Thể thao Việt Nam sẽ bùng nổ nhờ nhóm vận động viên trẻ tuổi?

Những “viên ngọc thô” trên đường đua xanh và đường chạy

Bơi lội và điền kinh luôn được nhận sự chú ý, đầu tư lớn vì nằm trong hệ thống thi đấu Olympic. Và cũng thật tuyệt vời khi tại SEA Games 33, 2 môn này đều đạt chỉ tiêu đề ra trước kỳ đại hội. Ngoài ra, tín hiệu tích cực khác là nhiều VĐV trẻ giàu tiềm năng đã xuất hiện.

Trên đường đua xanh, khi kình ngư số 1 Nguyễn Huy Hoàng không còn giữ được thế độc tôn, những “đàn em” sinh sau đẻ muộn bắt đầu lên tiếng. Một trong những gương mặt gây chú ý là Trần Văn Nguyễn Quốc. Ở tuổi 17 (sinh năm 2008), ngay trong lần đầu dự SEA Games, Quốc khiến tất cả phải nhắc đến tên mình khi giành tới 5 huy chương (1 HCV, 2 HCB, 2 HCĐ). Sự điềm tĩnh và kỹ thuật sải tay của chàng trai trẻ này được giới chuyên môn đánh giá cao. Hiếm có kình ngư nào ở độ tuổi 17 lại có khả năng phân phối sức lực hợp lý trên nhiều nội dung từ bơi bướm đến bơi tự do như Quốc. Việc trưởng thành ở Đà Nẵng, được tập luyện cùng đàn anh Hoàng Quý Phước, một kình ngư huyền thoại của bơi lội Việt Nam, cũng đã giúp Quốc tiến bộ nhanh chóng.

Bên cạnh đó, Mai Trần Tuấn Anh (SN 2006) cũng cho thấy sự trưởng thành vượt bậc. Việc Tuấn Anh giành 1 HCV và 2 HCB, thay thế đàn anh Huy Hoàng ở các nội dung đường dài không chỉ là câu chuyện về huy chương, mà còn là sự chuyển giao về bản lĩnh thi đấu.

Đặc biệt nhất phải kể đến Nguyễn Quang Thuấn (SN 2006). Việc Thuấn đánh bại “tượng đài” Trần Hưng Nguyên để giành HCV và phá kỷ lục Đại hội ở nội dung 400m hỗn hợp nam với thành tích 4 phút 19 giây 98 là một cột mốc lịch sử. Thông số này không chỉ vượt qua kỷ lục cũ của chính Hưng Nguyên (4 phút 20 giây 65) mà còn cho thấy Thuấn đã thoát ra khỏi cái bóng của chị gái Ánh Viên để tự viết nên chương mới cho sự nghiệp của mình. Những cú xoay người và đẩy nước của Thuấn ở 100m cuối nội dung hỗn hợp cho thấy một nền tảng thể lực dồi dào, sẵn sàng tranh chấp ở cấp độ châu lục. Đây cũng là tấm HCV cá nhân đầu tiên của Thuấn ở SEA Games và sẽ là động lực to lớn để VĐV này tiếp tục cố gắng, bùng nổ hơn nữa.

Dưới sân điền kinh, những“làn gió mới” cũng xuất hiện. Tạ Ngọc Tưởng (2005) và Bùi Thị Kim Anh (2004) đã mang đến những cảm xúc bùng nổ tại SVĐ Supachalasai. Ngọc Tưởng gây tiếc nuối lớn nhất khi về nhì nội dung 400m nam với thành tích 45,53 giây. Dù thành tích này không được công nhận là kỷ lục quốc gia do lỗi kỹ thuật từ thiết bị đo đạc của ban tổ chức, nhưng thực tế chuyên môn đã chứng minh Tưởng là chân chạy 400m tốt nhất mà Việt Nam đang có. Việc chỉ thua sít sao VĐV nhập tịch của Thái Lan cho thấy nếu được đầu tư trọng điểm, Tưởng hoàn toàn có thể lọt vào nhóm tranh chấp huy chương tại ASIAD.

Sự kế thừa còn ghi dấu ấn đậm nét ở các nội dung nữ. Bùi Thị Kim Anh (SN 2004) với tấm HCV nhảy cao (1,86m) hay Bùi Thị Ngân ở nội dung 1.500m đều cho thấy bóng dáng của những người đàn chị lừng lẫy như Bùi Thị Nhung hay Nguyễn Thị Oanh. Đặc biệt là Bùi Thị Ngân, người được đánh giá là sở hữu sải chân dài và tần số bước chạy thanh thoát hơn cả “siêu nhân” Nguyễn Thị Oanh ở cùng độ tuổi. Nếu được trui rèn đúng cách, Ngân sẽ là quân bài chiến lược của thể thao Việt Nam trong những năm tới.

