Kiến tạo hành lang pháp lý cho Internet vệ tinh, AI và khai thác hiệu quả tài nguyên số

Cuộc họp dưới sự chủ trì của Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương đã thu hút sự quan tâm đặc biệt của các phóng viên với các nội dung về quản lý Internet vệ tinh, thực thi Luật Sở hữu trí tuệ đối với AI và kết quả đột phá từ đợt đấu giá tên miền quốc gia .vn lần đầu tiên.

Khai thác hiệu quả tài nguyên số khan hiếm

Một trong những điểm nhấn quan trọng nhất tại buổi họp báo là báo cáo về việc lần đầu tiên Việt Nam tổ chức đấu giá quyền sử dụng tên miền quốc gia .vn. Ông Thái Hữu Lý, Trưởng phòng Phát triển dịch vụ thuộc Trung tâm Internet Việt Nam (VNNIC), cho biết việc đấu giá được thực hiện dựa trên hành lang pháp lý vững chắc từ Luật Viễn thông, Nghị định 475/2025 và Thông tư 48 của Bộ KH&CN. Trong đợt thí điểm đầu tiên vào tháng 3/2026, 50 tên miền đã được đưa ra đấu giá với kết quả hết sức ấn tượng: 37 tên miền được đấu giá thành công (đạt tỷ lệ 75%).

Đặc biệt, có tên miền đã được trả giá cao nhất lên tới 15 tỷ đồng. Các tên miền tham gia đấu giá đợt này được chia thành 3 nhóm chính: Nhóm thương hiệu lớn ví dụ như LG.vn, MB.vn....; Nhóm ngành nghề như OTO.vn (ngành ô tô), EXPORT.vn (xuất khẩu)....Nhóm xu hướng xã hội và giới trẻ như 2K.vn, OK.vn....

Ông Lý nhấn mạnh, việc đấu giá không chỉ mang lại nguồn thu cho ngân sách từ tài sản công khan hiếm mà còn giúp nâng cao giá trị thương hiệu số của tên miền .vn trên không gian mạng, đảm bảo tính công khai, minh bạch. Theo kế hoạch, đợt đấu giá thứ hai với 50 tên miền tiếp theo sẽ diễn ra vào tháng 6/2026. Những tên miền đấu giá không thành sau hai lần sẽ được chuyển sang hình thức cấp phát tự do.

Liên quan đến sự xuất hiện của dịch vụ Internet vệ tinh Starlink tại Việt Nam, đại diện Bộ KH&CN đã giải đáp những lo ngại về sự cạnh tranh với các doanh nghiệp viễn thông trong nước. Bộ khẳng định Starlink đang trong quá trình thí điểm 5 năm với quy mô giới hạn ở mức 600.000 thuê bao. Con số này chỉ chiếm tối đa khoảng 2,5% tổng số thuê bao Internet cố định tại Việt Nam, do đó tác động đến thị trường truyền thống đã được tính toán kỹ lưỡng và nằm trong tầm kiểm soát.

Bộ KH&CN xác định Starlink là một "mảnh ghép" quan trọng trong hệ sinh thái hạ tầng số, giúp cung cấp dịch vụ tại các khu vực khó tiếp cận như vùng biển, vùng trời và hỗ trợ ứng cứu sự cố. Tuy nhiên, Starlink phải tuân thủ đầy đủ các quy định về pháp luật viễn thông, bao gồm cả quản lý giá dựa trên giá thành. Nếu có dấu hiệu giảm giá vi phạm cạnh tranh, Bộ có quyền đình chỉ việc ban hành cước của doanh nghiệp. Đại diện Bộ cũng khẳng định, với chất lượng hạ tầng cố định hiện nay của Việt Nam vốn đã ở mức rất tốt, Starlink khó có thể cạnh tranh trực tiếp về mặt dịch vụ tại các khu vực đô thị.

Siết chặt trách nhiệm nền tảng số và bài toán AI trong Luật Sở hữu trí tuệ

Tại buổi họp báo, lãnh đạo Bộ KH&CN cũng chia sẻ thêm: Đúng ngày 1/4/2026, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ chính thức có hiệu lực, đánh dấu một bước ngoặt trong việc bảo vệ quyền tác giả trên môi trường mạng. Điểm mới nổi bật là việc mở rộng đối tượng chịu trách nhiệm pháp lý, không chỉ dừng lại ở các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ trung gian mà còn bao gồm cả chủ quản nền tảng số (như sàn thương mại điện tử, mạng xã hội).

Đại diện Cục Sở hữu trí tuệ cho biết, quan điểm của luật mới là chuyển từ "trách nhiệm phản ứng" sang "chủ động phòng ngừa". Tòa án hiện đã có thẩm quyền ra các quyết định khẩn cấp tạm thời như: Buộc gỡ bỏ hoặc chặn truy cập nội dung vi phạm trên không gian mạng. Vô hiệu hóa truy cập đến tài khoản, ứng dụng hoặc địa chỉ Internet liên quan đến hành vi xâm phạm.

Đặc biệt, vấn đề về Trí tuệ nhân tạo (AI) đã được đưa vào luật một cách cụ thể. Chính phủ đã ban hành Nghị định hướng dẫn chi tiết về việc xác lập quyền đối với các đối tượng do AI tạo ra hoặc có sự hỗ trợ của AI. Điều này giúp tạo hành lang pháp lý minh bạch cho các nhà sáng tạo và doanh nghiệp công nghệ trong bối cảnh AI đang bùng nổ. Để hỗ trợ hệ sinh thái AI trong nước, Bộ KH&CN cũng đang triển khai các biện pháp như hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận hạ tầng tính toán, dữ liệu dùng chung và các mô hình ngôn ngữ lớn thông qua các "AI Hub".

Tại cuộc họp, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương nhấn mạnh sự chuyển dịch trong phương thức quản lý của Bộ từ "kiểm soát hành chính" sang "quản trị kiến tạo". Theo đó, Nhà nước sẽ không làm thay mà tập trung hoàn thiện thể chế, xây dựng hạ tầng dùng chung và điều hành dựa trên dữ liệu thời gian thực. Các nhiệm vụ khoa học sẽ tập trung vào hiệu quả đầu ra và tác động kinh tế - xã hội thay vì kiểm soát quá trình. Bộ cũng đang rà soát để điều chỉnh danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược (tập trung vào bán dẫn, AI, năng lượng mới) nhằm đóng góp trực tiếp vào mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số trong thời gian tới. Một quy trình 5 bước để xác định các sản phẩm thực sự là thế mạnh của Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu đã được đề xuất, đảm bảo đầu tư có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải.

Kết luận buổi họp báo, Thứ trưởng Bùi Hoàng Phương khẳng định năm 2025 là năm thiết lập hành lang pháp lý, và năm 2026 sẽ là năm bắt đầu triển khai mạnh mẽ các quy định mới. Những không gian phát triển mới từ đấu giá tên miền, Internet vệ tinh đến AI sẽ mở ra các loại hình kinh doanh mới, đóng góp trực tiếp vào sự phát triển bền vững của đất nước hướng tới mục tiêu trở thành nước phát triển có thu nhập cao vào năm 2045.