Việt Nam cần làm gì để phát triển nhanh các ngành công nghệ chiến lược?

Chương trình có sự tham dự của lãnh đạo Bộ Tài chính, lãnh đạo Bộ Khoa học và Công nghệ, đại diện các Viện nghiên cứu, trường đại học và gần 70 chuyên gia từ 22 quốc gia tham dự trực tiếp và trực tuyến để trao đổi về chiến lược phát triển các ngành công nghệ chiến lược của Việt Nam.

Tại buổi làm việc, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng khẳng định: Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới, nơi đổi mới sáng tạo và công nghệ chiến lược sẽ là động lực then chốt. Nghị quyết số 57-NQ/TW đã xác định rất rõ yêu cầu phải phát triển mạnh mẽ khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, coi đây là động lực trọng tâm để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghệ chiến lược mang tính dẫn dắt, có khả năng tạo ra giá trị mới và năng lực cạnh tranh dài hạn cho quốc gia.

Phó Thủ tướng khẳng định Mạng lưới Đổi mới sáng tạo Việt Nam, với hơn 2.000 chuyên gia trên toàn thế giới, chính là nơi hội tụ tri thức Việt Nam toàn cầu, là nguồn lực đặc biệt quan trọng giúp Chính phủ hiện thực hóa chiến lược phát triển các ngành công nghệ tiên phong. Trong xu thế mới, việc tiếp tục mở rộng mạng lưới, nâng cao chất lượng đóng góp của đội ngũ chuyên gia sẽ đóng vai trò then chốt trong quá trình triển khai 11 ngành chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới cho nền kinh tế.

Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng nêu câu hỏi then chốt: Việt Nam phải làm gì để bứt tốc các ngành công nghệ chiến lược ngay trong 1–2 năm tới? Ông thẳng thắn nhìn nhận: “Chúng ta vẫn còn lúng túng trong việc chọn đúng bài toán lớn và xây dựng những chương trình đủ mạnh để dẫn dắt ngành. Tôi mong các chuyên gia đưa ra các giải pháp thực tiễn, khả thi và thật sự đột phá, thay vì chỉ dừng lại ở những phân tích chung chung”.

Đặc biệt, Phó Thủ tướng Chính phủ cũng nhấn mạnh cơ chế thu hút “Tổng công trình sư” và “Kiến trúc sư trưởng” cho các dự án công nghệ quốc gia, coi đây là hai vị trí then chốt để dẫn dắt các chương trình mang tính nền tảng. 

Tại buổi làm việc, hơn 20 chuyên gia từ 11 lĩnh vực công nghệ chiến lược đã thảo luận và đề xuất loạt giải pháp, kiến nghị với Chính phủ về việc thúc đẩy phát triển các ngành công nghệ chiến lược.

Lĩnh vực bán dẫn, đại diện Mạng lưới VIN tại Đài Loan ông Võ Đức Thắng, đồng chủ nhiệm Chương trình INTENSE tại Việt Nam chia sẻ về tiềm năng hợp tác lớn giữa hai bên. Hơn 40.000 sinh viên Việt Nam đang học tập tại Đài Loan, với một nửa theo các ngành kỹ thuật công nghệ cao; riêng Chương trình INTENSE đã đào tạo hơn 200 sinh viên và sẽ mở thêm 880 suất học bổng STEM - bán dẫn vào năm 2026. Các mô hình đào tạo gắn doanh nghiệp cùng những hoạt động kết nối và văn phòng hợp tác tại nhiều địa phương đang tạo nền tảng quan trọng để Việt Nam xây dựng đội ngũ kỹ sư bán dẫn chất lượng cao.

Lĩnh vực an ninh mạng, ông Ngô Minh Hiếu (Hiếu PC) - Nhà sáng lập/Giám đốc Dự án Chống lừa đảo nhấn mạnh rằng Việt Nam muốn phát triển AI, tài chính số hay govtech thì trước hết phải xây dựng một môi trường số an toàn và đáng tin cậy. Các chuyên gia đề xuất thành lập Trung tâm Phòng chống lừa đảo và tội phạm mạng quốc gia theo mô hình Singapore, kết nối dữ liệu ngân hàng, viễn thông, mạng xã hội, cơ quan điều tra nhằm cảnh báo rủi ro theo thời gian thực. Đồng thời, cần triển khai sandbox dữ liệu cho phép doanh nghiệp và viện nghiên cứu khai thác dữ liệu phi cá nhân để phát triển các mô hình AI và hệ thống cảnh báo sớm.

