Bố trí vốn tràn lan, dự án nghìn tỷ ở Lạng Sơn gây lãng phí lớn

• Không dùng tiền ngân sách cứu dự án nghìn tỷ thua lỗ
• Diễn biến mới về "Dự án nghìn tỷ cải thiện môi trường nước tại Huế"
• Nhiều bất cập trong thi công dự án nghìn tỷ cải thiện môi trường nước
• Xót lòng nhìn những dự án nghìn tỷ “đắp chiếu”3

Bộ Tài chính vừa ban hành kết luận thanh tra công tác quản lý ngân sách nhà nước năm 2015 trên địa bàn tỉnh Lạng Sơn, trong đó chỉ ra nhiều sai phạm. Nổi bật nhất vẫn là tình trạng “vung tay quá trán” khi bố trí vốn đầu tư vượt quá khả năng, bố trí vốn tràn lan, dự án cần hoàn thành thì thiếu vốn, dự án chưa đủ điều kiện đầu tư lại được bố trí vốn. Đáng chú ý hơn cả, bệnh viện đa khoa tỉnh với tổng mức đầu tư lên đến gần 1.800 tỷ đồng đang không phát huy được hiệu quả, có nguy cơ gây lãng phí lớn.

Kết luận thanh tra cho biết: UBND tỉnh Lạng Sơn thực hiện huy động vốn cho đầu tư phát triển vượt quá quy định của Luật Ngân sách. Thời điểm 31-12-2015, ngân sách tỉnh đã huy động nguồn vốn để chi đầu tư phát triển là 937 tỷ đồng (vay Ngân hàng phát triển 787 tỷ đồng, vay vốn nhàn rỗi kho bạc nhà nước 150 tỷ đồng) bằng 62,4% tổng chi đầu tư phát triển ngân sách cấp tỉnh (1,5 nghìn tỷ đồng), trong khi Luật Ngân sách năm 2002 quy định “mức dư nợ từ nguồn vốn huy động không vượt quá 30% vốn đầu tư xây dựng cơ bản trong nước hàng năm của ngân sách cấp tỉnh”. 

Việc giao dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản lại được chỉ ra nhiều sai sót, như phân bổ kế hoạch vốn dàn trải, không đảm bảo tiến độ thực hiện dự án. 

Đơn cử, phân bổ vốn cho các dự án dự kiến hoàn thành trong năm 2015 chỉ đạt 47% so với nhu cầu của dự án (8/32 dự án bố trí vốn chỉ đạt dưới 20% nhu cầu vốn trong năm, 1 dự án mới bố trí được 1% nhu cầu vốn); chưa bố trí đủ vốn ngân sách theo tiến độ của 3 dự án được ngân sách trung ương hỗ trợ có mục tiêu (ngân sách trung ương đã hỗ trợ đủ vốn) với số tiền gần 170 tỷ đồng. 

Ngược lại, tỉnh này lại mang tiền (gần 28 tỷ đồng) giao cho 4 dự án được quyết định đầu tư sau ngày 31-10-2014, trái với quy định. UBND tỉnh Lạng Sơn cũng giao dự toán chi đầu tư xây dựng cơ bản năm 2015 chưa đúng quy định dẫn đến mất cân đối, không đảm bảo nguồn chi số tiền 517 tỷ đồng.

UBND tỉnh đã phê duyệt dự án không khả thi về nguồn vốn dẫn đến chậm tiến độ, nợ đọng xây dựng cơ bản lớn, một số dự án đội vốn nhưng không có tiền để triển khai dẫn đến phải dừng thực hiện. 

Đến cuối 2015, toàn tỉnh có 620 dự án đang triển khai với tổng mức đầu tư lên tới hơn 13.000 tỷ đồng. Nợ đọng xây dựng cơ bản đến cùng thời điểm (chưa bao gồm nợ tại huyện, xã do địa phương chưa tổng hợp được) là hơn 1.220 tỷ đồng, chưa kể đến việc vốn cần để bố trí cho các dự án dở dang lên đến gần 7.200 tỷ đồng nữa. 

