Lương công nhân tối thiểu bao nhiêu thì vừa?

Tại các vùng 2, 3 và 4, mức lương tối thiểu sẽ tăng thêm 570.000 đồng lên 1,73 triệu đồng; 1,55 triệu đồng và 1,4 triệu đồng/tháng. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều ý kiến trái ngược giữa cơ quan quản lý nhà nước và doanh nghiệp.

Tăng lương tối thiểu: Đã đến lúc không thể trì hoãn

Chưa bao giờ, lương tối thiểu của công nhân trong các doanh nghiệp lại trở thành câu chuyện thời sự nóng như thời điểm này, bởi trước sức ép của giá cả sinh hoạt tăng cao trong khi thu nhập vẫn "giậm chân tại chỗ". Bởi nói như vị đại diện Sở LĐ-TB&XH tỉnh Quảng Ninh tại hội nghị lấy ý kiến về phương án tăng lương tối thiểu trước lộ trình do Bộ LĐ-TB&XH đã tổ chức giữa tuần này thì mức lương tối thiểu hiện nay đang mất ý nghĩa, chỉ để doanh nghiệp đóng bảo hiểm cho người lao động. Còn để thu hút, giữ được lao động, nhiều doanh nghiệp đã trả lương cao hơn mức tối thiểu rất nhiều.

Trong khi lương không theo kịp giá thì phần lớn các chủ doanh nghiệp lại vẫn lấy mức lương tối thiểu để trả lương cho công nhân. Để đòi quyền lợi, người công nhân chỉ còn mỗi cách… đình công. Hàng trăm cuộc đình công diễn ra từ đầu năm đến nay đã phần nào phản ánh thực trạng đời sống khó khăn của công nhân.

Ông Ngô Chí Hùng, Phó ban Quản lý Khu công nghiệp, chế xuất Hà Nội, cho biết 6 tháng đầu năm 2011, tại các khu công nghiệp Hà Nội xảy ra tới 34 cuộc đình công, chủ yếu là để đòi tăng lương. 257 doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài hầu như chỉ chấp hành đúng khung bậc lương tối thiểu do Nhà nước quy định. Phần lớn họ bám vào mức lương tối thiểu để thực hiện và cho rằng mình đã thực hiện đúng pháp luật, ngoài ra không hề có một khoản trợ cấp nào. Hầu hết công nhân khu công nghiệp phải làm thêm, không có công nhân nào làm 8 tiếng/ngày vì nếu không có tiền làm thêm giờ là đói.

Sau các vụ đình công, có doanh nghiệp đã tăng lương lên 2 triệu đồng, có doanh nghiệp tăng lên 1,6 triệu đồng, hầu hết là 1,7 triệu đồng không tính phụ cấp.

Lấy "ví dụ điển hình" tại Công ty Yamaha, ông Hùng cho biết doanh nghiệp này sử dụng hơn 4.000 lao động đều áp dụng mức lương tối thiểu, không hề có một chút trợ cấp thâm niên nào. Sau khi lao động ở công ty này đình công, mức lương của họ mới được nâng lên được vài trăm nghìn và họ vẫn không đủ sống.

Còn ông Bùi Hồng Mai, Phó ban Quản lý Khu công Nghiệp tỉnh Bắc Ninh thống kê 6 tháng đầu năm nay, Bắc Ninh có 14 cuộc đình công với mục đích chỉ đòi tăng lương. Ông Mai cho rằng, lương tối thiểu cần được điều chỉnh càng sớm càng tốt vừa đảm bảo được đời sống công nhân, lại ngăn ngừa được thực trạng tranh chấp lao động giữa các doanh nghiệp.

Tăng lương tối thiểu lên bao nhiêu để đảm bảo đời sống cho người lao động, tăng vào thời điểm nào đang là bài toán khó với cơ quan quản lý nhà nước.

