Cơ hội tốt cho hàng ngàn hộ dân sống ven kênh rạch

Với 45km kênh rạch chằng chịt, "tàn dư" của một thời buôn bán sầm uất kiểu "trên bến dưới thuyền" của quận 8 ngày nay là hơn 10.000 căn nhà lụp xụp trên và ven kênh rạch còn tồn tại, đa phần là của những người dân lao động, bốc vác và thương hồ khi xưa.

Quận 8 hiện còn khoảng 16 ngàn căn nhà cấp 3, cấp 4 lụp xụp, tạm bợ và chắp vá, không đảm bảo điều kiện sinh hoạt. Đây chính là một nguy cơ biến quận này thành khu vực "ổ chuột" lớn nhất của thành phố.

Cùng với sự đi xuống của hoạt động vận tải thủy nội địa là 159 kho, bãi hầu hết do các cơ quan, đơn vị của thành phố và các Bộ, ngành quản lý trước đây vốn được dùng làm nơi chứa hàng hóa, nhiều năm nay bị bỏ không hoặc cho thuê lại.

Một khu nhà lụp xụp trên và ven kênh rạch tại quận 8.

Trước nhu cầu tạo chỗ ở mới cho người dân trở nên bức thiết, UBND quận 8 đã nhiều lần tổ chức cho các đoàn liên ngành đi khảo sát, kiểm tra thực tế. Kết quả kiểm tra cho thấy: Có tới 11/159 kho bãi với diện tích trên 32 ngàn m2 bị bỏ trống, không sử dụng; có 40/159 kho bãi với diện tích hơn 52 ngàn m2 được dùng vào việc cho thuê lại…

Dẫn đầu trong số các doanh nghiệp đã được giao hàng ngàn, thậm chí hàng chục ngàn mét vuông đất nhưng không sử dụng là Công ty TM Kỹ thuật đầu tư dầu khí PETEC với 2 kho diện tích gần 20 ngàn m² trên đường Hồ Học Lãm; Công ty Quốc doanh đánh cá Chiến Thắng với kho 145 Bến Mễ Cốc, diện tích gần 3,3 ngàn m²…

Từ thực tế này, ông Nguyễn Thành Chung, Chủ tịch UBND quận 8 đã đưa ra đề xuất phải thu hồi những diện tích đất sử dụng lãng phí này phục vụ mục đích cải tạo, phát triển hạ tầng công ích; xây dựng các khu tái định cư, tạo chỗ ở mới cho người dân địa phương trong chương trình giải tỏa nhà lụp xụp trên và ven kênh rạch.

Phải sau nhiều cuộc họp, vừa qua 5 kho bãi với diện tích trên 10 ngàn m2 đã chính thức được các cơ quan Trung ương và thành phố thu hồi, trả về cho UBND quận 8 lập dự án xây dựng chung cư hoặc các công trình công ích. Hiện tại, đã có 2 kho với diện tích hơn 2 ngàn m² được UBND quận tiếp nhận xong.

Để cải thiện cuộc sống cho hàng chục ngàn hộ dân, theo kế hoạch, đến hết năm 2010, quận 8 sẽ thực hiện giải tỏa, di dời 2.611 căn nhà, trong đó có 2.211 căn nhà đang nằm chênh vênh trên kênh rạch; giai đoạn 2010 - 2012 sẽ tiếp tục giải tỏa, di dời thêm 2.073 căn dạng nửa trên bờ, nửa dưới kênh và đến năm 2015 sẽ tiếp tục di dời 5.531 căn.

Ngoài việc nâng cấp hạ tầng, chỉnh trang đô thị và cải thiện điều kiện sống cho người dân, việc di dời các hộ dân đang sống trên và ven kênh rạch tại quận 8 còn nhằm mục đích để khơi thông dòng chảy phục vụ tiêu thoát nước, chống ngập cho thành phố và cải tạo môi trường nước.

Thế nhưng, thực tế là hàng chục năm qua, UBND quận 8 đã rất nhiều lần đề xuất thu hồi nhưng các đơn vị chủ kho bãi cứ lần lữa, để không hoặc cho thuê chứ không chịu trả lại cho địa phương.

Ông Nguyễn Ngọc Hiếu, Tổ trưởng Tổ Tài nguyên, Phòng Tài nguyên và Môi trường quận 8, cho biết: "Điển hình cho tình trạng chây ỳ này là 3 kho bãi tại số 15 Lương Ngọc Quyến, phường 13; kho số 481 Bến Ba Đình, phường 9 do Công ty Bến bãi thành phố quản lý và kho số 338 Dương Bá Trạc, phường 1 do Công ty Kim khí Điện máy quản lý đã được UBND thành phố ra quyết định thu hồi đất, giao cho quận 8 xây mới hoặc mở rộng trường học từ 2 - 5 năm qua.

Nhưng đến nay, chính quyền quận 8 vẫn chưa thể tiếp nhận bởi các lý do: 2 diện tích kho do Công ty Bến bãi thành phố quản lý, đơn vị chủ quản đã đồng ý bàn giao nhưng các đơn vị được cho thuê lại cố tình chây ỳ, không chịu bàn giao. Thậm chí, trong quá trình thuê kho 481 Bến Ba Đình, đơn vị thuê là Công ty Hóa chất điện đã lấy 1 phần diện tích thuê để cấp cho cán bộ, nhân viên.

Với kho ở số 338 Dương Bá Trạc cũng vậy, lãnh đạo Công ty Kim khí điện máy đề nghị thành phố phải tổ chức một buổi làm việc với doanh nghiệp này chứ dứt khoát không chịu chấp hành quyết định của UBND thành phố".

Quá bức xúc trước thực trạng này, UBND quận 8 đã nhiều lần kiến nghị giải quyết dứt điểm. Về phía Sở Xây dựng, Sở đã đưa ra đề nghị tổ chức cưỡng chế đối với một phần diện tích kho ở số 481 Bến Ba Đình.

Việc thu hồi thêm 5 kho bãi tại quận 8 mới chỉ là bước đầu, tuy nhiên quá trình thực hiện đã cho thấy việc chấp hành kỷ cương, pháp luật của một số đơn vị được giao quản lý đất, được cho thuê đất không nghiêm và đã có dấu hiệu của hành vi chiếm đoạt tài sản của Nhà nước.

Từ thực trạng nêu trên, chúng tôi kiến nghị UBND thành phố cần chỉ đạo khẩn trương, kiên quyết trong quá trình thu hồi đất từ các kho bãi bỏ hoang, sử dụng không đúng mục đích tại quận 8 để phục vụ lợi ích cộng đồng