Châu Âu chật vật vì xuất nhập khẩu ách tắc

Hàng nghìn ôtô nằm bất động chờ xuất khẩu vì thuế quan của Mỹ

Cảng Antwerp-Bruges - một trong những trung tâm vận chuyển ôtô lớn nhất thế giới đã trở thành một bãi đậu xe khổng lồ, với hàng nghìn ôtô, xe tải nhỏ, xe tải và máy kéo chờ xuất khẩu sang Mỹ khi các nhà sản xuất tìm cách tránh mức thuế quan cao do Tổng thống Donald Trump áp đặt: Hàng hóa xuất xứ EU khi vào Mỹ sẽ bị áp thuế nhập khẩu 30%.

Theo số liệu do cảng công bố, lượng ôtô chở khách và xe tải mới được vận chuyển đến Mỹ đã giảm 15,9% trong sáu tháng đầu năm 2025 so với cùng kỳ năm trước. Mức giảm mạnh nhất diễn ra vào tháng 5 - một tháng sau khi Tổng thống Trump công bố mức thuế quan gọi là "ngày giải phóng".

Các nhà sản xuất ôtô châu Âu, từ Volkswagen đến Volvo, đã hy vọng rằng một thỏa thuận sẽ được ký kết vào tuần trước, khi thời hạn ban đầu của một thỏa thuận thuế quan với EU gần đến hạn.

Trước kia, các nhà sản xuất phải trả mức thuế xuất khẩu 2,5%. Tuy nhiên, kể từ tháng 4/2025, mức thuế tăng thêm 25% khiến giá một chiếc ô tô gia đình tại thị trường Mỹ tăng thêm hàng chục nghìn USD.

Justin Atkin, đại diện cảng Antwerp-Bruges tại Vương quốc Anh và Ireland cho biết, các cảng trên khắp châu Âu đã trải qua nhiều thử thách  từ Brexit, đại dịch COVID-19 đến tình trạng tắc nghẽn cảng do thiếu container trong năm 2024. Tình trạng tắc nghẽn là vấn đề phổ biến tại tất cả các cảng phía bắc.

Theo ông, so với Brexit, tác động của thuế quan giống như một “cú sốc ngay lập tức”.

Cảng không đưa ra con số chính xác về số xe đang chờ vận chuyển, nhưng cho biết số lượng lên đến hàng nghìn chiếc.

Xuất khẩu xe tải và các loại phương tiện thuộc danh mục "thiết bị cao và nặng" đã giảm gần một phần ba, ở mức 31,5%. Danh mục này bao gồm máy kéo và xe xây dựng. Việc sụt giảm xuất khẩu xuyên Đại Tây Dương có thể phản ánh tác động từ mức thuế quan 25% áp dụng cho những phương tiện có giá trị lên tới hơn 100.000 USD.

Nuôi hy vọng Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ thay đổi lập trường, không áp thêm thuế với ôtô nhập khẩu, các nhà sản xuất đang tạm dừng thủ tục thông quan, khiến hàng nghìn xe ùn ứ tại cảng biển. Ngoài việc gửi xe tại cảng, một số thương hiệu muốn chuyển xe nhập khẩu đến các kho liên kết của Mỹ, nơi họ có thể lưu xe mà không phải đóng thuế.

Xe điện Trung Quốc “mắc kẹt” tại châu Âu

Trước đó, các giám đốc điều hành ngành ôtô và cảng biển cho rằng tình trạng ứ đọng xe điện Trung Quốc cũng là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây ra vấn đề, khi một số công ty đặt chỗ chứa hàng tại cảng, song không tiếp tục vận chuyển xe đến nơi khác.

Một số công ty đã đặt chỗ tại cảng nhưng không tiếp tục vận chuyển hàng đi, khiến hàng nghìn phương tiện nằm yên tại chỗ. Trong nhiều trường hợp, các xe điện bị lưu giữ tại cảng trong nhiều tháng, có xe đã bị bỏ lại tới 18 tháng mà chưa có người mua hay đại lý tiếp nhận.

Công ty vận hành cảng Antwerp-Bruges (Bỉ) - đơn vị sở hữu Zeebrugge, cảng tiếp nhận ôtô nhập khẩu lớn nhất châu Âu xác nhận rằng các nhà phân phối đang tăng cường sử dụng bãi đỗ của cảng làm nơi lưu trữ. Xe hơi hiện được bán ngay tại cảng thay vì được chuyển tới đại lý, một phần vì nhu cầu yếu, phần khác vì hệ thống logistics nội địa bị quá tải. Việc thiếu tài xế xe tải và thiết bị bốc dỡ hàng khiến các nhà sản xuất gặp khó khăn trong việc đặt dịch vụ vận chuyển, làm trầm trọng thêm tình trạng tắc nghẽn tại tất cả các cảng ôtô lớn của châu Âu.

Giới chuyên gia cho rằng một nguyên nhân quan trọng là doanh số xe điện Trung Quốc tại châu Âu không đạt kỳ vọng. Dù các thương hiệu như BYD, Great Wall, Chery hay SAIC đang tích cực mở rộng xuất khẩu để duy trì công suất nhà máy trong nước và tận dụng nhu cầu xe điện tại châu Âu, nhưng hầu hết vẫn là “người mới” trên thị trường và chưa xây dựng được mạng lưới hậu cần, phân phối hiệu quả. Tổng thư ký Hiệp hội xe khách Trung Quốc, ông Cui Dongshu, cũng thừa nhận rằng việc vận chuyển xe điện từ cảng vào thị trường nội địa châu Âu là một thách thức lớn.

Tình hình càng trở nên nghiêm trọng hơn sau khi chính phủ Đức chấm dứt chính sách trợ giá mua xe điện từ tháng 12/2024, khiến thời gian lưu giữ xe tại cảng Bremerhaven - cảng ôtô lớn thứ hai châu Âu kéo dài đáng kể. Các chuyên gia logistics cho biết những thương hiệu không có quy mô lớn hoặc đặt hàng vận tải không thường xuyên sẽ khó trở thành khách hàng ưu tiên của các công ty vận chuyển, nhất là trong bối cảnh toàn ngành đang thiếu xe tải. Đây là rào cản phổ biến đối với bất kỳ nhà sản xuất mới nào tại châu Âu.

Tình trạng này tạo hiệu ứng dây chuyền đến cả hệ thống tàu vận chuyển. Theo tờ Financial Times, công ty vận hành tàu chở ôtô United European Car Carriers (trụ sở tại Oslo, Na Uy) cho biết các tàu của họ đang bị nghẽn tại các cảng Livorno (Ý) và Piraeus (Hy Lạp) do không thể dỡ hàng đúng hạn vì các ga tiếp nhận đã vượt công suất. Tắc nghẽn tại các cảng ôtô hiện là trở ngại lớn đối với chuỗi cung ứng ôtô toàn cầu, vốn đang chịu áp lực từ sự gia tăng mạnh mẽ lượng xe xuất khẩu từ Trung Quốc - tăng 17% so với cùng kỳ năm trước. Châu Âu hiện là một trong những điểm đến lớn nhất cho xe điện Trung Quốc, đặc biệt tại các thị trường như Bỉ, Anh, Đức và Hà Lan, nhưng hạ tầng logistics của khu vực chưa đủ khả năng đáp ứng kịp thời quy mô tăng trưởng đột biến này.