Vì đâu thị trường vàng toàn cầu “dậy sóng”?

Giá vàng lập kỷ lục sau động thái hạ lãi suất của FED

Sau một tuần điều chỉnh nhẹ, thị trường vàng lại bứt phá tăng lên mức kỷ lục trong phiên giao dịch ngày 22/6 khi nhà đầu tư đổ tiền vào kim loại quý sau đợt hạ lãi suất của Mỹ tuần trước và tín hiệu Cục Dự trữ liên bang (Fed) có thể tiếp tục nới lỏng chính sách. Thị trường đồng thời chờ đợi loạt phát biểu của quan chức Fed cũng như số liệu lạm phát Mỹ công bố trong tuần.

Vàng giao ngay tăng 0,7% lên 3.709,29 USD/ounce lúc 6h37 GMT, sau khi chạm mức cao kỷ lục 3.711,55 USD/ounce. Hợp đồng vàng kỳ hạn giao tháng 12 của Mỹ tăng 1% lên 3.743,40 USD.

Theo ông Tim Waterer, Trưởng bộ phận phân tích thị trường của KCM Trade, vàng đang củng cố đà tăng với sự chú ý của giới giao dịch tập trung vào khả năng giá tiếp tục bứt phá từ nay đến cuối năm, được thúc đẩy bởi dự báo FED sẽ tiếp tục hạ lãi suất. Ông nhấn mạnh việc các ngân hàng trung ương duy trì mua vào cũng là yếu tố hỗ trợ quan trọng. Ông Waterer nhận định nếu các dữ liệu vĩ mô tiếp tục củng cố quan điểm FED nới lỏng, vàng có thể ghi nhận những mốc cao mới trong tuần này.

Tuần trước, FED đã hạ lãi suất 0,25 điểm phần trăm, song vẫn cảnh báo áp lực lạm phát còn cao. Theo công cụ CME FedWatch, giới đầu tư kỳ vọng FED sẽ có thêm 2 đợt cắt giảm 0,25 điểm phần trăm vào tháng 10 và tháng 12 với xác suất lần lượt 93% và 81%. Trong môi trường lãi suất thấp, vàng thường thể hiện tốt.

Từ đầu năm đến nay, giá vàng đã tăng gần 42%, nhờ sự bất ổn kinh tế - địa chính trị, hoạt động mua vào của các ngân hàng trung ương và xu hướng nới lỏng chính sách tiền tệ.

Không chỉ vàng, giá bạc giao ngay cũng tăng 1,3% lên 43,64 USD/ounce, duy trì quanh đỉnh 14 năm. Bạch kim tăng 1,2% lên 1.420,48 USD/ounce và palladium tăng 1,2% lên 1.163,24 USD/ounce.

Đợt tăng mạnh của giá vàng từ đầu năm đến nay khiến ngay cả những chuyên gia lạc quan nhất cũng ngạc nhiên. Một ngân hàng đã đưa ra dự báo giá đạt 4.000 USD/ounce vào năm tới.

FED vừa là cơ hội vừa là thách thức cho đà tăng giá vàng

Trong báo cáo mới, Michael Hsueh - chuyên gia phân tích của Deutsche Bank nâng dự báo giá vàng và kỳ vọng giá trung bình đạt 4.000 USD/ounce trong năm 2026. Trước đó, vàng đã chạm mức mục tiêu 3.700 USD/ounce mà ngân hàng này đặt ra cho năm 2025.

Theo ông Hsueh, dù giá vàng đã tăng hơn 40% từ đầu năm, kim loại quý này vẫn chưa bị định giá quá cao. Dù vàng trông có vẻ cao hơn giá trị hợp lý, phần lớn nguyên nhân đến từ nhu cầu mua vào của các ngân hàng trung ương và xu hướng này sẽ còn tiếp diễn. Cách dễ nhất để lý giải dự báo 4.000 USD/ounce là xem tác động của nhu cầu chính thức (mua ròng từ ngân hàng trung ương) lên mô hình giá vàng chưa điều chỉnh.

Theo hãng tư vấn Metals Focus, từ năm 2022 đến nay, mỗi năm các ngân hàng trung ương mua ròng hơn 1.000 tấn vàng. Riêng năm 2025, dự kiến con số này khoảng 900 tấn, gấp đôi mức trung bình 457 tấn/năm giai đoạn 2016-2021. Nhiều quốc gia đang phát triển muốn đa dạng hóa khỏi đồng USD sau khi phương Tây đóng băng gần một nửa dự trữ ngoại hối của Nga năm 2022.

