Billiards Việt Nam chững lại để chuyên nghiệp hơn?

Tuy nhiên, đây có thể xem là bước chững lại quan trọng để billiards Việt Nam hướng đến sự chuyên nghiệp cao hơn. Các giải đấu tầm cỡ thế giới xuất hiện trong giai đoạn này cho thấy điều này.

Nốt trầm của billiards Việt Nam

Cách đây một năm, các CLB billiards được mở ra với tốc độ chóng mặt trên cả nước. Trong đó, hầu hết tập trung cho môn pool (bida lỗ), bộ môn được giới trẻ yêu thích vì dễ chơi hơn carom. Có thời điểm, người ta so sánh billiards với pickleball, bởi lẽ cả hai môn thể thao này đều gây tranh cãi nhưng phát triển nóng và bùng nổ một cách khó tin.

Tuy nhiên, giống như bất cứ trào lưu nào. Cơn sóng billiards nhanh chóng đạt đỉnh và đi xuống. Các CLB nhỏ lẻ không chịu được “nhiệt” khi các CLB lớn xuất hiện - với trang thiết bị hiện đại và mức giá bình dân. Chỉ trong vòng chưa đầy một năm, nhiều CLB nhỏ âm thầm xuất hiện rồi biến mất. Chi phí vận hành và bài toán thu hút người chơi quá khó cho họ đưa ra lời giải thỏa đáng.

Tương tự như vậy, các cơ thủ nổi lên từ phong trào cũng lần lượt “rơi rụng” vì các lý do khác nhau. Khải Tóc Dài từng gây tiếng vang lớn ở Hà Nội Open 2023, 2024 không còn đắt show. Nhiều cơ thủ giữa làn ranh bán chuyên và chuyên nghiệp cũng biến mất vì không tìm được nhà tài trợ, khiến người hâm mộ tiếc nuối.

Ở nội dung carom cũng không có tên tuổi mới nào nổi lên. Người hâm mộ dần quen thuộc với những Trần Quyết Chiến, Bao Phương Vinh, Trần Thanh Lực… So với pool, phong trào chơi carom không nở rộ cho dù bộ môn này gặt hái thành công lớn hơn.

Bên cạnh đó, thông tin đội tuyển billiards Việt Nam không tham dự SEA Games 33 cũng khiến người hâm mộ hụt hẫng, cho dù lý do chủ yếu vì nước chủ nhà Thái Lan gạch bỏ các nội dung thế mạnh của chúng ta như pool, carom.

Dù sao, đó chỉ là nốt trầm trong thế giới đầy màu sắc của billiards Việt Nam. Trong thực tế, sự chững lại này được các chuyên gia đánh giá là điều tốt cho billiards Việt Nam. Đây là thời điểm các CLB, các liên đoàn tinh gọn bộ máy và có tầm nhìn xa hơn. Sự nổi lên của Dương Quốc Hoàng cho thấy tiềm năng của các cơ thủ Việt Nam nếu được đầu tư đúng mức. Bản thân các cơ thủ có tiềm năng cũng dần dần hiểu rõ họ cần làm gì nếu muốn đi theo con đường chuyên nghiệp và tiến ra thế giới.

Dấu mốc lịch sử

Giữa không khí náo nhiệt của nhà thi đấu Quân khu 7, Giải Vô địch Thế giới 10 bi nam Predator WPA 2025 đang bước vào ngày thi đấu thứ hai, với những trận đấu kịch tính đầy bất ngờ như Jonas Souto (Tây Ban Nha) đánh bại Fedor Gorst (Mỹ) trên bàn TV 1. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai sự kiện danh giá này, thu hút 96 cơ thủ hàng đầu thế giới, từ các nhà vô địch như Carlo Biado (Philippines) - đương kim vô địch cho đến những tài năng mới nổi. Với quỹ thưởng lên đến 250.000 USD (khoảng 6,6 tỷ VND), giải đấu không chỉ là sân chơi tranh tài mà còn là minh chứng thuyết phục cho sự phát triển bền vững của billiards Việt Nam.

Sự kiện này đánh dấu một cột mốc lịch sử, biến Việt Nam thành quốc gia thứ ba ngoài Philippines và Mỹ đăng cai giải vô địch pool 10 bi thế giới. Bắt đầu từ vòng loại ngày 17-19/9 với 96 người chơi tranh 16 suất vào vòng chính, giải đấu áp dụng định dạng loại kép (chỉ bị loại khi thua 2 trận) cho đến vòng 32 người cuối cùng, sau đó chuyển sang loại trực tiếp. Chỉ trong ngày đầu (20/9), các trận như Robbie Capito (Philippines) vs. Yukio Akagariyama (Nhật Bản) đã thu hút hàng nghìn lượt xem trực tuyến trên các nền tảng như YouTube và Facebook. Đến ngày 21/9, các trận đấu tiếp tục sôi động, với các bàn thi đấu chuyên nghiệp từ Predator và sự tổ chức chuyên nghiệp từ Box Billiards, mang đến trải nghiệm đẳng cấp quốc tế ngay tại TP. Hồ Chí Minh.

