Đức: Nét văn hóa Việt ở Erfurt
Chuyến tàu cuối năm đưa tôi đến Erfurt vào lúc đêm khuya. Những chuyến tàu đến và đi một cách lặng lẽ, trên toa cũng chỉ có một vài người, hoặc là họ đang trên đường đi chơi, hoặc trở về nhà đoàn tụ gia đình, chẳng bù cho những ngày thường vô cùng tấp nập…
Erfurt là thủ phủ bang Thuringen của Cộng hòa Liên bang Đức, hiện có khoảng hơn 2.000 người Việt Nam sinh sống và làm việc. Số lượng người Việt không phải là quá nhiều nhưng đã và đang từng bước tạo ra dấu ấn riêng mang đậm bản sắc dân tộc ở nơi đất khách quê người.
Sau chợ Đồng Xuân ở Berlin thì có lẽ Trung tâm Thương mại châu Á ở Erfurt là chợ Việt thứ hai ở Đức. 90% quầy hàng là của người Việt Nam. Hàng trong trung tâm chủ yếu là bán buôn.
Hàng hóa ở đây phần nhiều là giày dép, quần áo, khăn quàng, mũ đội, khăn trải bàn và thực phẩm. Riêng thực phẩm như: miến, bún phở khô, rau thơm, bột ngọt... được nhập từ Việt Nam. Còn các mặt hàng tiêu dùng khác là nhập hàng của nước khác qua đường Czech, mà chủ yếu là hàng của Trung Quốc.
Đây cũng là nỗi niềm trăn trở của nhiều tư thương kinh doanh tại trung tâm vì hàng Việt Nam chất lượng chưa cao, mẫu mã không đẹp mà giá thành lại cao. Trong khi đó thị trường dành cho người có thu nhập thấp là rất lớn và tiềm năng, do vậy hàng Việt Nam không tiếp cận được quả là một điều đáng tiếc.
Người Việt ở Erfurt chủ yếu là do trước kia đi xuất khẩu lao động và ở lại làm việc. Bây giờ nhiều người đã ổn định, có giấy tờ hợp pháp sinh sống lâu dài ở Đức. Đặc biệt có gia đình bao gồm cả dâu, rể, con cháu sống, làm việc và học tập tại Đức với con số khoảng 50 người và thế hệ thứ ba sắp sửa ra đời. Họ kinh doanh nhà hàng, mở các cửa hàng bán đồ tạp hóa, cửa hàng bán buôn quần áo, giày dép, mở cửa hàng nail... Gia đình sống quần tụ bên nhau khiến cho nửa khu phố Đức trở thành khu phố của người Việt.
Đón Tết Tây mà cứ như thể Tết cổ truyền dân tộc, cũng bánh chưng xanh, con gà trống to để cúng tổ tiên. Bánh chưng có thể đặt mua sẵn với giá 6 euro một cái, riêng gà thì phải đặt tại trang trại với yêu cầu đặc biệt là khi giết phải để nguyên chân, cánh và đầu vì thông thường bên Tây khi giết gà là chặt bỏ hết chân, đầu và cổ.
Sau khi đón giao thừa, mọi người nâng ly chúc mừng năm mới, ăn cỗ, có phong bao lì xì mừng tuổi các cháu nhỏ. Rồi mọi người sang nhà nhau chúc sức khỏe đầu năm. Ai cũng vui mừng, ở Tây mà cứ như ở Việt Nam vậy. Chính điều này dường như làm vơi nỗi nhớ nhà và văn hóa Việt Nam vẫn được duy trì. Chỉ tiếc rằng, đến ngày Tết cổ truyền thì không được ăn Tết như ở Việt Nam vì không ai được nghỉ.
Điều ngạc nhiên và thú vị hơn cả là ngay tại thủ phủ bang Thuringen tồn tại một phủ thờ mang đậm phong cách Việt Nam, đó chính là Phủ Đồng Tâm. Việc dựng chùa ở nước ngoài không còn là điều gì xa lạ với bà con trong và ngoài nước nhưng để một Phủ thờ Mẫu tồn tại và được thừa nhận chính thức từ phía chính quyền nước sở tại cũng như Giáo hội Phật giáo Việt Nam là một điều hiếm thấy.
Phủ Đồng Tâm được Hòa thượng Thích Thiện Nhơn, Phó chủ tịch thường trực, kiêm Tổng thư ký Hội đồng Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Việt Nam trao quyết định công nhận Hội Văn hóa Phật giáo tại Erfurt, Đồng Tâm Phủ là cơ sở của Giáo hội Phật giáo Việt Nam ở nước ngoài vào ngày 25/8/2013 tại thành phố Erfurt. Như vậy cùng với Hội Văn hóa Phật giáo Việt Nam tại Franken, đây là cơ sở thứ hai của Giáo hội Phật giáo Việt Nam ở Đức.
Và giờ đây vào những ngày đầu năm mới, ngày lễ trọng đại, Đồng Tâm Phủ trở thành chốn đi về không chỉ của kiều bào ở Đức mà cả kiều bào ở Czech, Ba Lan...