Thành tựu thiên văn của người Trung Hoa cổ đại

20:50 21/01/2010
Sự quan sát bầu trời một cách chính xác đã có từ những triều đại Trung Quốc cổ xưa nhất. Ví như giới thiên văn thời đó không chỉ biết được sự xuất hiện của sao Chổi Haley trong năm 467 Tr.CN, mà còn biết trước chính xác là nó sẽ lại xuất hiện vào những năm 240, năm 164 và cả năm 67 Tr.CN nữa.

Nhưng khác với châu Âu, việc nghiên cứu thiên văn không phải là tổ chức của một nhóm người riêng biệt nào đó, mà là công việc đầy trọng trách cấp nhà nước. Trong các vương triều Trung Quốc cổ luôn có các cơ quan chuyên biệt về thiên văn, tại các "Đài thiên văn" của triều đình suốt ngày đêm luôn có ít nhất là 5 nhà thiên văn học làm việc và trực nhật: 4 người quan sát 4 hướng và một người theo "phương đỉnh đầu".

Tại "Đài thiên văn" Bắc Kinh hồi thế kỷ XIII từng có tới 17 dụng cụ quan trắc khác nhau. Mỗi một hiện tượng bất thường đều được các nhà thiên văn ghi nhận cẩn trọng, để tâu lên hoàng đế. Đồng thời họ cũng ghi chép chúng lại một cách có hệ thống, xác lập các "chu kỳ thiên văn" ảnh hưởng tới đời sống trên mặt đất.

Mặt khác, theo quan niệm của người Trung Hoa, Hoàng đế chính là "Thiên tử" (con Trời), nên những hiện tượng xảy ra trên bầu trời đều ít nhiều sẽ để lại "dấu ấn" trong thời gian đức vua trị vì, vì vậy họ phải gắng hết sức mình, đệ trình lên vua những báo cáo chính xác và chi tiết cụ thể. Qua đó vua sẽ thông báo các hiện tượng đột biến như nhật thực, nguyệt thực, sao Chổi, thiên thạch rơi, sương mù, mưa lớn, nắng hạn v.v... cho dân chúng biết, chứng tỏ uy quyền "sai khiến vạn vật" của ngài.

Các vương triều Trung Hoa cổ cũng rất lưu tâm tới việc có thể dự báo trước một cách sớm nhất về các hiện tượng sẽ xảy ra trên mặt đất, nhằm phòng tránh những thiệt hại sát sườn sắp diễn ra với dân chúng. Ngoài ra, việc quan sát thiên văn cũng liên quan mật thiết tới đường lối nông học của người Trung Hoa cổ. Ví như cường độ hoạt động của mặt trời thường tăng vào cuối mùa đông, dẫn đến sự tan băng và việc gieo trồng có thể bắt đầu.

Ngay từ thế kỷ III Tr.CN ở Trung Quốc đã xuất hiện thứ lịch có 360 ngày và bất cứ vị hoàng đế kế tiếp nào cũng đều cố gắng hoàn thiện cuốn lịch của người tiền nhiệm. Tới thế kỷ XIII thì người Trung Hoa đã tính được độ dài của một năm là 365,2424 ngày, với sai số chỉ có một phần nghìn so với thứ lịch chính xác hiện đại ngày nay!

Những tri thức khoa học uyên thâm cùng khả năng tổ chức nghiên cứu một cách quy củ mang tính chất quốc sự đã tạo đà cho những cuộc nghiên cứu sâu rộng hơn - một điều mà nền khoa học đương đại mới chỉ áp dụng trong thời gian gần đây.