Sự bùng nổ còn lan tỏa sang cả những môn đòi hỏi sức mạnh cơ bắp và sự kiên trì tuyệt đối. Tại Đại hội Thể thao Trẻ châu Á 2025, cử tạ Việt Nam đã “dậy sóng” với cái tên Nguyễn Thành Duy (SN 2009). Chàng trai quê Khánh Hòa này đã phá tới 3 kỷ lục (trẻ châu Á, kỷ lục Đại hội cử đẩy và tổng cử) ở hạng cân 65kg nam. Mức tạ tổng cử 276kg của một cậu bé 16 tuổi là con số “không tưởng”. hứa hẹn một Thạch Kim Tuấn hay Hoàng Anh Tuấn mới cho cử tạ Việt Nam.

Bài toán đầu tư trọng điểm cho những VĐV trẻ tuổi

Sự tỏa sáng của nhóm VĐV trẻ không chỉ là hiện tượng nhất thời tại một giải đấu, mà đã được giới chuyên môn và người hâm mộ thừa nhận thông qua các đề cử tại Cúp Chiến thắng 2025, giải thưởng được ví như “Oscar của thể thao Việt Nam”. Những cái tên như Bùi Kim Anh, Nguyễn Thành Duy, Hồ Thị Duy, Diệp Thị Hương hay Nguyễn Quang Thuấn đều góp mặt trong danh sách đề cử VĐV trẻ xuất sắc nhất năm.

Tuy nhiên, nhìn vào thực tế, khoảng cách giữa SEA Games và ASIAD vẫn là khá lớn. Để nhóm VĐV trẻ này không bị chững lại, thể thao Việt Nam cần một chiến lược đầu tư mang tính đột phá. Hãy nhìn vào môn bắn súng: Nguyễn Thùy Trang (SN 2004) đã phá 2 kỷ lục đại hội với 2 HCV SEA Games 33. Những cái tên như Trịnh Thu Vinh (SN 2001), Lê Thị Mộng Tuyền (SN 2003)… cũng rất đáng chờ đợi. Bắn súng là môn đòi hỏi bản lĩnh già rơ, nơi câu “gừng càng già càng cay” được nhắc đến rất nhiều.Hãy nhớ rằng huyền thoại Hoàng Xuân Vinh giành tấm HCV Olympic ở tuổi 42.Đó là lý do việc các xạ thủ mới 20-22 tuổi đã đạt trình độ kỷ lục SEA Games là một tài sản vô giá.

Vấn đề đặt ra lúc này là làm sao để duy trì “lửa” và đà tiến bộ cho các tài năng trẻ. Tâm lý của VĐV trẻ thường rất nhạy cảm; họ có thể thăng hoa cực độ nhưng cũng dễ dàng sụp đổ sau một thất bại hoặc chấn thương. Những Quang Thuấn, Nguyễn Quốc… cần được chăm sóc đặc biệt về mọi mặt, từ chuyên môn cho đến tâm lý. Việc thi đấu dưới áp lực khủng khiếp của ASIAD, nơi quy tụ những cường quốc thể thao như Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc đòi hỏi các VĐV phải có một thần kinh thép. Thể thao Việt Nam không thể chỉ trông chờ vào nỗ lực cá nhân của VĐV mà phải có sự hỗ trợ từ các chuyên gia tâm lý và đội ngũ phục hồi chức năng chuyên nghiệp.

Đã đến lúc ngành thể thao cần dũng cảm thực hiện những cuộc chuyển giao thế hệ. Chúng ta cần mạnh dạn gạch bỏ những VĐV thiếu động lực thi đấu, chọn lọc ra những VĐV trẻ xuất sắc nhất, có thông số tiệm cận huy chương châu Á như Thành Duy, Quang Thuấn, Ngọc Tưởng hay Thùy Trang để gửi đi tập huấn dài hạn tại các trung tâm huấn luyện hàng đầu thế giới. Chỉ khi được hít thở bầu không khí của những cuộc cạnh tranh đỉnh cao nhất, những “viên ngọc thô” này mới có thể được mài giũa để tỏa sáng rực rỡ.

Bên cạnh đó, việc kết hợp giữa kinh nghiệm của các đàn anh, đàn chị và sức trẻ của nhóm mới này sẽ tạo ra một hiệu ứng cộng hưởng mạnh mẽ. Các VĐV kỳ cựu sẽ đóng vai trò dẫn dắt, truyền đạt kinh nghiệm trận mạc, trong khi nhóm trẻ với khát khao khẳng định mình sẽ là nguồn năng lượng thúc đẩy toàn đội tiến lên. Thể thao là một dòng chảy không ngừng, và nếu chúng ta biết cách khơi thông dòng chảy trẻ tuổi này, thể thao Việt Nam hoàn toàn có quyền mơ về một kỳ ASIAD bùng nổ.

Trận đánh lớn ASIAD 20 diễn ra vào tháng 9 tới tại Nagoya (Nhật Bản) sẽ là câu trả lời chính xác nhất cho quá trình đào tạo trẻ của chúng ta. Nhưng ngay từ bây giờ, khi chứng kiến những Nguyễn Thành Duy phá kỷ lục châu Á hay Nguyễn Quang Thuấn vượt qua những giới hạn của chính gia đình mình, người hâm mộ có quyền tin rằng thời của những người trẻ đã đến, và họ sẽ là những người viết tiếp những chương mới cho thể thao nước nhà bằng sức trẻ và nhiệt huyết.