Cổ phần hóa các Tổng công ty phát điện gặp khó
Và mặc dù không phải chịu sức ép quá lớn do mục tiêu được đặt cho việc CPH là nhằm tạo thị trường phát điện cạnh tranh, song với những khó khăn đang đối diện, đòi hỏi các lãnh đạo đơn vị này cũng như Ban lãnh đạo EVN cần xem xét một cách tổng thể bài toán CPH các Genco sao cho hiệu quả nhất trong thời gian từ nay đến hết 2017.
Theo Ban quản lý vốn đầu tư của EVN, khó khăn khách quan lớn nhất khiến các Genco không thuận lợi ngay khi bắt tay vào việc CPH đó là do hiện nay thị trường điện của Việt Nam vẫn chưa thực sự phát triển đến mức có thể tạo điều kiện thuận lợi cho các nhà đầu tư bên ngoài tham gia. Mức độ chưa phát triển của thị trường điện ở đây thể hiện ở yếu tố giá điện chưa được quyết định một cách khách quan theo đúng quy luật của thị trường mà bị chi phối chủ yếu bởi vai trò điều hành của nhà nước.
Chính vì sự điều hành không theo quy luật của thị trường này mà giá điện không được coi là một tín hiệu mời gọi hấp dẫn đối với nhà đầu tư vì họ không tự quyết định được hoặc cũng không thể can thiệp được vào giá bán điện. Bên cạnh đó, do lộ trình phát triển ngành điện của Việt
Theo phân tích của Ban quản lý vốn đầu tư EVN, một khi nhà đầu tư không có quyền quyết định đến giá bán sản phẩm của mình, cộng với việc họ chưa nhìn thấy có lợi ích gì khi tham gia đầu tư vào ngành điện thì thực sự việc mời gọi được nhà đầu tư bỏ vốn đầu tư là rất khó khả thi.
Một khó khăn khách quan khác nghe tưởng chừng như hơi “phi lý” nhưng thực sự cũng khiến các Genco rất khó có thể thu hút đầu tư, đó là quy mô vốn rất lớn của các Tổng Công ty này.
Theo số liệu của EVN, tổng số vốn điều lệ của 3 Tổng Công ty Phát điện Genco 1, 2, 3 tính đến thời điểm hiện nay là 40.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 2 tỷ USD. Trong khi đó, phân tích của các chuyên gia đầu tư ngành điện cho thấy doanh thu và tỷ suất lợi nhuận đầu tư trong ngành điện, đặc biệt là đầu tư vào hạng mục cơ sở hạ tầng phát điện là không cao mà chỉ ở mức ổn định. Trong điều kiện quy mô vốn đòi hỏi quá lớn trong khi không có kỳ vọng nào đột phá về giá trị lợi nhuận trong trung hạn hoặc dài hạn, thì mức hấp dẫn của cổ phiếu ngành điện, đặc biệt là cổ phiếu của đơn vị phát điện, đầu tư hạ tầng là quá thấp để nhà đầu tư có thể cân nhắc lựa chọn.
Đó là chưa kể đến việc thiếu vốn đầu tư thường xuyên cho các dự án đầu tư hạ tầng điện tiếp theo, nguồn vốn lưu động quá thấp trong khi bản thân các Genco chưa tự huy động được vốn. Đặc biệt là những khoản nợ kếch xù với tỷ lệ nợ trên vốn chủ sở hữu hiện ước tính xấp xỉ 5 lần (khoảng 160.000 tỷ đồng, tương đương 8 tỷ USD). Tất cả những yếu tố này, thêm một lần nữa lại làm giảm điểm của cổ phiếu ngành điện trong con mắt các nhà đầu tư, nhất là trong bối cảnh nền kinh tế vẫn chưa thoát khỏi đáy suy thoái mà rổ hàng hóa (cổ phiếu) dự báo sẽ còn nhiều hàng hóa khác có kỳ vọng hấp dẫn hơn khi các ngành khác đang rục rịch đẩy nhanh tiến trình IPO.
Trong điều kiện này, ông Cao Đạt Khoa, Trưởng Ban quản lý vốn đầu tư EVN cho rằng hầu như không có nhà đầu tư tư nhân nào của Việt Nam tỏ ra có đủ khả năng về vốn cũng như đủ quan tâm để tham gia đầu tư vào ngành điện khi CPH. Vì vậy, kỳ vọng của EVN cũng như các Genco hiện nay chủ yếu là tìm kiếm được đối tác nước ngoài đủ tiềm lực và đủ mức quan tâm để cùng tiến hành đàm phán. Thừa nhận thực tế này, ông Nguyễn Văn Lê, Chủ tịch HĐQT Genco 3 cũng bày tỏ hy vọng sẽ tìm được nhà đầu tư nước ngoài cùng tham gia xây dựng các dự án nguồn điện và có như vậy, việc CPH các Genco mới có thể triển khai một cách thuận lợi và nhanh chóng.
Trên thực tế, không phải là không có đối tác nào quan tâm đến cơ hội đầu tư vào ngành điện. Ông Khoa cho biết đã có khá nhiều đối tác đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc tỏ ý quan tâm và cũng đã đến tìm hiểu về cơ hội đầu tư vào các Genco, song mức độ quan tâm của các nhà đầu tư này mới chỉ dừng ở tìm hiểu chứ chưa thực sự đi sâu trao đổi để tiến tới xúc tiến đàm phán.
Mới đây nhất, tại buổi gặp và làm việc với Thứ trưởng Bộ Công thương Lê Dương Quang, Đại sứ Đan Mạch tại Việt Nam John Nielsen cho biết Đan Mạch hết sức quan tâm đến thị trường phát điện cạnh tranh của Việt Nam và bày tỏ muốn được tham gia cùng Việt Nam xây dựng thị trường này.
Hy vọng rằng, với kinh nghiệm và thế mạnh vốn có của mình trong lĩnh vực năng lượng, rất có thể, các doanh nghiệp Đan Mạch tới đây sẽ là những nhà đầu tư đầy tiềm năng có thể giúp phá vỡ những khó khăn của ngành điện để cùng các Genco thực hiện thành công lộ trình CPH vốn đã được định liệu sẵn sàng