Ví như vào năm 723, những nhà thiên văn nhiệt huyết nhất đã "rời bỏ" đài quan sát của mình, đi đo đạc trong 3 năm liền "bóng râm" của mặt trời ngả theo đường kinh tuyến trải dài từ Mông Cổ xuống Việt Nam... với kết quả đem lại những thông tin mới nhất về hình dạng của trái đất, ngược hẳn với các quan niệm đương thời. Nhưng khác với "tấn bi kịch" của Galile bên trời Tây, giới hữu trách Trung Hoa không do dự chấp nhận ngay các quan điểm mới của các nhà khoa học

Quang Long (theo L' Historie)

Cuộc chiến với Iran đang trở thành nơi thử nghiệm cho các loại vũ khí mới nhất của Mỹ. Quân đội Hoa Kỳ đã sử dụng một số loại vũ khí mới để thực hiện các cuộc tấn công chống lại Tehran. Chúng bao gồm tên lửa đạn đạo tầm ngắn và máy bay không người lái (UAV) tấn công giá rẻ. Loại này được Mỹ cải biên từ công nghệ UAV của Iran. Các nhà quan sát cũng phát hiện ra một biến thể mới của tên lửa hành trình phóng từ tàu chiến.

Chiều tối 2/4, trên tuyến cao tốc TP Hồ Chí Minh – Trung Lương – Mỹ Thuận – Cần Thơ, Tổ CSGT số 4 thuộc Đội CSGT đường bộ cao tốc số 7 (Cục CSGT), hai lần liên tiếp nhận được tín hiệu cầu cứu khẩn cấp và ngay lập tức vào “cuộc đua với thời gian” để giành giật sự sống cho người dân.

Trong bối cảnh các nền kinh tế ngày càng phụ thuộc vào hạ tầng số, báo cáo rủi ro thường niên của hãng bảo hiểm Allianz công bố đầu năm 2026 một lần nữa khẳng định nguy cơ đến từ môi trường mạng. Giờ đây, các sự cố an ninh mạng không chỉ là câu chuyện kỹ thuật mà đã trở thành vấn đề sống còn của nền kinh tế toàn cầu, đặt ra áp lực chưa từng có lên các lực lượng bảo vệ không gian mạng.

Tổng thống Mỹ Donald Trump ngày 2/4 đã quyết định cách chức Bộ trưởng Tư pháp Pam Bondi sau thời gian dài không hài lòng với hiệu suất làm việc của bà, đặc biệt liên quan đến việc xử lý và công bố hồ sơ Epstein, Reuters đưa tin.

Từ nghi vấn dữ liệu quan trắc được truyền về trong nhiều trường hợp đều nằm trong giới hạn cho phép theo quy chuẩn kỹ thuật quốc gia, nhưng thực tế tại nhiều khu vực đô thị lớn và khu công nghiệp tình trạng ô nhiễm vẫn diễn biến phức tạp, chỉ số ô nhiễm môi trường ở mức cao, không tương xứng với dữ liệu quan trắc được báo cáo. Từ đó, Cục Cảnh sát phòng chống tội phạm về môi trường, Bộ Công an đã phối hợp các Công an đơn vị tập trung xác minh điều tra.

Ngày 2/4, Thượng tướng Nguyễn Văn Long, Ủy viên Trung ương Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an có Thư khen gửi Công an tỉnh Thanh Hóa biểu dương thành tích trong phối hợp với Cục Cảnh sát hình sự triển khai quyết liệt các biện pháp nghiệp vụ, đấu tranh, triệt phá thành công đường dây tổ chức đánh bạc và đánh bạc xuyên quốc gia, quy mô lớn, bắt giữ 205 đối tượng, thu giữ 36 xe ô tô, 189 điện thoại di động cùng nhiều vật chứng khác.

Bước vào mùa cao điểm trong năm giữa bối cảnh mới với không ít khó khăn, thách thức, du lịch hè năm nay được dự báo có nhiều thay đổi. Làm thế nào để thích ứng và duy trì được sự phát triển cần thiết đang là bài toán không dễ đối với “ngành công nghiệp không khói”.

Chiều 2/4, cơ quan CSĐT Công an TP Cần Thơ khởi tố bị can, lệnh bắt tạm giam, khám xét nơi ở đối với Diệp Văn Vĩnh (SN 1994, ngụ xã Long Phú, TP Cần Thơ) về hành vi “Lừa đảo chiếm đoạt tài sản”, với thủ đoạn vay tiền để đáo hạn ngân hàng, chiếm đoạt của các nạn nhân 20,4 tỷ đồng.

©2004. Bản quyền thuộc về Báo Công An Nhân Dân.
®Không sao chép dưới mọi hình thức khi chưa có sự đồng ý bằng văn bản của Báo Công An Nhân Dân.
English | 中文