Nền tảng blockchain quốc gia – hạ tầng chiến lược trong Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số

Đây là một trong những cấu phần trọng yếu trong lớp nền kỹ thuật cơ bản của kiến trúc quốc gia số, nhằm bảo đảm mọi dữ liệu, giao dịch và chứng thực điện tử được xác thực và liên thông thống nhất trên toàn hệ thống.

Khung kiến trúc, do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành theo Quyết định số 3090/QĐ-BKHCN, đặt tầm nhìn đến năm 2035, hướng tới xây dựng không gian dữ liệu quốc gia mở, kết nối và chia sẻ hiệu quả, phục vụ chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, đồng thời đảm bảo chủ quyền số và an ninh dữ liệu quốc gia. Trong đó, nhóm các nền tảng cung cấp dịch vụ hạ tầng cơ bản, dùng chung được xác định là lớp nền kỹ thuật chủ chốt, bảo đảm cho kiến trúc tổng thể quốc gia số vận hành đồng bộ, an toàn và hiệu quả.

Cùng với các hạ tầng dữ liệu, định danh và an ninh mạng, nền tảng blockchain quốc gia được đưa vào nhóm hạ tầng số dùng chung cấp quốc gia, phục vụ các chức năng xác thực, truy xuất và chứng thực dữ liệu thống nhất trên toàn bộ hệ thống.

Điều này đồng nghĩa rằng, khi các Bộ, ngành và địa phương triển khai khung kiến trúc số các cấp, blockchain quốc gia sẽ là thành phần hạ tầng nền tảng để kết nối, giúp mọi dữ liệu và giao dịch điện tử được xác thực, liên thông và kiểm chứng tập trung trong không gian dữ liệu quốc gia.  Với vai trò này, blockchain đang từng bước trở thành một hạ tầng chiến lược của kiến trúc số Việt Nam, tương tự như vai trò của Internet trong kỷ nguyên trước.

Nền tảng do Việt Nam làm chủ

NDAChain do Hiệp hội dữ liệu quốc gia chủ trì phát triển. Sau một thời gian, nền tảng đã hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, tiêu chuẩn quốc gia và các chức năng cốt lõi. Kiến trúc ba lớp của hệ thống đã được hoàn thiện gồm: Lớp 1 gồm chuỗi khối lõi là nền tảng xác thực và bảo toàn dữ liệu, Lớp 2 gồm các nền tảng dịch vụ và blockchain chuyên ngành như NDADID, sàn dữ liệu quốc gia, Lớp 3 gồm các ứng dụng dân sinh và dịch vụ công như NDATrace, NDAKey.

Đến tháng 9/2025, NDAChain đã vận hành thử nghiệm ổn định với 12 nút xác thực (validator) tại Trung tâm Dữ liệu Quốc gia và các đối tác chiến lược như Sun Group, MISA, VNVC, Trung tâm Mã số Mã vạch Quốc gia (NBC), TH Group..., bảo đảm tốc độ xử lý ≥1.200 giao dịch/giây và độ ổn định cao. Hệ thống đã ghi nhận hơn 5 triệu giao dịch xác thực, trung bình khoảng 30.000 giao dịch mỗi ngày, thể hiện năng lực vận hành ở quy mô quốc gia.

Cùng với đó, NDAChain đã công bố bộ API/SDK tích hợp mở, cho phép các Bộ, ngành, địa phương và doanh nghiệp dễ dàng kết nối, khai thác và triển khai các ứng dụng xác thực dữ liệu trên hạ tầng thống nhất này.

Ông Huy Nguyễn – Trưởng Ban Công nghệ Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, cho biết: “Blockchain đang dịch chuyển từ công nghệ giao dịch sang vai trò hạ tầng lõi của nền kinh tế dữ liệu. Với NDAChain, Việt Nam không chỉ làm chủ công nghệ lõi mà còn tạo ra một lớp xác thực thống nhất cho dữ liệu quốc gia, giúp mọi giao dịch số, từ hành chính công đến thương mại, đều minh bạch và có thể kiểm chứng.”

Nền tảng tin cậy cho kinh tế dữ liệu Việt Nam

Không chỉ là công nghệ, NDAChain được xem là nền tảng tin cậy của nền kinh tế dữ liệu Việt Nam,nơi mọi dữ liệu, giao dịch và tài sản số được xác thực, truy xuất và bảo chứng thống nhất. Các cơ chế định danh – xác thực – truy xuất – chứng thực số (DID/VC/VP) được triển khai trên nền tảng này sẽ trở thành cơ sở cho các ứng dụng tài sản số, dữ liệu mở, dịch vụ công minh bạch và thương mại tin cậy.

Từ NDATrace trong truy xuất nguồn gốc hàng hóa, NDAKey trong định danh số, đến các hệ thống dữ liệu chuyên ngành như giáo dục, y tế, nông nghiệp, logistics, tất cả đều đang được tích hợp qua NDAChain, hình thành hạ tầng liên thông dữ liệu “xác thực một lần – dùng nhiều nơi”, cốt lõi để vận hành chính quyền số, kinh tế số và xã hội số.

Trong giai đoạn cuối năm 2025 – 2026, NDAChain sẽ mở rộng mạng lưới nút xác thực (validator nodes) đến các tập đoàn công nghệ, trung tâm dữ liệu vùng và các tỉnh, thành phố, hình thành mạng lưới xác thực đa vùng có độ trễ thấp, khả năng chịu lỗi cao, sẵn sàng tích hợp với các nền tảng ngành, lĩnh vực. Các địa phương khác sẽ kết nối thông qua API/SDK đến các cụm nút vùng, giúp tối ưu chi phí nhưng vẫn đảm bảo an toàn và chủ quyền dữ liệu.

Ông Nguyễn Phú Dũng – Tổng Giám đốc Tập đoàn PILA, đơn vị tham gia phát triển các lớp ứng dụng trên NDAChain, nhận định: “Điều quan trọng nhất của NDAChain là khả năng chuẩn hóa và xác thực dữ liệu trên phạm vi quốc gia. Khi mỗi dữ liệu, sản phẩm hay chứng nhận đều được xác minh qua cùng một hạ tầng, chúng ta có thể hình thành tài sản số quốc gia, nơi giá trị được bảo chứng bằng niềm tin công nghệ Việt Nam.”

Khẳng định vị thế Việt Nam tự chủ công nghệ

Việc nền tảng blockchain quốc gia được đưa vào Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số khẳng định vai trò hạ tầng chiến lược của blockchain trong kiến trúc số Việt Nam, cũng như năng lực làm chủ công nghệ lõi của đội ngũ Việt Nam.

Cùng với Trung tâm Dữ liệu Quốc gia (NDC) và Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, NDAChain góp phần hình thành hạ tầng lõi cho kỷ nguyên chuyển đổi số Việt Nam: Dữ liệu được chuẩn hóa – Giao dịch được xác thực – Niềm tin được bảo chứng.

NDAChain không chỉ là một nền tảng công nghệ, mà là bước tiến chiến lược trong hành trình tự chủ số của Việt Nam, hướng tới mục tiêu đến 2030, blockchain sẽ trở thành hạ tầng nền cho nền kinh tế dữ liệu và niềm tin số quốc gia.