"Lầm đường" và cơ hội bước tiếp

Với động thái chấm dứt ấn phẩm danh tiếng một cách nhanh chóng như vậy, giới quan sát đang cho rằng, có lẽ sau bước "lầm đường" hy hữu, ngài Rupert Murdoch đang toan tính cho một bước tiến lịch sử mới?

Ngài Rupert Murdoch đã phải cay đắng thừa nhận, lịch sử huy hoàng của NotW đã bị làm ô nhục bởi những hành động vô nhân đạo. Với bài xã luận dài một trang, tuần báo bán chạy hàng đầu Anh quốc NotW trong ấn bản cuối cùng đã xin lỗi độc giả vì bê bối nghe lén điện thoại dẫn tới việc họ phải đóng cửa và thừa nhận: "Chúng tôi đã lầm đường". Sau 168 năm, NotW đã phải nói lời vĩnh biệt tới 7,5 triệu độc giả trung thành một cách đầy hối tiếc.

Trong lời vĩnh biệt “đứa con tinh thần” của mình đầy ngậm ngùi, tiếc nuối, người ta cũng thấy rõ niềm tự hào mà Rupert Murdoch, người đã cùng với các cộng sự suốt bao năm qua đưa NotW vượt qua mọi gian nan để lên đến đỉnh cao, trở thành tờ báo được đón đọc nhiều bậc nhất xứ sở sương mù và trên toàn thế giới. Chỉ tiếc rằng, những ai quan tâm đến cuộc sống đằng sau những nhân vật nổi tiếng, đằng sau sân cỏ, đằng sau màn bạc... sẽ không còn được thấy những khía cạnh chân thực, những chi tiết đời sống đầy màu sắc và đôi khi gai góc đến trần trụi của những nhân vật tiếng tăm mà bao năm qua NotW đã mang tới như một món ăn không thể thiếu.

Người trở thành  "ông trùm" Tập đoàn News Corporation hùng mạnh

Rupert Murdoch sinh ngày 11/3/1931 tại Melbourne, Australia, trong một gia đình doanh nhân thành đạt trên lĩnh vực báo chí. Trong một gia đình có điều kiện vật chất khá thuận lợi, từ nhỏ Rupert Murdoch đã được gửi sang Anh học tập nên cuộc đời Rupert rất gắn bó với đất nước Anh. Bố của Rupert là ông Keith Arthur Murdoch - một doanh nhân có tiếng trong vùng và là một người rất nghiêm khắc giáo dục con. Ông luôn kỳ vọng con trai sẽ đi theo nghề làm báo nên ông không tiếc tiền và công sức mời những chuyên gia sừng sỏ trong nghề báo về chỉ bảo để Murdoch có được một nền tảng kiến thức vững chắc.

Đặc biệt, ông còn dạy cho Rupert Murdoch biết tự đi lên bằng năng lực chứ không dựa vào thế mạnh của gia đình. Bởi thế, Rupert Murdoch đã có được một quyết tâm lớn trong học tập. Cậu thi đỗ vào khoa kinh tế của Trường đại học Oxford và trong suốt thời gian học tập tại đây, Rupert Murdoch đã tham gia viết cho tờ báo của trường và nhiều tạp chí dành cho sinh viên tại Oxford.

Một trong những tờ tạp chí danh tiếng mà Rupert Murdoch đã từng cộng tác khi còn là sinh viên chính là Daily Express. Nhờ đó, Rupert Murdoch có thêm những khoản thu nhập và tích lũy được nhiều kiến thức thực tế. Cậu ngày càng say mê nghề báo.

Tổng Biên tập Colin Myler cùng các nhân viên, phóng viên tòa soạn trước trụ sở NotW lần cuối cùng, tay giơ cao số báo 8674.

Thế chiến II kết thúc, Rupert Murdoch bắt đầu con đường làm báo thực sự. Bằng những kinh nghiệm và khả năng xuất sắc của mình, chỉ một thời gian ngắn sau khởi đầu, Rupert đã được bầu vào vị trí Tổng biên tập tại chi nhánh Sydney Sun và Melbourne Herald thuộc quyền quản lý của tờ Time tại London.

