đầu tư mạo hiểm, hình thành các quỹ đầu tư từ cấp quốc gia đến địa phương, quỹ của doanh nghiệp và trường đại học. Đẩy mạnh các cơ chế hỗ trợ tài chính trực tiếp, bảo lãnh tín dụng dựa trên tài sản trí tuệ. Tích cực hội nhập, thu hút chuyên gia quốc tế và đưa doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam tham gia vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Thời gian qua, hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo Việt Nam có những dấu ấn tích cực đối với sự phát triển của kinh tế - xã hội. Một số “kỳ lân” đã hình thành, thu hút đầu tư mạo hiểm đạt mức cao trong khu vực, hạ tầng hỗ trợ cũng phát triển đa dạng các quỹ đầu tư mạo hiểm, vườn ươm, tổ chức thúc đẩy kinh doanh, các trung tâm hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo tại địa phương và quốc gia. Năm 2025, chỉ số hệ sinh thái khởi nghiệp toàn cầu của Việt Nam xếp thứ 55 trên thế giới, với TP. Hồ Chí Minh lần đầu tiên lọt vào top 5 Đông Nam Á (hạng 110 toàn cầu), Hà Nội tăng lên hạng 148, và Đà Nẵng tăng 130 bậc, xếp hạng 766 toàn cầu.

Vai trò chiến lược của khởi nghiệp sáng tạo trong phát triển nhanh, bền vững đất nước đã được khẳng định từ bài học kinh nghiệm của các quốc gia như Israel, Hàn Quốc hay Singapore, với điểm chung cốt lõi là xây dựng văn hóa đổi mới sáng tạo, tinh thần khởi nghiệp toàn dân và lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo làm nền tảng phát triển.

Trong bối cảnh mới về đổi mới mô hình tăng trưởng và tư duy phát triển doanh nghiệp, sự dịch chuyển của dòng vốn đầu tư toàn cầu cũng như tình hình địa chính trị thế giới đặt ra yêu cầu cấp thiết đối với Việt Nam trong việc định vị lại chiến lược khởi nghiệp sáng tạo, xác định rõ các lĩnh vực ưu tiên, mô hình tổ chức hệ sinh thái, và cơ chế chính sách phù hợp để tạo đà bứt phá trong kỷ nguyên mới của đất nước.