Chuyển tải hàng hóa tại vùng nước Hòn Gai - Quảng Ninh: Lợi ích quốc gia phải ưu tiên hàng đầu
Kể từ khi cảng Cái Lân (Quảng Ninh) được đầu tư xây dựng với quy mô là cảng nước sâu lớn nhất phía Bắc và đi vào khai thác thì cũng là lúc xuất hiện những ý kiến đề xuất xóa bỏ các điểm chuyển tải hàng hoá ra vào cảng Hải Phòng nhưng lại ở ngay vùng nước Hòn Gai, ngay trước luồng ra vào cảng Cái Lân. Song, luận điểm đưa ra không phải vì lý do cạnh tranh lợi thế giữa các cảng mà vì yếu tố môi trường cho vịnh Hạ Long.
Vài năm gần đây, khi vịnh Hạ Long "ứng cử" vào danh sách 7 kỳ quan thiên nhiên thế giới, làn sóng "tẩy chay" các điểm chuyển tải trên vịnh càng trở nên gay gắt, được đánh dấu bằng Quyết định số 44/2007/QĐ-GTVT của Bộ GTVT ra ngày 28/8/2007 với nội dung: Yêu cầu trước ngày 31/12/2009 chấm dứt hoàn toàn việc chuyển tải của tàu thuyền vào cảng biển Hải Phòng tại vùng nước Hòn Gai - Quảng Ninh. Theo đó, các tàu xếp dỡ chuyển tải tại các điểm neo HL2, HL3, HL4, HL5, HL11, HL12 và HL15 (khu vực thuộc Cửa Dứa - vịnh Hạ Long sẽ phải dịch chuyển sang vị trí mới tại khu vực Hòn Nét (Cẩm Phả).
Tuy nhiên, ngay sau khi Quyết định 44/2007/QĐ-GTVT ban hành, hàng loạt các hãng tàu, đại lý hàng hải, chủ hàng đã đồng thanh kiến nghị lên Bộ GTVT, Văn phòng Chính phủ xem xét lại quan điểm của Bộ GTVT về việc cấm chuyển tải tại vùng nước Hòn Gai vì lý do môi trường.
Để phản biện quan điểm của Bộ GTVT cấm chuyển tải vì lý do gây ô nhiễm môi trường trên vịnh Hạ Long, các đại lý hàng hải, hãng tàu tiếp tục đưa này: Cùng một ngày ra Quyết định 44 về cấm chuyển tải trên vịnh Hạ Long, Bộ GTVT còn ra Quyết định số 42/2007/QĐ - có nội dung công nhận các điểm chuyển tải khác trên vịnh Hạ Long nhưng thuộc cảng vụ Quảng Ninh. Điều đó có nghĩa chỉ cấm chuyển tải đối với hàng hóa ra vào cảng Hải Phòng mà thôi. Chính mâu thuẫn này đã khiến Quyết định số 44/2007/QĐ-GTVT trở nên không hiệu lực. Việc chuyển tải vẫn được thực hiện cho dù giờ "G" - thời hạn chót 31/12/2009 đã qua lâu.
Từ khi Bộ GTVT có Quyết định 44/2007/QĐ-GTVT thì TP Hải Phòng đã nỗ lực tìm địa điểm chuyển tải khác không qua vịnh Hạ Long. Đó là các khu vực chuyển tải Lan Hạ, Bến Gót (huyện đảo Cát Hải-Hải Phòng). Theo đó, khu Lan Hạ đã thiết lập 3 vị trí chuyển tải cho tàu đến 40.000 tấn (DWT), nhưng từ tháng 4 đến tháng 8 hàng năm chịu ảnh hưởng trực tiếp gió Đông Nam và gió Nam gây sóng lớn, không xếp dỡ được hàng hoá. Các tháng còn lại trong năm thì có tới 13% số ngày bị ảnh hưởng bởi sóng ngắn.
Tại khu Bến Gót: Cảng Hải Phòng đã đầu tư xây dựng 2 bến phao cho tàu đến 50.000 tấn đưa vào khai thác cuối năm 2007, nhưng do luồng tàu từ phao 0 đến bến phao dài khoảng15km không đủ độ sâu, hiện nay chỉ đạt -6,3m (Hải đồ). Do vậy điểm chuyển tải Bến Gót cũng chỉ tiếp nhận được tàu có mớn nước khoảng 9m tương đương với tàu 12.000 tấn.
Về điểm chuyển tải Hòn Nét (Cẩm Phả - Quảng Ninh), ngày 25/11/2009, tại Quảng Ninh) - Cảng Hải Phòng đã tổ chức đoàn khảo sát khu vực Hòn Nét để tìm hiểu năng lực thực hiện khu chuyển tải tại vùng nước này cho thấy việc tổ chức chuyển tải hàng hoá đối với các tàu biển đến cảng Hải Phòng sẽ gặp một số khó khăn. Do đó, Công ty TNHH MTV Cảng Hải Phòng và Tổng Công ty Hàng hải Việt
Mới đây nhất, Văn phòng Chính phủ vừa ra Công văn số 73/TB-VPCP thông báo ý kiến của Phó Thủ tướng đồng ý với đề nghị của Bộ GTVT về việc tiếp tục cho phép chuyển tải hàng hóa tại các điểm HL 11, HL 12, HL 15 thuộc vùng nước cảng biển Hòn Gai cho đến khi cảng cửa ngõ Lạch Huyện được đưa vào sử dụng. Những hàng hóa gây ô nhiễm, độc hại phải chuyển tải tại khu vực chuyển tải Hòn Nét, khu vực Cái Lân.
Thiết nghĩ, đây là chỉ đạo cuối cùng, vì mục tiêu phát triển kinh tế cảng biển phục vụ chung cho công cuộc phát triển kinh tế cảng biển, vì lợi ích quốc gia chứ không vì quyền lợi riêng của cảng này, địa phương nọ. Sự chỉ đạo đó cần được tuân thủ