Năm 1952, khi vẫn đang học tại Oxford, Rupert Murdoch đã phải quay về Australia chịu tang bố và đảm nhiệm công việc phụ trách News Limited - phần kinh doanh của gia đình  lúc này đang gặp khó khăn. Nhưng ông không nản. Rupert Murdoch quyết tâm vực dậy hoạt động kinh doanh của gia đình và chẳng bao lâu sau, ông lên chiến dịch chiếm lĩnh thị trường Anh quốc. Đây là một thị trường có tiềm năng khai thác rất lớn và Rupert Murdoch đã có nhiều năm gắn bó, hiểu biết. Rupert tìm mọi cách mua lại tờ NotW, một trong những tờ tạp chí ngay từ lúc ấy được đánh giá có tầm ảnh hưởng lớn tại Anh và nhiều khu vực trên toàn cầu.

Song, trở ngại lớn nhất đối với Rupert Murdoch khi đó là đối thủ "nặng ký" Robert Maxwell cũng đang tìm cách mua lại NotW. Quyết giành phần thắng, Rupert Murdoch đã phải bán đi một lượng lớn cổ phần đầu tư tại nhiều doanh nghiệp, thậm chí ông đã thế chấp nhiều tài sản tại Australia để vay thêm vốn của ngân hàng. Nhờ chiến lược tổng lực đó, Rupert Murdoch đã thành công với bản hợp đồng dành quyền sở hữu NotW.

Nhờ biết triệt để khai thác thế mạnh của NotW, ông chủ Rupert Murdoch còn thổi một "luồng gió mới" khiến chỉ sau một thời gian ngắn, NotW không những tạo được chỗ đứng vững chắc tại thị trường Anh mà còn hút về dòng suối tiền cho ông chủ. Rupert trả được hết nợ nần. Không dừng ở đó, ông quyết định mua lại 2 tờ The Sun và The Times danh tiếng, vươn lên trở thành một thế lực hùng mạnh trong lĩnh vực báo chí truyền thông tại Anh.

Năm 1973, người ta chứng kiến Murdoch bành trướng sang thị trường Mỹ. Ngay bước đầu tiên, Rupert Murdoch đã mua tờ San Antonio Express-News. Một lần nữa, Rupert Murdoch sử dụng "chiến lược đầu tư tổng lực" nhằm giải tỏa sức ép cạnh tranh rất lớn từ các đối thủ mạnh tại thị trường Mỹ. Ông thành lập tờ Star và liên tiếp thâu tóm nhiều tờ báo danh tiếng khác như New York Post, The Herald and Weekly Times Ltd., Fox Network, Fox News Channel... Với những thương vụ kinh doanh dày đặc và những cú quyết định nhanh đến chóng mặt đó, Rupert Murdoch đã chính thức đưa tên mình vào vị trí một trong những ông trùm báo chí truyền thông tại Mỹ. News Limited đã dần trở thành Tập đoàn báo chí truyền thông quốc tế News Corporation.

Hiện nay, tính cả kênh truyền hình qua vệ tinh STAR TV (Asia) hoạt động tại các quốc gia thuộc khu vực châu Á bao gồm Singapore, Trung Quốc, Ấn Độ, Pakistan và Việt Nam, News Corporation đã thiết lập được một mạng lưới tổng cộng hơn 170 chi nhánh trên 3 châu lục của thế giới. Sau gần cả cuộc đời gắn bó với thương trường, Rupert Murdoch đã tạo dựng được khối tài sản cá nhân khổng lồ với khoảng 5,9 tỉ USD theo ước tính của BRW Executive Rich năm 2010. Còn tổng thu nhập của News Corporation 3 tháng đầu năm 2011 đạt con số 1,063 tỉ USD.