Doanh nghiệp than khó

Trái ngược với quan điểm của cơ quan quản lý là đồng tình mức điều chỉnh lương tối thiểu mà Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội đề xuất là hợp lý và cần phải điều chỉnh ngay, thì đại diện các doanh nghiệp lại cho rằng thời điểm này, phải tăng dù chỉ một đồng cho chi phí đầu vào cũng là vô cùng khó khăn đối với họ.

Phó Chủ tịch Hiệp hội Dệt may Việt Nam Đặng Phương Dung cho rằng, lạm phát, giá cả tăng cao, trong lúc các yếu tố đầu vào tăng thì đầu ra lại giữ nguyên. Đối với doanh nghiệp các ngành khác có thể "dễ thở" hơn, riêng ngành dệt may, trong thời buổi kinh tế khó khăn, may mặc chưa phải là thứ hàng thiết yếu. Bà Dung cho rằng nếu Chính phủ quyết thì buộc lòng doanh nghiệp phải theo. "Tuy nhiên, tôi xin đề xuất không phải là lúc này, bởi đây là thời điểm khó khăn nhất của doanh nghiệp".

Ông Nguyễn Văn Tiến, Giám đốc một doanh nghiệp chế biến thực phẩm than thở: "Đồng ý là lạm phát tăng cao, mức lương hiện tại khó có thể đáp ứng được cuộc sống của người lao động. Tuy nhiên, hiện các chi phí đầu vào của chúng tôi đã tăng khoảng 20%, cộng thêm lãi suất ngân hàng hiện khoảng 25%, bây giờ mà tăng lương nữa chúng tôi không chịu nổi. Đấy là chưa kể đến việc, nếu doanh nghiệp khó khăn quá, sẽ không thực hiện được mục tiêu của Chính phủ là kiềm chế lạm phát".

Tăng lương tối thiểu - bao nhiêu là vừa?

Trong khi doanh nghiệp cho rằng đây là thời điểm khó khăn và chưa nên tăng lương thì ông Trần Văn Tư, Trưởng phòng Cơ chế chính sách, Ban Chính sách pháp luật - Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam cho rằng mức đề xuất của Bộ LĐ-TB&XH nói trên bị xem là lạc hậu so với mức chi trả của doanh nghiệp và lao động chưa thể tiếp cận được với mức sống tối thiểu.

Theo ông Tư, Tổng Liên đoàn lao động Việt Nam đã khảo sát tiền lương bình quân thấp nhất của người lao động làm việc trực tiếp tại Hà Nội và TP.HCM trong khoảng từ 2,2 đến 2,5 triệu đồng/tháng. Ở một số địa phương khác, mức này dao động từ 1,8 đến 2,0 triệu đồng/tháng. Như vậy, theo ông Tư, Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đưa ra mức đề xuất thấp nhất là 1,6 triệu cho vùng 4 và 2,2 triệu cho vùng 1.

Nhìn nhận vấn đề này, với vai trò là người "cầm cân nảy mực", Thứ trưởng Bộ LĐ-TB&XH Phạm Minh Huân cho rằng: khi chuyển sang kinh tế thị trường, lương là vấn đề của người lao động và người sử dụng lao động. "Chính phủ quy định lương tối thiểu là sàn để hai bên thỏa thuận không thấp hơn mức đó. Rất tiếc hiện nay, văn hóa của nhà đầu tư là lấy mức lương tối thiểu làm mức trả cho người lao động".

Theo tính toán sơ bộ của Bộ LĐ-TB &XH với phương án điều chỉnh trên thì chi phí (do tăng lương và bảo hiểm xã hội) của những doanh nghiệp lâu nay vẫn bám vào mức lương tối thiểu do Nhà nước quy định, những doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động như dệt may và da giày tăng khoảng 1,8% đến 2,0%. Những doanh nghiệp còn lại có mức độ ảnh hưởng thấp hơn.

Người xưa có câu "đồng tiền liền khúc ruột", vì vậy để đi đến tiếng nói chung với vấn đề nhạy cảm này không hề đơn giản