Ẩn sau tiếng cười là những thông điệp mang tính xã hội và nhân văn

"Giấc mơ quan" từng bị in thành đĩa lậu và trở thành một trong những đĩa hài bán chạy nhất. Giờ đây, một lần nữa, "Sếp rởm" lại được Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng với bàn tay đạo diễn của NSƯT Anh Tú. Ngay sau khi hoàn thành, vở diễn đã có một hành trình xuyên Việt từ tháng 4 đến tháng 7/2011, thêm một lần chinh phục khán giả.

NSƯT Anh Tú tâm sự: Đọc kịch bản "Sếp rởm", tôi đã thấy thú vị và lôi cuốn bởi tính văn học đậm nét, tính xã hội sâu sắc và đặc biệt là, ngồn ngộn hơi thở cuộc sống. Với niềm tin tưởng vào sự thành công của vở diễn, chúng tôi đã dựng vở, mà theo phương thức xã hội hóa, hy vọng mang đến người xem một tác phẩm nghệ thuật đích thực, vừa có tính giải trí cao mà vẫn truyền tải được những thông điệp cần thiết đến người xem.

Một gia đình tần tảo, lam lũ làm nghề buôn cá, nhịn ăn, nhịn mặc, cũng chắt chiu dành dụm được ít tiền. Nếu cứ bằng lòng với cuộc sống phù hợp ấy, có lẽ họ sẽ tiếp tục phất lên. Nhưng khi "trong tay đã sẵn đồng tiền", họ liền nghĩ đến chuyện cần phải có "tí chức" cho oai. Những tưởng, chỉ cần tiền là có thể đổi đời trong phút chốc, thế là dồn tiền của lên thành phố, thuê mướn nhà cửa, người làm, để thành lập công ty, "đôn" chồng lên làm giám đốc.

Cũng chính vì sự hiểu biết nông cạn đó mà ngay lập tức, họ nhanh chóng rơi vào những cạm bẫy lọc lừa của chốn đô thị, trong giới làm ăn. Khi mà tiền bạc tỉ lệ nghịch với tri thức thì việc họ trở thành tay trắng cũng nhanh như khi "lên đời". Đến lúc đó, họ mới cay đắng hiểu ra rằng, tiền bạc không bao giờ có thể lấp đầy sự thiếu hụt về năng lực và trình độ.

Đi vào chiều sâu tâm lý, phản ánh một căn bệnh hình thức đang phổ biến trong xã hội, vở diễn đã nhanh chóng tạo được sức hút với khán giả. Câu chuyện kể tưởng chỉ mang tính hài hước, giải trí, nhưng với năng lực quan sát tinh tế, nhiều trải nghiệm trước một vấn đề xã hội, tác giả đã làm nên một dấu ấn riêng cho vở diễn bằng triết lý: Để làm sếp, cần phải có kiến thức và trình độ tương xứng, còn nếu những ước mơ hão huyền, không có nền tảng của thực lực, sẽ chỉ là bi kịch cho bản thân, gia đình và cả xã hội.

Cảnh trong vở "Sếp rởm" của Nhà hát Tuổi trẻ.

Câu thốt lên của phu nhân "sếp rởm": "Thì ra làm sếp khó quá bà con nhỉ!" làm đắng lòng người xem nhưng lại là một sự thức tỉnh cần thiết. Trên sàn diễn bé nhỏ, những vấn đề triết lý nhân sinh có tính thời đại đã được đưa ra một cách giản dị và khúc triết, để câu chuyện cười đấy mà buộc ta phải nghĩ suy, ngẫm ngợi về thông điệp: hết sức thận trọng khi quyết định làm cuộc cách mạng với chính mình.

