Xung quanh vụ kiện Vedan: “Công lý đã chiến thắng”
Vedan chính thức chấp nhận... bồi thường
Chiều 9/8, cuộc họp "kín" được diễn ra với đại diện Bộ Tài nguyên - Môi trường (TN-MT), UBND 3 tỉnh Đồng Nai, TP HCM, Bà Rịa - Vũng Tàu và Công ty Vedan. Hay tin có cuộc họp diễn ra bên trong UBND TP, tất cả các phóng viên báo, đài đổ về để tìm cách có được thông tin bên trong buổi họp. Tuy nhiên, mọi nỗ lực bất thành. Mặc dù bên ngoài trời nóng như đổ lửa, hàng chục phóng viên vẫn kiên quyết đeo bám trước cổng UBND TP HCM để lấy được những thông tin "đắt giá" nhất sau buổi họp.
Cuối buổi chiều cùng ngày, ngay khi cuộc họp kết thúc, ông Yang Kun-hsiang, Tổng Giám đốc, dẫn đầu phái đoàn Công ty Vedan bước ra, hàng chục phóng viên chạy ùa theo và đặt ngay những câu hỏi liên quan đến sự kiện diễn ra bên trong cuộc họp.
Câu đầu tiên vị Tổng giám đốc khẳng định trước báo giới đó là: "Cuộc họp với 3 tỉnh, thành chủ yếu là nói về vấn đề bồi thường cho người dân trước việc khởi kiện Vedan ra tòa". Tiếp xúc với cánh phóng viên lần này, ông Yang Kun-hsiang khá cởi mở và thẳng thắn nhìn nhận vấn đề "bồi thường" chứ không lảng tránh bằng cụm từ "hỗ trợ" như trước đây. Vedan cho rằng, "bồi thường" hay "hỗ trợ" cũng chỉ là một... và có thể là một cách gọi khác nhau của 2 bên.
"Thực tế, ngay từ đầu chúng tôi đưa ra mức "hỗ trợ" đã thể hiện không trốn tránh trách nhiệm của mình trước những việc chúng tôi gây nên. Chúng tôi sử dụng từ "bồi thường" như khẳng định số tiền bồi hoàn cho người dân là hợp tình và hợp lý", ông Yang Kun Hsiang cho biết.
Ông Yang Kun-hsiang khẳng định, Công ty Vedan đồng ý mức "bồi thường" của 2/3 tỉnh thành là UBND TP HCM và Bà Rịa - Vũng Tàu căn cứ theo đề nghị của Viện TN-MT đưa ra. Cụ thể, nông dân TP HCM sẽ được bồi thường 45,7 tỉ đồng và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là 53,6 tỉ đồng. Riêng với tỉnh Đồng Nai, do vẫn chưa thỏa thuận được mức bồi thường cho người dân là bao nhiêu nên đến ngày 13/8, phía Vedan sẽ chốt lại con số cuối cùng. Trong cuộc họp này, con số phía Vedan ấn định ở mức bồi thường là 70 tỉ đồng đối với người dân tỉnh Đồng Nai.
Trả lời trước báo giới, ông Yang Kun-hsiang phủ nhận mọi thông tin liên quan đến việc tẩy chay sản phẩm Vedan khắp cả nước khiến công ty phải có bước nhượng bộ trong cuộc họp vào chiều 9/8. Lý lẽ của Công ty Vedan về việc chậm trễ khi đưa ra những con số trong mức bồi thường cho người dân bị thiệt hại: "Cần phải có thời gian dài để thẩm định, xác minh lại mức bồi thường cho người dân một cách hợp tình và hợp lý".
Trước sự chấp thuận công nhận đây là sự bồi thường thiệt hại cho người dân, chúng tôi đặt vấn đề: "Ông sẽ nói gì với người dân ở các tỉnh, thành về vấn đề xả thải của Công ty Vedan gây tác hại đến môi trường, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống bà con trong suốt thời gian dài?". Ông Yang Kun-hsiang không phủ nhận: "Những gì chúng tôi gây ra thì sẽ phải bồi thường. Chúng tôi sẽ truyền đạt lại những thông tin đến bà con trên các phương tiện thông tin đại chúng trong thời gian sớm nhất. Qua đó, mong muốn tiếp tục được hợp tác với người dân".
 |
| Trụ sở Công ty Vedan. |
Cũng tại cuộc họp báo, ông Nguyễn Thái Lai, Thứ trưởng Bộ TN-MT cho biết, đại diện 3 tỉnh, thành bị thiệt hại thống nhất giải quyết vụ việc theo tinh thần có lý có tình. Về cuối buổi họp, Công ty Vedan đã nhận rõ trách nhiệm của mình trong vấn đề bồi thường cho người dân 3 tỉnh. Phía Vedan cam kết đền bù 100% số tiền phải bồi thường thiệt hại cho người dân 2/3 tỉnh, thành dựa trên con số tính toán đã được Viện TN-MT đưa ra.