Thành công của giải đấu nằm ở sự kết hợp hoàn hảo giữa truyền thống và hiện đại. Billiards nói chung và pool nói riêng không chỉ là trò chơi may rủi mà đòi hỏi kỹ năng chiến lược, tính toán chính xác và tâm lý vững vàng - tương tự cờ vua trên bàn xanh. Sự xuất hiện của các ngôi sao hàng đầu thế giới giúp ngọn lửa billiards đang âm ỉ được thổi bùng lên một lần nữa.

Các giải phụ như Box Billiards Mixed Doubles Open (17-19/9) với định dạng đôi nam-nữ, hay Poison Saigon Women's 9-Ball Open đang diễn ra song song, thu hút hàng trăm vận động viên và khán giả, chứng tỏ billiard không còn là trò chơi giải trí đơn thuần mà đã trở thành thể thao chuyên nghiệp.

Sức sống bền vững của billiards Việt Nam nằm ở nền tảng cộng đồng vững chắc. Cho dù tốc độ mở CLB chậm lại, thị trường dụng cụ billiards vẫn dự báo tăng trưởng 3-6% hàng năm đến 2032, nhờ nhu cầu từ các giải đấu và người chơi cá nhân. Các vận động viên Việt Nam như Trần Quyết Chiến (carom 3 băng) hay Dương Quốc Hoàng đang vươn tầm thế giới, với Quyết Chiến từng giữ vị trí số 1 thế giới. Giải vô địch 10 bi thế giới hay Hà Nội Open sắp tới không chỉ mang về doanh số cho du lịch (hàng nghìn du khách quốc tế) mà còn thúc đẩy kinh tế địa phương, ước tính tạo ra hàng trăm việc làm tạm thời và lâu dài.

Các tấm gương lớn

Việt Nam đang được đánh giá có khả năng trở thành cường quốc billiards tiếp theo ở Đông Nam Á sau Philippies. Sự xuất hiện của các giải đấu tầm cỡ thế giới cho thấy sức hút đặc biệt của Việt Nam với các tổ chức billiards lớn trên toàn cầu. Điều quan trọng nằm ở chỗ, billiards Việt Nam có sẵn nhiều tấm gương thành công để noi theo.

Philippines - “vương quốc pool” với hơn 14 tay chơi top 100 thế giới, bao gồm huyền thoại Efren Reyes và Francisco Bustamante. Ở đây, billiards là văn hóa đường phố, bắt nguồn từ các quán bar và giải địa phương, dần chuyên nghiệp hóa nhờ Liên đoàn Billiards Philippines. Việt Nam tương tự ở giai đoạn khởi đầu: Phong trào bắt nguồn từ các CLB nhỏ, nhưng đang học hỏi Philippines bằng cách tổ chức các giải quốc tế thường xuyên.

Hiện nay, Philippines đã biến billiards thành ngành công nghiệp tỷ đô nhờ tài trợ và truyền thông; Việt Nam có thể làm theo bằng cách khai thác sự kiện 2025 để thu hút nhà đầu tư, giúp vượt qua giai đoạn “bão hòa” bằng chất lượng thay vì số lượng.

Tiếp theo, Mỹ đại diện cho sự thương mại hóa và đa dạng. Với 18 tay chơi hàng đầu và các giải như US Open Pool Championship thu hút triệu USD tài trợ, billiards Mỹ gắn liền với giải trí gia đình và chuyên nghiệp. Mấu chốt thành công của billiards Mỹ là hệ thống cơ sở hạ tầng mạnh mẽ: Hàng nghìn CLB, học viện đào tạo, và truyền thông qua ESPN. Việt Nam, dù chưa đạt quy mô đó, đang tiến bộ với các học viên chuyên nghiệp đầu tiên. Bằng cách học Mỹ, Việt Nam có thể phát triển billiard thành môn thể thao gia đình, giảm phụ thuộc vào CLB chuyên nghiệp và tăng sức hút với thế hệ trẻ - một chiến lược thuyết phục để duy trì phong trào lâu dài.

Trong khi đó, Vương Quốc Anh lại tập trung vào snooker, với Ronnie O'Sullivan làm biểu tượng toàn cầu. Billiard Anh phổ biến nhờ kỹ thuật tinh tế và giải đấu dài hơi như World Snooker Championship tại Crucible. So sánh logic: Anh xây dựng "di sản" qua học viện Sheffield, tập trung đào tạo từ nhỏ. Việt Nam, mạnh về carom nhưng đang mở rộng pool, có thể áp dụng mô hình này bằng cách thành lập các học viện quốc gia, giúp vượt qua thách thức thiếu cơ sở nông thôn. Giải vô địch 10 bi thế giới 2025 là bước đệm thuyết phục, chứng minh Việt Nam có khả năng tổ chức giải lớn, tương tự Anh với snooker.

Cuối cùng, Trung Quốc - cường quốc số lượng với hàng triệu người chơi, dẫn đầu nhờ Ding Junhui và tăng trưởng snooker/pool 3-6% hàng năm. Billiards Trung Quốc thậm chí tự khai sinh bộ môn mới, tăng độ khó cao hơn pool thông thường. Các cơ thủ Việt Nam có thể học theo cách này, bằng cách tăng độ khó trong tập luyện để rút ngắn khoảng cách trình độ với các vận động viên hàng đầu thế giới.