Kiến tạo một hệ sinh thái bán dẫn hội tụ các yếu tố then chốt
Hiện nay, công nghiệp bán dẫn đã vượt khỏi khuôn khổ sản xuất công nghệ cao thuần túy để trở thành hạ tầng chiến lược của nền kinh tế số và xã hội số, liên quan đến an ninh công nghệ và năng lực tự chủ quốc gia. Chiến lược phát triển ngành công nghiệp bán dẫn đến năm 2030, tầm nhìn 2050, đòi hỏi cách tiếp cận bài bản, dài hạn để đi vào thực chất.
Thông tin trên được ông Huỳnh Thành Đạt, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương đưa ra tại Hội thảo “Xây dựng chính sách và giải pháp thúc đẩy ngành công nghiệp bán dẫn Việt Nam” do Bộ Khoa học Công nghệ (KHCN) và UBND TP Hồ Chí Minh phối hợp tổ chức sáng 17/12 tại TP Hồ Chí Minh.
Hội thảo thu hút sự tham dự của hơn 150 đại biểu, các chuyên gia trong lĩnh vực bán dẫn trong và ngoài nước.
Phát biểu khai mạc hội thảo, ông Bùi Hoàng Phương, Thứ trưởng Bộ KHCN nhấn mạnh, với lợi thế cạnh tranh lớn về nguồn nhân lực KHCN và kỹ thuật, Chính phủ Việt Nam đặt tham vọng trở thành trung tâm thu hút và cung cấp nhân lực bán dẫn không chỉ cho thị trường trong nước mà còn cho toàn cầu.
Chính phủ đã ban hành Đề án phát triển nguồn nhân lực bán dẫn và đang rà soát, nâng gấp đôi chỉ tiêu từ 50.000 lên 100.000 kỹ sư bán dẫn. Tiu nhiên vấn đề này vẫn chỉ là lợi thế tiềm năng. Thực tế, tỷ lệ sinh viên tốt nghiệp ngành kỹ thuật làm việc trong công nghiệp bán dẫn chỉ đạt 0,4%, thấp hơn nhiều so với các nước phát triển. Nếu Việt Nam không tự chủ được công nghiệp điện tử thì sẽ không có đầu ra cho công nghiệp bán dẫn trong nước. Trong chuỗi giá trị, các doanh nghiệp nước ngoài vẫn chiếm tỷ trọng chi phối.
Lĩnh vực thiết kế chip cũng ghi nhận sự tham gia của hơn 50 công ty nước ngoài và đội ngũ khoảng 7.000 kỹ sư trong nước, mặc dù còn hạn chế về khả năng thiết kế tổng thể.
Chính phủ đã triển khai nhiều giải pháp thúc đẩy. Ban Chỉ đạo Quốc gia về thúc đẩy phát triển công nghiệp bán dẫn đã được thành lập do Thủ tướng làm Trưởng ban. Lần đầu tiên, các quy định pháp lý về bán dẫn được đưa vào Luật Công nghiệp Công nghệ số đã tạo nền móng pháp lý vững chắc. ĐNhiều cơ chế ưu đãi đặc biệt đã được ban hành, bao gồm miễn giảm thuế thu nhập doanh nghiệp, ưu đãi tiền thuê đất, và miễn giấy phép lao động cho nhân lực chất lượng cao.
Bộ KHCN đang khẩn trương thành lập Trung tâm Quốc gia Hỗ trợ sản xuất thử chip bán dẫn theo mô hình MPW (Multi-Project Wafer, là dịch vụ cho phép nhiều khách hàng khác nhau đưa thiết kế chip (IC) của họ lên cùng một tấm wafer (wafer đa dự án) để sản xuất hàng loạt, tiết kiệm chi phí làm mặt nạ (mask) và sản xuất, thích hợp cho nghiên cứu, đào tạo, và tạo mẫu chip) nhằm giải quyết ngay những điểm nghẽn về chi phí và thời gian sản xuất thử nghiệm chip cho các cá nhân và doanh nghiệp khởi nghiệp. Mục tiêu dài hạn là hướng tới việc xây dựng một nhà máy sản xuất chip trên đất nước, nhằm đạt được sự tự chủ trong công nghệ bán dẫn chiến lược.
Ông Nguyễn Mạnh Cường, Phó Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh đã phát biểu, nhấn mạnh, TP Hồ Chí Minh hiện đang tận dụng diện mạo mới sau việc sắp xếp quy hoạch, đã kiến tạo nên một hệ sinh thái bán dẫn hội tụ ba yếu tố then chốt. Các yếu tố này, bao gồm: Bộ não R&D và Nguồn nhân lực; Trung tâm sản xuất và Logistics. Đặc biệt, khu vực Bà Rịa - Vũng Tàu, với cảng Cái Mép - Thị Vải và sự kết nối trực tiếp với sân bay quốc tế Long Thành, đảm bảo chuỗi cung ứng vật liệu tinh khiết và vận chuyển sản phẩm chip đi toàn cầu với tốc độ nhanh, chi phí tiết kiệm.
Tại hội thảo, các đơn vị, ban ngành, doanh nghiệp đã thảo luận tập trung làm rõ yếu tố quyết định thành công cho công nghiệp bán dẫn là nhân lực, vốn đang được xác định là điểm nghẽn lớn nhất. Việc phát triển nhân lực phải đặt trong tổng thể đột phá giáo dục và đào tạo, đổi mới mạnh mẽ mô hình theo hướng gắn kết chặt chẽ giữa Nhà nước, nhà trường và doanh nghiệp.
Theo ông Huỳnh Thành Đạt, khu vực kinh tế tư nhân cần được xác định là lực lượng đồng hành quan trọng, có vai trò dẫn dắt, đặc biệt là doanh nghiệp khởi nghiệp, nhằm hình thành năng lực nội sinh và tăng cường liên kết với khu vực FDI.
Bên cạnh phiên hội thảo, khu triển lãm công nghệ đã trưng bày và giới thiệu các giải pháp phát triển công nghiệp bán dẫn, điện tử; tạo không gian kết nối và chia sẻ kinh nghiệm triển khai giữa doanh nghiệp công nghệ và đại diện các địa phương.