Phim “Rừng Nauy”: Những “cơn giông” tâm trạng và sự thái quá tình dục

Bế tắc và bất lực đã trở thành đường hầm cuốn hút các nhân vật mới lớn, nồng say và non nớt, chìm vào những cuộc tình đắm đuối, để rồi yêu thương cùng tuyệt vọng. Và khi tình dục đã biến thành biểu tượng của tình yêu thì xung đột nội tâm của các nhân vật trở nên gay cấn đến nỗi không thể nào tìm ra lối thoát, dẫn đến những cái tự chết vô nghĩa cùng nỗi đau khôn tả. Do bị tách ra khỏi tấm phông xã hội, không được soi chiếu bởi những sinh động của cuộc sống đa dạng, thân phận các nhân vật cùng lối sống của họ trở nên đơn độc, khác biệt.

Đó có lẽ là kết quả của khuynh hướng chỉ tập trung tỉa chọn và phóng đại những chi tiết có khả năng gây ấn tượng mạnh trong quan hệ yêu nhanh sống vội của các nhân vật. Yếu tố tình dục từ đó phổng lên, che khuất vẻ đẹp lặng thầm và linh thiêng vốn có của những mối tình đầu đời, trong lệ tục tình cảm cũng như tâm thức văn hóa của người Á Đông.

Trong cách diễn đạt mối quan hệ tình cảm của các nhân vật, ta nhận thấy tác giả tiểu thuyết có vẻ đã bị hút cuốn một chiều vào dòng cảm hứng chỉ muốn bóc xé, phơi bày trần trụi bộ mặt thực dụng trong thế giới tình cảm. Và trong lúc cặm cụi cày xới tận gốc nỗi cô đơn khốc liệt dẫn tới lối sống đơn độc, buông thả của các nhân vật, tác giả tiểu thuyết đã để lại đằng sau mình trách nhiệm dẫn dụ ý thức sống tích cực và trau dồi ý niệm thẩm mỹ có ích cho người đọc trẻ của một nhà văn.

Hiện thực trần trụi được phản ánh dung tục nơi tác phẩm, khó tránh khỏi cũng "gây mùi" dung tục nơi người đọc. Do vậy, giá trị đạo đức cũng như tác động mỹ cảm của tác phẩm cũng khó tránh khỏi sự tầm thường, từ đó gây ra không ít phản cảm ở nhiều tầng lớp người đọc khác. Hiện tượng này xảy ra ở khắp nơi, ngay cả ở chính quê hương của thiên tiểu thuyết.

Chuyển từ trang sách lên màn hình, Trần Anh Hùng phải công phu rất nhiều để chắt lọc hồn cốt cuốn truyện, đồng thời tạo ra khuôn khổ hợp lý đối với cảm quan nghe nhìn. Đạo diễn đã gỡ bỏ rất nhiều chi tiết rối rắm, thô thiển và một số đường dây miên man đi xa trong tiểu thuyết; tập trung nhận diện và khoét sâu vào đời riêng cùng mối quan hệ tình cảm, nỗi bi ai của ba nhân vật trung tâm: chàng trai Watanabe đa cảm, lãng tử và non dại; cô gái Naoko dịu dàng, nhạy cảm và yếu đuối, và cuối cùng là một tính cách ngược hẳn: cô gái Midori luôn hăm hở, hoạt bát, coi nhẹ sự đời.

Vấn đề cốt yếu nảy sinh từ các nhân vật bộ phim cũng là chủ đề nổi bật của tiểu thuyết, đó chính là tình dục và bi kịch tự kết liễu đời mình của các nhân vật trẻ.

Mặc dù đã công phu tỉa chọn chi tiết và tìm ra nguyên tắc thể hiện mới để lột tả bản chất của cái vòng luẩn quẩn giữa tình dục với nỗi tuyệt vọng, mổ xẻ hiện tượng tình dục vừa như là cứu cánh giải thoát bế tắc tình cảm, lại vừa như chính tình dục làm trầm trọng thêm nỗi bế tắc đó; đạo diễn đã gắng lý giải, nhưng dường như chưa đạt tới đích.

Trong phim, nàng Naoko tìm đến Watanabe là để  giải thoát cho chính mình sau cú tự vẫn của người yêu trước đó; còn nàng Reiko thì để tìm điểm tựa sau cái chết của Naoko. Watanabe có vẻ luôn rơi vào trạng thái tâm lý bất thường khi gần gũi bạn gái của mình. Để thể hiện sắc nét bóng dáng của tâm lý nương tựa qua hành động tình dục, cũng như bằng hành động tình dục biểu lộ tường tận trạng thái tâm lý ấy, là việc hết sức khó khăn, nếu không muốn sa vào dung tục.

Tác giả bộ phim có vẻ muốn sử dụng thủ pháp lạ hóa để vượt qua khó khăn này, tuy nhiên thực tế cũng đã không đạt được ý đồ đó. Thực tế là tác giả đã không thể thoát ra khỏi vòng kim cô của tiểu thuyết, vẫn bị ám ảnh và phải giữ lại các dấu tích tình dục quá đà; biểu lộ trong thực tế sự đồng tình với tác giả tiểu thuyết, rằng nỗi tuyệt vọng trong đơn độc tình cảm chỉ có thể tìm chốn cư ngụ ở nơi tình dục!

