Trọng dụng nhân tài - động lực để tự chủ công nghệ

Tích hợp các giải pháp vượt trội

Cụ thể, chi phí nghiên cứu – phát triển công nghệ số chiến lược sẽ được tính nhân đôi khi khấu trừ; dự án công nghệ số quy mô 6.000 tỷ đồng được hưởng ưu đãi tương đương dự án 30.000 tỷ đồng ở lĩnh vực khác. Ngoài ra, doanh nghiệp tham gia có thể được hưởng thuế thu nhập doanh nghiệp 5% trong 37 năm, miễn tiền thuê đất 22 năm, miễn thuế thu nhập cá nhân và visa 5 năm cho chuyên gia công nghệ số chất lượng cao.

Theo ông Lịch, việc triển khai đồng bộ cơ chế này sẽ tạo hệ sinh thái thuận lợi, khuyến khích doanh nghiệp, viện nghiên cứu và nhân lực công nghệ số tham gia, góp phần đưa Việt Nam tiến tới tự chủ, tự cường về công nghệ số chiến lược trong thời gian tới. Thực hiện quan điểm chỉ đạo, định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị và nguyên tắc được khẳng định trong Luật Công nghiệp công nghệ số, thời gian tới, Bộ KH&CN sẽ tập trung triển khai một số nhóm chính sách trọng tâm để hiện thực hóa mục tiêu tự chủ công nghệ.

Trước câu hỏi của PV Báo CAND về vấn đề hiện thực hoá các chính sách thu hút nhân tài khi mà Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo (2025) sẽ có hiệu lực từ ngày 1/10/2025, bà Nguyễn Thị Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ (Bộ KH&CN) cho biết, Bộ KH&CN đang chủ trì xây dựng dự thảo nghị định hướng dẫn thi hành. Điểm mới nổi bật của dự thảo nghị định là xác định nhân tài như một đối tượng điều chỉnh riêng trong Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo.

Điều này cho phép Nhà nước xây dựng các cơ chế cụ thể, tập trung trực tiếp vào khuyến khích, đãi ngộ và trọng dụng người tài thay vì lồng ghép trong các quy định chung như trước đây. Dự thảo tập trung vào ba nội dung chính: Giao nhiệm vụ cụ thể, tạo môi trường làm việc phù hợp và bảo đảm quyền thụ hưởng xứng đáng từ thành quả nghiên cứu.

Nhân tài được thụ hưởng chính đáng thành quả

Bà Nguyễn Thị Nga, Phó Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ thông tin thêm, trước hết, Nhà nước sẽ ưu tiên giao trực tiếp những nhiệm vụ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo cho nhân tài, đặc biệt là các đề án phát triển công nghệ cao, công nghệ chiến lược. Cách tiếp cận này tạo điều kiện để nhân tài phát huy năng lực, đồng thời khuyến khích các doanh nghiệp, tổ chức khoa học công nghệ chủ động thu hút chuyên gia giỏi về làm việc.

Thứ hai, dự thảo chú trọng xây dựng môi trường làm việc hiện đại. Nhà nước tập trung đầu tư các phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia, trang thiết bị nghiên cứu hiện đại; trao quyền tự chủ cao cho các tổ chức khoa học công lập trong việc sử dụng nguồn lực để trả thu nhập tăng thêm và ban hành chính sách đãi ngộ.

Đặc biệt, Luật Khoa học, Công nghệ và Đổi mới sáng tạo còn mở hành lang pháp lý chấp nhận rủi ro. Các nhà khoa học nếu tuân thủ đúng quy trình sẽ không phải chịu trách nhiệm hành chính, dân sự, hình sự trong trường hợp xảy ra thiệt hại ngoài ý muốn. Đây là quy định đột phá, khuyến khích mạnh mẽ sự dấn thân vào những nghiên cứu mới, có tính đột phá. Đồng thời, nhân tài được thụ hưởng chính đáng thành quả từ kết quả nghiên cứu.

Dự thảo Nghị định cũng thiết kế hai nhóm chính sách ưu đãi: Tài chính và phi tài chính. Về ưu đãi tài chính, một trong những điểm mới là chế độ tiền lương theo thỏa thuận, căn cứ trên thị trường lao động, thay vì áp dụng khung cố định như trước. Đây là giải pháp mở để thu hút chuyên gia giỏi trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu về nhân lực chất lượng cao.

Bên cạnh đó, Nhà nước hỗ trợ kinh phí công bố kết quả nghiên cứu trên tạp chí quốc tế uy tín, đăng ký quyền sở hữu trí tuệ, xuất bản sách chuyên khảo giá trị, tham dự hoặc tổ chức hội thảo trong nước và quốc tế... Đặc biệt, nhân tài là tác giả nhiệm vụ khoa học sẽ được hưởng tối thiểu 30% lợi nhuận thu được từ việc khai thác, chuyển nhượng hoặc thương mại hóa kết quả nghiên cứu, đồng thời được miễn thuế thu nhập cá nhân đối với các khoản thu nhập liên quan.

Về ưu đãi phi tài chính, nhân tài có thể được bố trí nhà ở hoặc sử dụng nhà công vụ, được miễn thị thực nhập cảnh trong trường hợp là nhà khoa học nước ngoài làm việc tại Việt Nam, đồng thời được hưởng các chính sách an sinh xã hội để bảo đảm ổn định cuộc sống, yên tâm cống hiến.

Cũng theo đại diện Vụ Tổ chức cán bộ, so với Nghị định số 40/2014/NĐ-CP của Chính phủ (quy định việc sử dụng, trọng dụng cá nhân hoạt động khoa học và công nghệ) vốn thiên về các quy định hành chính, tiêu chuẩn xét duyệt, dự thảo Nghị định mới mang tính linh hoạt và hội nhập quốc tế hơn. Dự thảo không nặng về thủ tục hành chính mà trao quyền tự chủ cho các tổ chức, hỗ trợ trực tiếp cho hoạt động nghiên cứu. Cách tiếp cận này được đánh giá là mở, năng động, phù hợp với xu thế toàn cầu, đồng thời khuyến khích các nhà khoa học trẻ mạnh dạn theo đuổi ý tưởng mới.

Theo đánh giá của một số chuyên gia, các chính sách trọng dụng nhân tài mới của Bộ KH&CN thể hiện sự đổi mới mạnh mẽ và toàn diện, từ khung pháp lý, ưu đãi tài chính, phi tài chính đến việc tạo môi trường làm việc và chấp nhận rủi ro. Đặc biệt, việc tập trung ưu đãi cao nhất cho công nghệ số chiến lược và nhân lực chất lượng cao trong lĩnh vực này cho thấy sự quyết tâm của Việt Nam trong việc làm chủ công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số quốc gia. Những chính sách này được kỳ vọng sẽ tạo ra động lực mạnh mẽ, thu hút và phát huy tối đa tiềm năng của đội ngũ nhân tài, góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của đất nước.