Nỗ lực xây dựng lưới điện thông minh tại Thủ đô Hà Nội
Với mục tiêu từng bước hiện đại hóa lưới điện, đẩy mạnh tự động hóa trong công tác vận hành và kinh doanh điện năng, Tổng Công ty Điện lực TP Hà Nội (EVNHANOI) đã ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ 4, thực hiện chuyển đổi số toàn bộ các lĩnh vực hoạt động và xây dựng lưới điện thông minh (Smart grid) trong giai đoạn 2021-2025 nhằm nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và tối ưu hóa lưới điện Thủ đô.
Smart grid là dạng lưới điện có khả năng tiên đoán và phản ứng thông minh với tình hình, hành động của tất cả các thành tố được kết nối với lưới điện. Tất cả các thiết bị của lưới điện tương tác với nhau, tạo thành một hệ thống cung cấp điện thông minh thống nhất nhờ sử dụng công nghệ thông tin và truyền thông hiện đại. Thông tin thu thập từ thiết bị được phân tích, kết quả phân tích giúp tối ưu hóa việc sử dụng điện, giảm chi phí, tăng độ tin cậy và hiệu quả của hệ thống điện.
Đối với đơn vị phân phối như EVNHANOI, lưới điện thông minh sẽ giúp nâng cao độ tin cậy cung cấp điện và hiệu suất sử dụng năng lượng, giảm thiểu chi phí thông qua việc nâng cao hiệu quả hoạt động và quản lý thông tin…
Chi phí nhân công, vận hành cũng được giảm thiểu tối đa nhờ ứng dụng công tơ điện tử/công tơ thông minh và các công nghệ cho phép thu thập số liệu, giám sát, điều khiển các thiết bị trên lưới điện từ xa thông qua mạng viễn thông.
Với khách hàng, lưới điện thông minh giúp họ giám sát được sản lượng điện năng tiêu thụ của các thiết bị tại các thời điểm khác nhau theo thời gian thực. Từ đó chủ động lựa chọn thiết bị và điều chỉnh hành vi sử dụng điện của mình nhằm tiết kiệm chi phí. Bên cạnh đó, các ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác kinh doanh và dịch vụ khách hàng sẽ mang đến cho khách hàng những trải nghiệm thú vị khi sử dụng các dịch vụ của ngành điện Thủ đô.
Các thành phần chính của lưới điện thông minh bao gồm: thứ nhất là hệ thống quản lý và giám sát diện rộng SCADA/DMS - tổ hợp hệ thống giám sát thời gian thực, thu thập dữ liệu và điều khiển, trên cơ sở dữ liệu thu thập được, hệ thống thực hiện các bài toán quản lý lưới điện phân phối DMS (như: tính ngăn mạch, trào lưu công suất, tối ưu hóa vận hành lưới điện …), giám sát hiệu năng các thành phần của lưới điện trên diện rộng, giúp đơn vị quản lý có thông tin chính xác để đưa ra các quyết định kịp thời nhằm tránh sự cố, nâng cao năng lực, độ tin cậy của lưới điện.
Thứ hai là các giải pháp tích hợp công nghệ thông tin và truyền thông: Tập hợp các phần cứng (thiết bị máy chủ, chuyển mạch, thông tin liên lạc di động, vô tuyến, liên lạc qua đường dây điện, etc) và các giải pháp phần mềm (ERP, quản lý tính cước và thông tin khách hàng) giúp hỗ trợ quá trình trao đổi thông tin, nâng cao hiệu quả hoạt động của tổ chức và doanh nghiệp.
Thứ ba là hệ thống quản lý các nguồn năng lượng tái tạo được kết nối vào lưới điện, có chức năng phân tích và dự báo nhu cầu phụ tải cũng như khả năng đáp ứng của hệ thống để điều chỉnh lượng công suất đáp ứng một cách phù hợp.
Hệ thống này giúp cân bằng giữa cung cấp và tiêu thụ thông qua việc điều khiển tự động hóa tải sử dụng các nguồn cung cấp điện, bao gồm cả các nguồn phân tán và năng lượng tái tạo. Thứ tư là quản lý lưới điện phân phối: Tập hợp các thiết bị phần cứng (cảm biến đường dây, cảm biến trạm biến áp, trạm biến áp tự động…) và các giải pháp phần mềm nhằm tăng chất lượng điện, tăng hiệu quả sử dụng thiết bị, hạn chế mất điện cũng như giảm thiểu thời gian khắc phục sự cố.
Thứ năm là hạ tầng đo đếm thông minh: Gồm các công tơ thông minh, các phần cứng và hạ tầng viễn thông truyền tải dữ liệu hai chiều giữa công tơ và bên cung cấp điện, cùng các hệ thống phần mềm cung cấp cho cả các công ty cung cấp điện và khách hàng nhiều tiện ích nổi bật như: Thu thập, lưu trữ và phân tích dữ liệu sử dụng điện theo thời gian thực, hỗ trợ các biểu giá điện phức tạp theo thời gian, phân tích tải tiêu thụ, phòng chống gian lận, tăng hiệu quả thu cước và quản lý nợ…
Tiếp đó là các hệ thống khách hàng: Các giải pháp phần cứng và phần mềm giúp quản lý và phân tích sự tương tác với khách hàng, dữ liệu khách hàng với mục tiêu cải thiện quan hệ kinh doanh đối với khách hàng.
Hỗ trợ khách hàng quản lý điện năng tiêu thụ một cách hiệu quả và tiết kiệm bằng các hệ thống quản lý năng lượng, các thiết bị lưu trữ, hiển thị, các thiết bị thông minh, ứng dụng smartphone, các kênh tương tác trực tuyến…
EVNHANOI đã đưa ra lộ trình chi tiết xây dựng Smart Grid trong giai đoạn 2021 - 2025 với các nhóm giải pháp: Quản lý vận hành, quản lý kỹ thuật; kinh doanh, dịch vụ chăm sóc khách hàng và quản lý tài sản, quản trị nguồn nhân lực. Việc nguồn điện được cung cấp an toàn, liên tục và ổn định có ý nghĩa quan trọng trong việc phát triển kinh tế, an sinh xã hội.
Lưới điện thông minh giúp nâng cao độ tin cậy cung cấp điện trong quá trình vận hành cũng như công khai minh bạch công tác kinh doanh tới khách hàng. Bên cạnh đó, Smart grid có khả năng tích hợp với năng lượng tái tạo, hỗ trợ phát triển năng lượng sạch góp phần giảm phát thải gây ô nhiễm và bảo vệ môi trường.