Thể thao Việt Nam đứng trước bước chuyển mình mạnh mẽ

Những “siêu công trình” chắp cánh cho giấc mơ

Bất kỳ một nền thể thao mạnh mẽ nào cũng phải được xây dựng trên một nền tảng hạ tầng xứng tầm. Hãy nhìn sang Thái Lan để thấy rõ điều đó. Nhiều năm qua, họ là nền thể thao có thành tích tốt nhất của khu vực Đông Nam Á tinh ở các kỳ ASIAD, Oympic. Để làm được điều đó, Thái Lan có hệ thống sân bãi, nhà thi đấu chất lượng.

Ở SEA Games 33, sau khi tỉnh Songkhla bị ngập lụt nghiêm trọng, hàng loạt môn thể thao phải dời địa điểm thi đấu về Bangkok nhưng nước chủ nhà vẫn đáp ứng được đầy đủ về mặt cơ sở vật chất. Trong khoảng thời gian gần đây, Indonesia cũng liên tục có những bước tiến bộ, được tổ chức nhiều giải đấu lớn, gần nhất là ASIAD 18 hay U17 World Cup nhờ nền tảng cơ sở vật chất chất lượng cao. Những khu phức hợp thể thao như Rajamangala (Thái Lan) hay Gelora Bung Karno (Indonesia) chính là điều mà thể thao Việt Nam còn rất thiếu. 

Ở Việt Nam, chúng ta đã quá quen với những sân vận động xuống cấp, những nhà thi đấu thiếu trang bị hiện đại, nơi mà việc duy trì mặt cỏ hay hệ thống chiếu sáng cũng là một bài toán khó. Ngay cả SVĐ quốc gia Mỹ Đình cũng xuống cấp trầm trọng, giờ đây chỉ chủ yếu phục vụ cho các sự kiện âm nhạc. Trận đấu giữa đội tuyển Việt Nam và Malaysia ở lượt cuối vòng loại Asian Cup 2027 diễn ra vào ngày 31/3 tới phải được tổ chức ở sân Thiên Trường. Trước đó, đội tuyển Việt Nam thi đấu ở các sân khác như Việt Trì, Gò Đậu.

 Nhưng giờ đây, mọi chuyện dần thay đổi một cách tích cực hơn. Những công trình mới như SVĐ Thái Nguyên hiện đại, một điểm sáng về thiết kế kiến trúc và công năng tại khu vực trung du miền núi phía Bắc, bắt đầu xuất hiện. Bên cạnh đó, những dự án tầm cỡ cũng được khởi công xây dựng như Khu đô thị Olympic Hà Nội với SVĐ lên đến 135.000 chỗ ngồi, quy mô sánh ngang những thánh đường bóng đá lớn nhất thế giới hiện nay. Đây không chỉ là một công trình xây dựng đơn thuần, mà là biểu tượng cho sức mạnh của một quốc gia đang vươn mình.

Ở phía nam, những tín hiệu tích cực cũng đến. Khu Liên hợp Rạch Chiếc tại TP. Hồ Chí Minh được tái khởi động. Đây là dự án đã được ấp ủ trong hàng thập kỷ qua. Khu văn hóa - thể dục thể thao này bao gồm SVĐ, nhà thi đấu, trung tâm thể thao dưới nước, trung tâm quần vợt, khu thể thao tổng hợp, trung tâm thể thao đa năng. Trong đó, SVĐ có quy mô 65.000 - 75.000 chỗ ngồi và nhà thi đấu có quy mô khoảng 18.000 chỗ ngồi là những công trình có quy mô lớn nhất, được định hướng là các công trình trọng tâm của dự án.

Những “siêu công trình” này chính là cơ sở quan trọng để Việt Nam tự tin đặt vấn đề đăng cai các sự kiện tầm cỡ quốc tế như ASIAD, World Cup các lứa tuổi trẻ, và xa hơn nữa là Olympic. Khi hạ tầng đủ mạnh, vị thế của quốc gia trên bàn đàm phán thể thao quốc tế cũng sẽ khác. Việc xây dựng những tổ hợp thể thao đa năng, tích hợp công nghệ xanh và chuyển đổi số sẽ biến Việt Nam thành “thỏi nam châm” thu hút các sự kiện thể thao lớn nhất. Đăng cai một đại hội lớn không chỉ là cho thấy năng lực tổ chức, mà còn là cú hích để phát triển du lịch, hạ tầng đô thị và khơi dậy niềm tự hào dân tộc.

Chú trọng phát triển kinh tế thể thao

Một nền thể thao mạnh không thể chỉ dựa vào ngân sách nhà nước. “Mạch máu” duy trì sự sống và thúc đẩy sự phát triển của thể thao đỉnh cao chính là kinh tế thể thao. Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nguyễn Văn Hùng đã nhấn mạnh về việc đẩy mạnh xây dựng định mức kinh tế kỹ thuật, mở rộng cơ chế đấu giá và đặt hàng dịch vụ thể thao.