Chuyên gia của Deutsche Bank cho biết từ năm 2022, giá vàng đã cao hơn mô hình chưa điều chỉnh trung bình 13% mỗi năm. Áp dụng mức tăng này cho dự báo 2026 (11% + 13%) sẽ cho mức giá trung bình 4.000 USD/ounce, với giả định nhu cầu chính thức vẫn mạnh. Xét về nhu cầu ngân hàng trung ương, ông Hsueh dự đoán lượng mua sẽ duy trì gấp đôi mức trung bình hàng năm 400 tấn của giai đoạn 2011-2021, trong đó Trung Quốc đóng vai trò dẫn dắt.

Song song với đó, nhu cầu đầu tư cũng tiếp tục là trụ cột quan trọng. Các quỹ ETF ở thị trường phát triển vẫn thấp hơn 17 triệu ounce so với đỉnh năm 2020, trong khi vị thế đầu cơ trên thị trường kỳ hạn chưa bị đẩy lên mức cao. Dù lạc quan, ông Hsueh cũng lưu ý một số rủi ro. Chính sách tiền tệ của Fed vừa là cơ hội vừa là thách thức cho vàng. Chu kỳ nới lỏng mới sẽ hỗ trợ vàng vì lãi suất thấp làm giảm chi phí cơ hội nắm giữ tài sản không sinh lời này. Tuy nhiên, Fed có thể không hạ lãi suất mạnh như kỳ vọng do áp lực lạm phát còn cao.

Địa chính trị bất ổn, nhu cầu trú ẩn an toàn đẩy vàng lên đỉnh mới.

Dự báo cơ sở của nhóm kinh tế Mỹ tại Deutsche Bank cho rằng FED sẽ không cắt giảm thêm lãi suất trong năm 2026 vì triển vọng lạm phát và thị trường lao động không phù hợp với mức lãi suất dưới trung lập. Điều này trái ngược với mức giảm 70 điểm cơ bản mà thị trường đang đặt cược. Ngoài ra, những bất định xung quanh tính độc lập của Fed trước áp lực chính trị ngày càng lớn cũng là yếu tố khó lường, nhưng về lâu dài vẫn có lợi cho giá vàng.

Giá vàng quay đầu giảm nhẹ sau khi Chủ tịch Fed Jerome Powell phát biểu trước cộng đồng doanh nghiệp ở Providence, Rhode Island rằng sự suy yếu của thị trường lao động đang lấn át những lo ngại về lạm phát dai dẳng, dẫn đến quyết định hạ lãi suất của FED vào tuần trước.

Dù đà tăng chậm lại, giá vàng hiện vẫn được hỗ trợ bởi nhiều yếu tố. Ngân hàng Commerzbank cho rằng lực mua mạnh từ các nhà đầu tư ETF được thúc đẩy bởi kỳ vọng cắt giảm lãi suất, lo ngại về tính độc lập của FED và các diễn biến địa chính trị cũng có thể thúc đẩy giá vàng. Thị trường còn nhận hỗ trợ khi Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc tiếp tục gom vàng đều đặn, bất chấp giá đã tăng mạnh.

Các chuyên gia hàng hóa của Société Générale dẫn số liệu từ Quỹ Tiền tệ quốc tế (IMF) cho biết Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc hiện nắm giữ 2.300,4 tấn vàng, chiếm khoảng 8% tổng dự trữ ngoại hối. Tỷ lệ này vẫn thấp so với mức trung bình 21,7% của các ngân hàng trung ương toàn cầu. Nếu Trung Quốc đặt mục tiêu nâng tỷ lệ lên 20%, họ sẽ cần tích lũy 5.337 tấn vàng, tức tăng thêm khoảng 3.036 tấn so với hiện nay. Với mức giá vàng hiện tại, điều này sẽ giúp Trung Quốc trở thành quốc gia nắm giữ vàng lớn thứ hai thế giới, chỉ sau Mỹ với 8.133,5 tấn (chiếm 77,9% dự trữ) và vượt qua Đức với 3.350 tấn (77,6%).