Vốn có thương hiệu với các vở hài kịch, nhưng đây là lần đầu tiên Nhà hát Tuổi trẻ dàn dựng một vở hài kịch dài hơi. Song, dấu ấn của một diễn viên tài hoa, nhiều kinh nghiệm ở NSƯT Anh Tú đã giúp anh mạnh dạn sáng tạo và khai thác, tạo đất diễn cho các nghệ sĩ tung hứng, thể hiện tài năng. Từng câu nói, từng hành động kịch đều được anh trau chuốt cẩn trọng, để đạt hiệu quả cao nhất. Với sự dẫn dắt của Anh Tú, các nghệ sĩ khai thác sâu tâm lý nhân vật, để hóa thân trọn vẹn trong suốt câu chuyện, tạo được sức cuốn hút từ đầu đến cuối trong tiếng cười sảng khoái mà vẫn nóng hổi ý nghĩa thời sự và đặc biệt là, tính nhân văn sâu sắc.

NSƯT Anh Tú rất tâm đắc với thiết kế mỹ thuật đầy sáng tạo của họa sĩ, NSƯT Lê Sơn. Bởi đây là yếu tố quan trọng góp phần cho thành công của vở "Sếp rởm". Hình tượng con cá, tôm, cua xuyên suốt vở diễn, với các góc độ, ý tưởng phong phú, đa dạng, thể hiện trên cảnh trí, đồ vật, là hình ảnh quen thuộc, gần gũi với cuộc sống của một đất nước 80% là nông dân, nhưng lại khiến người xem "ấn tượng khó phai" về xuất xứ nông dân của  vị "sếp rởm". Điều đó, cũng góp phần làm nên tiếng cười ngay từ phút đầu ở vở diễn. Ở vở kịch này, NSƯT Anh Tú đã lựa chọn toàn bộ âm nhạc dân gian để làm nền. Đó không chỉ là nét truyền thống mà bổ trợ rất nhiều cho ý tưởng của đạo diễn.

Không thể  không nhắc đến vai trò quan trọng của dàn diễn viên ở một đơn vị nghệ thuật mang thương hiệu như Nhà hát Tuổi trẻ. Lối diễn đầy đặn, kinh nghiệm và vốn sống của mỗi người đã hòa quyện, làm nên cảm xúc cho từng vai diễn. Nghệ sĩ Thu Hương (Hương Tươi) khiến người xem phải ngạc nhiên vì sự "đổi màu" vai diễn khá thành công: không còn là một Hương Tươi nanh nọc, chao chát khi là "vợ" của danh hài Phạm Bằng, mà là một bà nông dân mộc mạc, đằm thắm, hết lòng vì chồng đến mức mù quáng.

Trong vai "sếp rởm", nghệ sĩ Tùng Linh đã tỏ ra rất ăn ý với "bà vợ" Hương Tươi trong từng cử chỉ, câu nói. Vai "sếp" được giao cho Tùng Linh đảm nhận, đã tung hứng khá ăn ý với Thu Hương. Vai cái Tý được giao cho nghệ sĩ Vũ Ánh và không phụ sự tin cậy của đạo diễn, Vũ Ánh đã thể hiện được tròn vai nhân vật của mình.

NSƯT Anh Tú không giấu sự hài lòng về dàn diễn viên của mình trong "Sếp rởm". Anh bảo, diễn chính kịch đã khó, diễn hài còn khó hơn nhiều, nhưng với bản lĩnh sân khấu, sự lao động nghệ thuật miệt mài, các nghệ sĩ đã cống hiến hết khả năng và tình yêu nghệ thuật cho từng vai diễn, để cùng nhau làm nên một vở kịch đầy ắp tiếng cười và mang đậm ý nghĩa nhân văn với những thông điệp xã hội sâu sắc. Đó chính là con đường đưa vở diễn đến với trái tim người xem.

Có thể nói, "Sếp rởm" của Nhà hát Tuổi trẻ là một sự kết hợp ăn ý giữa Trung tướng, nhà văn Hữu Ước với NSƯT Anh Tú. Hy vọng, họ sẽ tiếp tục là một "cặp bài trùng" để sân khấu Việt Nam sẽ lại có thêm những vở diễn mới phục vụ công chúng yêu nghệ thuật