Đây là một tư duy quản lý hiện đại, phá vỡ thế độc quyền và tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng giữa khu vực công và tư. Khi các dịch vụ thể thao được vận hành theo cơ chế thị trường, chất lượng sẽ tăng lên và chi phí sẽ được tối ưu hóa. Việc xã hội hóa thể thao không còn là lời kêu gọi suông mà đang trở thành một lộ trình thực thi rõ ràng, nơi các doanh nghiệp có thể tìm thấy lợi ích khi đầu tư vào thể thao, từ đó tạo ra nguồn lực tài chính dồi dào để tái đầu tư cho đào tạo trẻ và thi đấu đỉnh cao. Đây chính là cách để thể thao tự nuôi sống mình và phát triển một cách độc lập, vững chãi.

Thực tế cho thấy, Việt Nam đang sở hữu những lợi thế khổng lồ để phát triển kinh tế thể thao mà bấy lâu nay chúng ta chưa khai thác hết. Chúng ta đã trở thành “công xưởng” hàng đầu thế giới về trang phục và giày thể thao cho các "ông lớn" như Nike, Adidas. Việc kết nối giữa năng lực sản xuất này với nhu cầu tiêu dùng và phát triển thể thao trong nước sẽ tạo ra một chuỗi giá trị khép kín.

Không chỉ dừng lại ở sản xuất, thị trường thể thao nội địa đang nở rộ với những xu hướng mới như pickleball, môn thể thao đang tạo nên cơn sốt toàn cầu hay sự bùng nổ của eSports, nơi Việt Nam đang khẳng định vị thế là một cường quốc trẻ, thu hút sự chú ý của các quốc gia phát triển bộ môn này như Trung Quốc, Hàn Quốc. Những môn thể thao này không chỉ thu hút người chơi mà còn kéo theo cả một hệ sinh thái về trang thiết bị, sự kiện, bản quyền truyền hình và quảng cáo. Đây chính là mảnh đất màu mỡ để nuôi dưỡng “nội lực” tài chính cho thể thao nước nhà, biến thể thao thành một ngành công nghiệp thực thụ, có đóng góp tích cực vào GDP quốc gia.

Từ nền tảng kinh tế thể thao vững chắc, chúng ta mới có đủ tiềm lực để thực hiện những chuyến tập huấn dài ngày tại các cường quốc thể thao, thuê những chuyên gia ngoại hàng đầu thế giới và đầu tư vào y học thể thao, dinh dưỡng. Đây là những yếu tố quan trọng, mang tính quyết định đến thành bại ở những đấu trường khắc nghiệt như ASIAD hay Olympic. Không thể đòi hỏi VĐV giành vàng Olympic nếu chúng ta chỉ đầu tư theo kiểu “nhà nghèo vượt khó”.

Để chinh phục những đỉnh cao thế giới, thể thao Việt Nam cần một điểm tựa vững chắc từ tiềm lực tài chính mạnh mẽ, sự quản trị khoa học và một thị trường thể thao năng động. Hãy nhìn cách một mình Joseph Schooling, ngôi sao bơi lội Singapore từng đánh bại cả huyền thoại Michael Phelps ở Olympic được chăm sóc bởi 2 chuyên gia tâm lý, 3 chuyên gia vật lý trị liệu, 1 bác sĩ, 1 y tá, 1 chuyên gia dinh dưỡng, 1 chuyên gia phân tích thể thao để thấy rõ điều đó.

Bước chuyển mình từ tư duy bao cấp thể thao sang “kinh tế thể thao”, xã hội hóa thể thao chính là con đường tất yếu để thể thao khẳng định vị thế và phá triển bền vững hơn trên con đường chuyên nghiệp hóa toàn diện.Thể thao Việt Nam đang nỗ lực viết tiếp những chương mới bằng sự chuyên nghiệp, tham vọng và những bước đi đúng đắn. Khi chế độ đãi ngộ được nâng tầm, hạ tầng được hiện đại hóa và kinh tế thể thao được kích hoạt, khát vọng chuyển mình của thể thao Việt Nam sẽ không còn là một giấc mơ xa vời.

Chúng ta đang đứng trước cơ hội lớn để không chỉ là “ông vua” của Đông Nam Á, mà còn dần trở thành là một thế lực đáng gờm trên bản đồ thể thao châu lục và xa hơn là thế giới. Đó sẽ là một hành trình dài hơi và không hề đơn giản. Tuy nhiên, với tầm nhìn chiến lược đúng đắn, với sự chuẩn bị kỹ càng, hy vọng chúng ta sẽ sớm hiện thực hóa được giấc mơ “hóa rồng”.