Được chế tác từ bàn tay chuyên nghiệp của một đạo diễn có uy tín quốc tế, bộ phim "Rừng Nauy" mang phong cách đặc trưng của riêng Trần Anh Hùng. Bằng tiết tấu nền khá căng gấp, các dãy hình ảnh ngắn tạo nên nhịp điệu sôi động, cuốn người xem vào trung tâm các tình huống và hành động kịch. Cứ ngay sau những cao trào dồn nén (bằng cả tốc độ hình ảnh lẫn tần suất âm thanh), đạo diễn lại nhẹ nhàng nới giãn ra, dẫn người xem vào những khoảng lặng thấm sâu, lướt mượt trên chuỗi dư âm bồng bềnh căng nặng nỗi niềm day dứt của các nhân vật.

"Rừng Nauy" không phải là bộ phim giải trí thuần chất. Nó đòi hỏi người xem chăm chú suy tư, dò đoán và tự xác định vấn đề được tác giả đặt ra.

Đạo diễn Trần Anh Hùng cùng 3 diễn viên chính trong phim “Rừng Nauy”.

Có người nhìn nhận rằng mối quan hệ giữa các nhân vật Watanabe, Naoko và Midori là những mối tình đáng yêu; nó thơ trẻ, thuần khiết và không vương tình dục! Lại có người quả quyết rằng trong Rừng Nauy này hẳn có mặt tình dục, nhưng đó là thứ tình dục không tầm thường! Ngẫm kỹ thực chất mối quan hệ tình cảm của các nhân vật, hoàn cảnh nảy sinh và kết thúc cái mối quan hệ của họ cùng hành động bản năng của mỗi nhân vật trong suốt các tiến trình diễn biến quan hệ... ta có thể nhận thấy tình cảm giữa họ chưa bao giờ thực sự đi vào thực chất một cách nghiêm túc. Đó chỉ mới là những mối tình cảm xúc, chưa đi tới bền vững.

Đạo diễn bày tỏ rằng anh muốn miêu thuật các cảnh nóng bằng chuỗi hình ảnh gây cảm xúc chứ không chạy theo khoái lạc nhục dục. Vậy nhưng trên thực tế, với những gì đã được bộ phim trình diễn, có thể dễ dàng nhận  diện chất giọng nhục dục khá đậm nét của nó. Yếu tố gợi dục được bày biện trên đủ các phương tiện thể hiện: từ hình ảnh, âm thanh đến lời thoại, và đến cả tâm tưởng của nhân vật. Nói cách khác, nghệ thuật miêu thuật tình dục trong bộ phim này đã nổi trội hơn so với nghệ thuật miêu thuật tình yêu lứa đôi thông thường.

Ở khá nhiều trường đoạn, ý thức tình dục không chỉ ẩn hiện rụt rè mà lấn át táo tợn, thường trực ở tất cả các yếu tố biểu hiện. Một số lời thoại thốt ra từ nữ nhân vật đã gây ngượng ngùng cho không ít người xem vì nó được thốt ra một cách thẳng thừng và trực tiếp. Điều đó tuyệt nhiên không chỉ có tác dụng gợi cảm, mà rõ ràng còn gợi dục!

Thật ra, kết quả này không mấy gây bất ngờ. Bởi tác phẩm điện ảnh đã được chọn để nảy mầm ngay trên mảnh đất đậm đặc yếu tố tình dục của tiểu thuyết cùng tên.

Lại có người cảm nhận bộ phim "đầy ắp nhân văn"(?!) Nhưng, như ai đã từng xem kỹ thì đều thấy rõ đó là một câu chuyện đơn giản được kể theo motip tự sự trực tiếp, chỉ quẩn quanh trong mối quan hệ tình cảm và quan hệ xác thịt giữa ba nhân vật. Họ đến với nhau và rời xa nhau trong điều kiện tuyệt đối tự do, tuyệt nhiên không có thế lực hoặc hoàn cảnh bất thuận nào cản trở họ.

Nói cách khác, không hề nảy sinh xung đột nào mang tính cá nhân hoặc xã hội đòi hỏi các nhân vật phải phấn đấu vượt qua (trừ những xung đột do tự họ chuốc lấy). Do đó, không thấy hình thành trong phim cuộc đấu tranh nào giữa lẽ phải với điều trái, giữa thiện với ác, giữa tốt với xấu - nhân vật chỉ đơn giản trải qua cuộc sống phóng túng hời hợt theo sở thích riêng của bản thân. Vậy thì khó thể có cơ sở nào để hình thành ở đây những hình tượng mang ý nghĩa nhân văn!

Quan hệ nam nữ vốn là đề tài bất tận của văn học nghệ thuật. Miêu tả tình yêu và tình dục trong tình yêu cũng là chuyện thường gặp đó đây. Tuy nhiên, dựa vào đề tài quen thuộc này, sử dụng ưu thế kỹ thuật cùng các thủ pháp nghệ thuật sắc sảo nhằm làm nổi bật ấn tượng tình dục một chiều sẽ hiếm có triển vọng mang lại mỹ cảm và ích lợi cho người xem, nhất là lớp người xem xuất thân từ nền văn hóa truyền thống Á Đông - nơi vốn được nuôi dưỡng bởi vẻ đẹp của sự tế nhị, kín đáo, bặt thiệp bẩm sinh.

Mặt khác, xung động và áp lực tâm lý nảy sinh trong trường hợp thưởng thức cá thể với thưởng thức đám đông có sự khác biệt cơ bản. Tác phẩm điện ảnh là sản phẩm dành cho đám đông, và như vậy, đám đông, trong trình huống phải cùng nhau chứng kiến những cảnh nóng một cách trần trụi; rất dễ bị rơi vào bẽ bàng, phản cảm...

Do đó, rất nên cẩn trọng khi trưng bày những tác phẩm như vậy trước công chúng đông đảo!