Ấn phẩm lừng danh News of the World

Có lẽ cả ông chủ Rupert Murdoch lẫn bạn đọc của tuần báo lá cải chuyên ra ngày Chủ nhật lần đầu tiên được ấn hành vào ngày 1/10/1843 tại London có cái tên News of the World (NotW)  không thể ngờ được ấn bản cuối cùng sẽ là NotW số 8674 ra ngày 10/7/2011.

Với 168 năm hoạt động, đây không phải lần đầu NotW bị chỉ trích. Luôn là mục tiêu cho các báo chính thống chế giễu vì đăng tải rất nhiều vụ scandal tình dục, thường là của những người giàu có và nổi tiếng, câu chuyện thường nhật của NotW là đời tư của các nhân vật nổi tiếng vốn có từ vài thập niên nay. Có thể kết luận ngắn gọn rằng, NotW làm nên tên tuổi nhờ những thông tin sốt dẻo về tình dục, tội phạm và người nổi tiếng. Tuy nhiên, không thể phủ nhận được rằng, không phải những tờ báo "nghiêm ngắn" kia mà chính NotW mới là ấn phẩm có số lượng người đọc nhiều hơn bất cứ tờ báo tiếng Anh nào khác. Theo Chris Horrie, một sử gia chuyên nghiên cứu báo lá cải nhận xét thì NotW là "một phần quan trọng trong lịch sử báo chí Anh".

Cần phải nói thêm rằng, người có vai trò định đoạt "gương mặt" của NotW suốt nhiều thập kỷ qua chính là Rupert Murdoch. Sự kiện luôn xảy ra hằng ngày và là thông tin chung mà mọi người có thể có được. Nhưng NotW biết cách mua tất cả các tin tức về các nhân vật nổi tiếng và các chính trị gia để "bày ra" vào ngày Chủ nhật. Đây thực sự là một dạng báo chí "dùng tiền để mua tin". Căn cứ cả lượng lưu hành lẫn sự nổi bật, có thể nói News of the World là ông vua trong làng báo lá cải cuối tuần. Cả 2 ấn phẩm Sunday Mirror và People của Tập đoàn The Mirror bị đánh gục hoàn toàn. Bởi thế nên ngày Chủ nhật, người ta nói ông Murdoch có hai tờ báo khổng lồ là The Sunday Times và NotW.

Vào năm 2000, NotW bắt đầu chiến dịch "nêu danh và bêu xấu" những người bị cáo buộc là ấu dâm mà sau này rất gây tranh cãi. Tiếp đó, NotW còn vận động chiến dịch đòi đưa ra "Luật Sarah" để cho phép công chúng được tiếp cận hồ sơ những người phạm tội tình dục. Một trong những vụ gây chấn động nhất là việc NotW tường thuật về chuyện Max Mosley, lãnh đạo Giải đua Công thức 1, đã trả tiền 5 phụ nữ tham gia vào một vụ làm tình tập thể làm dấy lên một trận chiến pháp lý về thông tin cá nhân. Kết thúc vụ này là phán quyết vào tháng 7/2008 của Tòa Thượng thẩm rằng NotW đã vi phạm đời tư của ông Mosley. Ông này được bồi thường thiệt hại là 60 ngàn bảng.

Phóng viên nổi tiếng nhất của NotW trong những năm qua như dư luận đánh giá chính là Mazher Mahmood, người chuyên điều tra bí mật nhắm vào tất cả, từ nữ công tước Wessex tới cựu huấn luyện viên đội tuyển Anh, Sven-Goran Eriksson… Chính NotW cũng thừa nhận,  từ những bài điều tra độc lập sắc bén của Mazher đã giúp nhà chức trách kết tội 250 tội phạm. Với dàn phóng viên thiện chiến như thế, NotW từng rất tự hào về lịch sử chống tội phạm, là nơi tiên phong phơi bày những sai trái và thường xuyên đặt nghị trình tin tức cho cả nước.