Đối với số tiền bồi thường thiệt hại cho nông dân tỉnh Đồng Nai, trong buổi họp, do chưa thống nhất con số tính toán giữa UBND tỉnh và Viện TN-MT nên Công ty Vedan cũng không chấp nhận con số này. Ông Nguyễn Thái Lai gút lại vấn đề, trong tuần này, UBND tỉnh Đồng Nai phải chỉ đạo làm rõ cụ thể mức bồi thường cho người dân để giải quyết dứt điểm vụ việc và báo cáo về Thủ tướng Chính phủ.
Công ty Vedan thỏa thuận, về cách thức thủ tục chi trả bồi thường cho người dân sẽ được chia làm 2 kỳ. Tiền bồi thường sẽ được trả vào tài khoản ngân hàng do TP HCM và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu quyết định. Đợt 1, Vedan sẽ bồi thường ngay 50% trong vòng 7 ngày sau khi ký biên bản cam kết và đợt 2 sẽ trả vào tháng 1/2011. Trong buổi họp báo, ông Nguyễn Thái Lai nhấn mạnh: "Chúng ta cũng mong muốn Công ty Vedan sẽ tiếp tục hoạt động lâu dài và hiệu quả với điều kiện bồi thường thỏa đáng cho người dân bị thiệt hại".--PageBreak--
Mở một cơ hội cho Công ty Vedan
Dù rằng thỏa thuận đạt được cho người dân TP HCM và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là thế nào đi chăng nữa, số tiền trên cũng không phải là quá lớn đủ để bù đắp những mất mát sau 14 năm gánh chịu những tổn thất do Công ty Vedan gây ra. Nói cách khác, nạn nhân của Vedan là người dân nói riêng và chính quyền địa phương nói chung đều mong muốn tạo điều kiện cho Công ty Vedan giống như những doanh nghiệp khác hoạt động lâu dài tại Việt
Xuyên suốt quá trình đòi công lý, gần đây nhất, vào ngày 28/7, Vedan đưa ra mức bồi thường với TP HCM là 30 tỉ đồng, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là 40 tỉ đồng và Đồng Nai là 60 tỉ đồng. Tuy nhiên, người dân và cơ quan chức năng không thống nhất cũng như không đồng tình với mức đền bù trên của Công ty Vedan. Sau đó, Vedan lại tiếp tục "cò kè" khi nâng mức đền bù cho TP HCM là 40 tỉ đồng, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là 50 tỉ đồng và Đồng Nai là 70 tỉ đồng. Với mức này, Công ty Vedan "nuôi" hy vọng người dân sẽ chấp nhận. Song, từ con số trên, đối với người dân TP HCM chỉ đáp ứng được 87% số tiền đền bù, Bà Rịa - Vũng Tàu 92% và Đồng Nai là 58%. Từ đây, một khi không thỏa mãn được nhu cầu của người dân, kéo theo đó là hệ quả của việc tẩy chay tất cả các sản phẩm của Vedan đang được bày bán tại khắp các siêu thị, chợ đầu mối trên toàn quốc.
Phát pháo khởi đầu, hệ thống Co.opMart quyết định ngừng bán các sản phẩm của Vedan trong cả nước. Việc tẩy chay sản phẩm của Vedan đứng trước nguy cơ trở thành hiệu ứng domino và sản phẩm của Vedan làm ra có nguy cơ tồn ứ, khó có cơ hội tiêu thụ. Thiệt hại về kinh tế, hơn ai hết, Công ty Vedan hiểu rõ vấn đề này nhất. Sự đoàn kết của các hệ thống siêu thị bán lẻ, của người dân đã một lần nữa làm Công ty Vedan phải nhún nhường. Và rồi, mọi cố gắng đã gặt hái được kết quả thành công khi Vedan đồng ý bồi thường thay vì hỗ trợ như trước đây theo mức của Viện TN-MT.
Như ông Nguyễn Thái Lai phân tích trong buổi họp báo, người Việt
Người dân Việt
Có một điều lạ, theo tường thuật lại của ông Nguyễn Thái Lai, Thứ trưởng Bộ TN-MT, ngay từ phút đầu tiên của buổi họp ngày 9/8, phía Công ty Vedan vẫn chưa nhận thức được trách nhiệm của mình đối với người dân. Càng dần về cuối buổi họp, dưới áp lực của báo giới, của dư luận đang trông mong từng phút, từng giây để ghi nhận lại những diễn biến sau phiên họp và phía Vedan bất ngờ "khuất phục".