Theo báo cáo của Sở Kế hoạch và Đầu tư Lạng Sơn, đến thời điểm tháng 12-2016, số nợ đã được bố trí tiền trả nợ là 412 tỷ đồng, số nợ chưa được bố trí vốn thanh toán là 815 tỷ đồng, chưa bao gồm phát sinh nợ trong năm 2016 và phát sinh nợ của các huyện, xã.

Ngoài phê duyệt dự án dàn trải, tràn lan, UBND tỉnh đã phê duyệt dự án đầu tư không khả thi, không phát huy được hiệu quả nguồn vốn, gây lãng phí vốn tại Dự án xây dựng trụ sở trạm kiểm soát liên hợp Than Muội với tổng mức đầu tư gần 65,7 tỷ đồng. Do việc khảo sát, đề xuất địa điểm xây dựng không phù hợp dẫn đến không phát huy hiệu quả dự án. 

Đáng chú ý nhất, UBND tỉnh đã phê duyệt đầu tư dự án xây dựng Bệnh viện Đa khoa tỉnh Lạng Sơn không đúng quy định, vượt quá khả năng của nguồn vốn dẫn đến phải điều chỉnh dự án, đầu tư không đồng bộ, có nguy cơ gây lãng phí lớn. 

Riêng việc khảo sát địa chất công trình chưa đảm bảo, dẫn đến khi thi công gặp đá cứng, phải dịch chuyển công trình đã làm phát sinh chi phí, gây lãng phí gần 48 tỷ đồng. Bộ Tài chính cũng chỉ ra nhiều khuyết điểm của UBND tỉnh Lạng Sơn khi phê duyệt điều chỉnh quy mô dự án, tăng tổng mức đầu tư vượt quá khả năng của nguồn vốn. 

Năm 2009, dự án được phê duyệt với vốn đầu tư xấp xỉ 1.000 tỷ đồng, quy mô 700 giường bệnh. Tuy nhiên, 3 năm sau, dự án “đội vốn” lên gần 1.550 tỷ đồng, vượt quy mô vốn trái phiếu Chính phủ của dự án, do điều chỉnh hạng mục các khoa nội trú tăng từ 12 tầng lên 15 tầng, bổ sung khu nhà nghỉ dành cho người nhà bệnh nhân, điều chỉnh diện tích các phòng, khoa… 

Chưa dừng lại ở đó, đến tháng 12-2016, UBND tỉnh Lạng Sơn đã 8 lần điều chỉnh dự án đầu tư, với tổng số vốn lên tới 1.760 tỷ đồng, tăng hơn 761 tỷ đồng so với dự toán ban đầu được duyệt. Do không có vốn, UBND tỉnh đã phải điều chỉnh dự án thành 2 giai đoạn khiến tất cả đều dang dở, hàng nghìn tỷ vốn đã đầu tư “đắp chiếu”. Toàn bộ máy móc, thiết bị phục vụ khám chữa bệnh chưa được phê duyệt do chưa cân đối được vốn. 

Đến cuối năm 2016, toàn bộ dự án vẫn đang thi công dở dang, trong khi theo tiến độ ban đầu, dự án hoàn thành đưa vào sử dụng năm 2015.

Bộ Tài chính cũng chỉ ra việc UBND tỉnh phê duyệt dự án, điều chỉnh tăng tổng mức đầu tư nhưng không có vốn triển khai phải dừng thực hiện tại 6 dự án, chủ yếu là dự án đường xá vào trung tâm các xã, với tổng số tiền là 1.815 tỷ đồng. 

Về thu ngân sách, Lạng Sơn cũng có nhiều vi phạm như chậm điều chỉnh đơn giá cho thuê đất; điều chỉnh trữ lượng cấp quyền khai thác khoáng sản cho DN nhưng chưa xử lý phần nợ đọng thuế dẫn đến vướng mắc trong tổng hợp báo nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản... UBND tỉnh cũng chi từ nguồn dự phòng ngân sách tỉnh không đúng chế độ quy định hơn 62,2 tỷ đồng...