Sẽ có The Sun - số ra ngày Chủ nhật…

Trong hàng loạt sự kiện dồn dập của "scandal nghe lén", bất ngờ hôm 7/7 vừa qua, Murdoch tuyên bố khai tử NotW. Khi mà dư luận chưa hết bàng hoàng thì khá nhiều người đã kịp nhìn nhận động thái này của Rupert Murdoch theo một chiều hướng khác. Giới phân tích ngờ rằng "ông trùm" sẽ thay thế NotW bằng phiên bản Chủ nhật của tờ The Sun.

Có thể nói quyết định đóng cửa NotW khá nhanh chóng buộc người ta nghĩ, không lẽ "ông trùm" Rupert Murdoch muốn kết thúc sự việc một cách đơn giản như thế. Có thể đây là điểm kết thúc của bước "lầm đường", nhưng cũng chính thời khắc này rất có thể là cơ hội để tiến một bước dài khác. Người ta nghĩ ngay tới việc, có thể tờ báo "chị em" - The Sun trước kia xuất bản 6 số một tuần thì nay sẽ có thêm số thứ 7 cho ngày Chủ nhật?

Tin đồn càng được thổi phồng khi có nguồn tin cho rằng 3 địa chỉ website đã được đăng ký nặc danh hôm thứ Ba tuần trước với các tên miền “TheSunOnSunday.co.uk”, “TheSunOnSunday.com” và “SunOnSunday.co.uk”. Lúc này công chúng đã kịp suy luận rằng, News Corporation muốn sáp nhập tờ The Sun và NotW từ lâu để giảm chi phí sản xuất. Kế hoạch tương tự cũng được vạch ra cho tờ Times và Sunday Times.

Theo tin từ báo giới thì ông trùm  Rupert Murdoch đã tới Anh ngày 8/7 để xử lý khủng hoảng dự kiến có thể liên lụy tới những cơ quan khác trong đế chế truyền thông News Corp. của ông. Chính phủ Anh tranh luận gay gắt việc có đồng ý cho News Corp. mua lại kênh truyền hình vệ tinh BskyB hay không trong khi người đứng đầu phe đối lập trong Quốc hội Ed Miliband đang tìm cách ngăn thương vụ này. Các bộ trưởng đang rất lo ngại rằng họ có thể bị kiện bởi tập đoàn đầy quyền lực News Corporation của ngài Murdoch nếu gạt gói thầu của ông ta ra ngoài.

Theo các nhà phân tích, bao gồm cả những tập đoàn truyền thông khác và thành viên quốc hội thì mối lo ngại rằng cuộc chuyển giao nếu thực hiện sẽ mang đến cho Murdoch quá nhiều quyền lực. Điều này có thể gây ảnh hưởng xấu đến sự đa dạng của truyền thông Anh quốc. Mọi sự đến giờ vẫn còn chưa ngã ngũ. Đặc biệt trong thời điểm khi uy tín của News Corporation đang suy giảm nghiêm trọng như hiện nay.

Sau sức ép cuộc điều trần căng thẳng, ngày 13/7 khi mà Hạ viện chuẩn bị sẵn sàng để bỏ phiếu cho chiến dịch được cả 3 đảng chính tại Anh cùng kêu gọi ông Murdoch bỏ kế hoạch này thì Tập đoàn truyền thông của Rupert Murdoch chủ động thông báo từ bỏ kế hoạch mua toàn bộ cổ phần đài truyền hình vệ tinh BSkyB.

"Đế chế" của ông trùm Rupert Murdoch  đang lung lay. Và người ta vẫn còn tiếc nuối hình ảnh dù người Anh vẫn chưa nguôi giận nhưng hàng triệu độc giả vẫn nườm nượp kéo nhau đi mua ấn bản cuối cùng của NotW để làm kỷ niệm. Nhân đó, NotW cũng tạo "cú hích" lần cuối: nhân đôi lượng phát hành lên 5 triệu bản và bán những tờ báo hot nhất trong lịch sử của mình