Người đầu tiên mang đến "thông tin nóng bỏng" từ trong phòng họp ra bên ngoài không ai khác chính là ông Tổng Giám đốc Công ty Vedan. Thế nhưng, niềm vui dành cho dư luận chưa thực sự trọn vẹn khi tỉnh Đồng Nai chưa đạt được kết quả thỏa thuận tối ưu nhất. Đây là một trong những địa phương bị thiệt hại nặng nề nhất trong vụ Vedan xả thải gây ô nhiễm sông Thị Vải. Trong mọi vấn đề, từ việc xúc tiến hành lang pháp lý, hỗ trợ người dân khởi kiện Vedan đều rất chậm chạp. Thiếu điều, cận kề ngày hết hiệu lực khởi kiện, đích thân ông Nguyễn Duy Lượng, Phó Chủ tịch Trung ương Hội Nông dân Việt Nam phải xuống tận nơi, khảo sát tình hình và có những buổi làm việc với chính quyền địa phương trong công tác hướng dẫn người dân đòi hỏi quyền lợi chính đáng.
Cũng cần nhắc lại rằng, Công ty Vedan có nhà máy và trụ sở đặt tại huyện Long Thành, trực thuộc tỉnh Đồng Nai. Vậy mà, hơn 14 năm, Công ty Vedan liên tục xả thải trực tiếp xuống dòng sông Thị Vải, thế nhưng chính quyền sở tại đều không hề hay biết. Tất nhiên, chiến thắng chỉ thuộc về công lý một cách toàn diện nếu như tuyên bố của Thứ trưởng Nguyễn Thái Lai là hoàn toàn chính xác.
Trao đổi với chúng tôi bên lề cuộc họp báo, ông Nguyễn Duy Lượng đánh giá: "Cần công bố kết quả cuộc họp để cho người dân biết và UBND các tỉnh, thành lấy ý kiến của người dân mức đền bù. Nếu người dân thống nhất về mức bồi thường thì đồng nghĩa với việc rút đơn khởi kiện”.
Buổi làm việc tuy chưa đạt được mục đích như mong muốn một cách trọn vẹn. Tỉnh Đồng Nai còn phải đối chiếu lại với Viện TN-MT để đưa ra con số một cách chính xác nhất. “Trong buổi họp, Công ty Vedan "chốt" lại mức bồi thường cho người dân tỉnh Đồng Nai là 70 tỉ đồng, theo tôi, chắc chắn người dân không đồng ý. Đứng về phía đại diện bảo vệ quyền lợi cho người dân Đồng Nai, mức bồi thường phải là con số 119 tỉ đồng” - ông Nguyễn Duy Lượng cho biết thêm
|
Ngay sau khi kết thúc buổi họp báo, chúng tôi đã có cuộc trao đổi ngắn với Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Trưởng ban Tuyên truyền Hội Luật sư TP HCM, người đại diện vấn đề pháp lý cho nông dân huyện Cần Giờ, TP HCM và được chia sẻ: Riêng đối với người dân bị thiệt hại do hậu quả xả thải của Vedan tại Cần Giờ, để đạt được mức bồi thường 45,7 tỉ đồng đúng theo mức đánh giá của Viện TN-MT là cả một quá trình đấu tranh bằng pháp lý với Vedan. Trong tuần này, chúng tôi sẽ cùng làm việc với Công ty Vedan để xác nhận các thủ tục văn bản tiếp theo nhằm đảm bảo quyền lợi cho người dân một cách trọn vẹn. Do đó, khi hoàn tất các thủ tục thì việc khởi kiện Công ty Vedan ra tòa cũng sẽ được dừng lại ngay lập tức. Luật sư Nguyễn Văn Hậu cho biết thêm, cuối cùng chính Công ty Vedan cũng phải khuất phục trước những chứng cứ không thể chối cãi. Thắng lợi này là do sự kiên trì theo đuổi vụ việc không ngừng nghỉ trong suốt hơn 2 năm qua. Vấn đề không đẩy Vedan đến bước đường cùng, tức, không khởi kiện ra tòa sẽ tốt hơn cho Công ty Vedan. Qua vụ Vedan, người dân cần rút ra bài học về ý thức bảo vệ môi trường tốt hơn để tránh những sự việc tương tự. Công tác quản lý về môi trường cũng phải chặt chẽ hơn khi các nhà đầu tư đến Việt |