Lĩnh vực y sinh, ông Cao Anh Tuấn, Nhà sáng lập & CEO Genetica nhấn mạnh rằng sự kết hợp giữa công nghệ y sinh và AI đang mở ra cơ hội lớn để Việt Nam bứt phá. AI giúp rút ngắn tới 70% thời gian phát triển thuốc và nâng cao độ chính xác của các liệu pháp gen, trong khi Việt Nam vẫn phải nhập khẩu các liệu trình trị giá hàng triệu đô. Những mô hình hợp tác giữa Genetica với Đại học Stanford, Đại học Y Hà Nội và các phòng lab đạt chuẩn Mỹ cho thấy Việt Nam hoàn toàn có thể hình thành biohub tầm khu vực. Nhiều chuyên gia cũng đề xuất xây dựng sandbox thử nghiệm y sinh, từ thử nghiệm lâm sàng đến chỉnh sửa gen để đẩy nhanh đổi mới công nghệ.

Lĩnh vực Công nghệ hàng không, vũ trụ, thiết bị bay không người lái, TS Nguyễn Xuân Mừng, Giáo sư Đại học Sejong (Hàn Quốc), thành viên Mạng lưới VIN tại Hàn Quốc chia sẻ kinh nghiệm phát triển “nền kinh tế tầm thấp” của Hàn Quốc, nơi UAV, UAM và eVTOL đang tăng trưởng mạnh với sự đầu tư lớn từ các tập đoàn như Hyundai, Korean Air hay Kakao Mobility. Ông cho rằng Việt Nam có thể tham gia mạnh vào phân khúc UAV cỡ nhỏ, đồng thời cần đầu tư phát triển hệ sinh thái UAV quốc gia, hạ tầng quản lý không gian bay tầm thấp và khung chính sách thử nghiệm phù hợp. 

Lĩnh vực Trí tuệ nhân tạo, bản sao số (Virtual Twin), ông Lô Văn Ba, Giám đốc Quốc gia Dassault Systèmes Việt Nam, nhấn mạnh tiềm năng lớn của công nghệ Virtual Twin kết hợp AI trong việc nâng cao năng lực R&D, tối ưu hóa sản xuất và rút ngắn thời gian đưa sản phẩm ra thị trường. Ông cho rằng Việt Nam đang sở hữu những điều kiện thuận lợi để đi thẳng vào mô hình công nghiệp số thế hệ mới, từ hạ tầng số, nguồn nhân lực trẻ đến nhu cầu hiện đại hóa các ngành chiến lược. Dassault Systèmes đề xuất hợp tác với NIC xây dựng Trung tâm R&D Digital Twin và AI tại Việt Nam, phát triển các mô hình thử nghiệm trong hàng không vũ trụ, bán dẫn, giao thông thông minh, robotics và đô thị thông minh, đồng thời huy động nguồn lực quốc tế nhằm hình thành đội ngũ kỹ sư Digital Twin - AI “Make in Vietnam” và thúc đẩy năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia.

Sau khi nghe những ý kiến của các chuyên gia, Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Chí Dũng khẳng định quyết tâm của Chính phủ đưa khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành động lực phát triển đất nước, nhấn mạnh rằng phát triển các ngành công nghệ chiến lược là nhiệm vụ trọng tâm và lâu dài, cũng là con đường nhanh nhất để Việt Nam bắt kịp, tiến cùng và từng bước vượt lên, hướng tới một quốc gia phát triển, thịnh vượng và tự cường; đồng thời, giao Bộ Tài chính nghiên cứu cơ chế đột phá để huy động và phân bổ nguồn lực, đồng thời phát triển NIC trở thành hạt nhân của hệ sinh thái công nghệ chiến lược với các chính sách đặc thù cho R&D và ưu đãi thuế, tín dụng. Cùng với đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đặt hàng các nhiệm vụ khoa học trọng điểm, hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn và sở hữu trí tuệ cho công nghệ mới, thúc đẩy mạnh mẽ quá trình thương mại hóa sản phẩm chiến lược; mạng lưới VIN hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh, phát triển sản phẩm mẫu và chủ động đề xuất các nhiệm vụ ưu tiên, phối hợp chặt chẽ với NIC trong triển khai các chương trình công nghệ trọng điểm…