Tìm kiếm chìa khoá của sự trường thọ

Cụ bà Helen, 108 tuổi. thường được gọi là "Happy" (hạnh phúc) từ lúc cụ còn bé tí... Sau cơn đột quị xảy ra cách đây chừng 5 năm, phát âm của cụ hơi líu nhíu. Nhưng trí óc của cụ Helen vẫn tinh anh, tính hiếu kỳ vẫn mạnh hơn bao giờ hết và trí nhớ của cụ còn tốt hơn cả phụ nữ người Philippines 37 tuổi đang có trách nhiệm chăm sóc cụ tại nhà.

Helen Faith Keane Reichert sinh ngày 11/11/1901 ở khu Manhattan thành phố New York, là con gái của một gia đình di dân người Do Thái từ Ba Lan. Ở cái tuổi "vàng" này, cụ bà "Happy" - cùng với 2 em trai Irving 104 tuổi và Peter 100 tuổi, và em gái Lee đã chết năm 2005 cũng ở tuổi bách niên - đã thu hút mạnh sự chú ý của các nhà khoa học. Nhóm 4 chị em được cho là thọ nhất thế giới này đã cung cấp các mẫu máu và trả lời phỏng vấn trong nhiều giờ của các nhà nghiên cứu về tuổi thọ đến từ Boston và New York.

Những nghiên cứu này sẽ giúp trả lời những câu hỏi đang ngày càng khó giải đoán về những cộng đồng người cao tuổi ở các quốc gia phát triển: Những nhà nhân khẩu học tính toán tuổi thọ trung bình của con người trong thế giới phát triển đã tăng lên 170 năm qua với trung bình 3 tháng trong một năm. Ở nước Đức, tuổi thọ trung bình là 82 đối với phụ nữ và 77 ở nam giới - và con số sẽ còn tăng nữa.

Làm thế nào để số dân có tuổi thọ cao ngày càng tăng này thoát được những chứng bệnh thường có của tuổi già như là xơ vữa động mạch, đái tháo đường, ung thư và Alzheimer? Những người sống đến trăm tuổi liệu có thể cung cấp "công thức" để chống lại những phiền toái xảy đến cho số người già đang ngày càng tăng hiện nay? Có khoảng 50.000 người sống trên 100 tuổi ở Mỹ, và dưới 6.000 người ở Đức. Có 1 trong 7 triệu người sống từ 100 tuổi trở lên và khoa học gọi số người đặc biệt này là những người siêu thọ. Các nhóm nghiên cứu trên toàn thế giới đang tìm kiếm những người thọ 100 tuổi và siêu thọ (trên 100 tuổi) để Nghiên cứu các gene của họ, hồ sơ bệnh án và những tiểu sử để có được câu trả lời.

Bác sĩ Israel - Nir Barzilai - và đồng nghiệp ở Viện nghiên cứu lão hóa Đại học Y khoa Albert Einstein ở New York đã phỏng vấn hàng trăm cụ ông cụ bà 100 tuổi với hàng trăm câu hỏi, như là chi tiết về những hoàn cảnh sống của họ, chế độ dinh dưỡng, mức tiêu thụ rượu bia, thói quen hút thuốc lá, hoạt động thể chất, giấc ngủ, học vấn, địa vị xã hội và đời sống tinh thần - tất cả với hy vọng tìm thấy những điểm tương đồng.

Bác sĩ Barzilai, 54 tuổi, cho biết: "Ở tuổi 70, 37% đối tượng của chúng tôi, theo lời nói của họ, là thừa cân và 8% là béo phì; còn 37% khác nghiện thuốc lá, trung bình trong 31 năm; 44% nói họ chỉ vận động thân thể ở mức độ vừa phải; còn 20% khác không bao giờ vận động". Nhưng những cuộc phỏng vấn đã không tiết lộ công thức thần diệu nào về cách chúng ta nên sống, ăn và cư xử để vươn đến tuổi thọ cao ngất: "Không một người nào trong số những người 100 tuổi theo chế độ ăn tảo", Shreiber nói.

Hai chị em cụ Helen "Happy" và cụ Peter Keane.

Em trai Irving 104 tuổi của "Happy" nói: "Thứ nhất, anh cần chế độ ăn đủ dinh dưỡng, nhiều rau và xà lách. Thứ hai, hít thở nhiều không khí trong lành. Thứ ba, không uống rượu bia hay hút thuốc lá. Thứ tư, anh phải thường xuyên vận động, cởi mở và tiếp xúc với mọi người. Và thứ năm, quan tâm học hỏi tất cả những gì có thể - luôn giữ cho mình trẻ trung".

Tiêu chuẩn thứ 4 và thứ 5 của cụ Irving đã được khoa học chứng minh. Tuy nhiên, Tom Perls, 50 tuổi, lãnh đạo cuộc nghiên cứu về người 100 tuổi ở Đại học Boston với sự tham gia của khoảng 2.600 người, nói: "Chúng tôi tìm thấy những đặc điểm cá nhân đáng quan tâm. Những đối tượng nghiên cứu của chúng tôi nói chung đều sống hướng ngoại, thích giao du và họ có một mạng lưới xã hội ổn định". Hơn nữa, họ không phải loại người quá nhạy cảm - nói khác đi, họ không than khóc vì những khó khăn của cuộc sống; họ là những bậc thầy về cách sống an nhiên tự tại.

Stefan Schreiber, nhà nghiên cứu y khoa ở Đại học Kiel, bày tỏ sự đồng tình: "Chính đầu óc lanh lợi, cuộc sống cởi mở là điều đáng chú ý - nhất là khi anh biết được rằng những người này trong quá  khứ từng có cuộc sống không hề dễ dàng gì. Họ cũng từng trải qua chiến tranh và nghèo đói". Như vậy có nghĩa là người ta có thể kéo dài sự sống nhờ vào tinh thần lạc quan và đầu óc tỉnh táo?

Vào cuối tháng 9/2011, các nhà nghiên cứu tiết lộ trên tờ Science rằng họ đã khám phá 150 biến thể gene trong bộ gene của những người sống 100 tuổi! Họ nói họ có thể sử dụng các gene này để dự đoán tuổi thọ của một người với độ chính xác là 77%. Trong bài báo, họ viết rằng những biến thể tập hợp lại trong 18 dấu hiệu di truyền tiêu biểu. Những người sống 100 tuổi rất ít có nguy cơ mắc những bệnh liên quan đến tuổi già, nhưng họ có được những cơ chế bảo vệ mang tính quyết định về mặt di truyền giúp họ tránh được những rối loạn này.

Các đồng nghiệp và nhà báo đánh giá nghiên cứu này là bước ngoặt quan trọng trong nghiên cứu về lão hóa. Nhà nghiên cứu Barzilai thậm chí còn nghĩ đến một bước xa hơn: "Trước hết, chúng ta cần hiểu rõ 150 biến thể gene này bảo vệ chủ thể như thế nào để từ đó có thể phát triển những liệu pháp hiệu quả"