Cuộc chiến bảo vệ quặng crôm

Thanh Hóa là nơi duy nhất trong khu vực Đông Nam Á có quặng crôm. Crôm lại là thứ nguyên liệu để sử dụng trong công nghiệp quốc phòng, chế tạo máy, da giày... nên được tiêu thụ rất lớn.

Trước đây, tình hình khai thác, vận chuyển trái phép quặng crôm luôn là vấn đề nóng bỏng trên địa bàn tỉnh. Vì vậy,  ngay sau khi ra đời, Phòng Cảnh sát môi trường (CSMT), Công an tỉnh Thanh Hóa lập tức bắt tay vào việc điều tra, khám phá và bảo vệ nguồn tài nguyên quý giá này.

Trên địa bàn tỉnh Thanh Hóa có hai địa điểm có quặng crôm, một ở Cổ Định, một ở làng Sam (huyện Ngọc Lặc). Tuy nhiên, quặng crôm ở Cổ Định có trữ lượng lớn hơn, hơn 21 triệu tấn. Mỏ crôm Cổ Định nằm trên địa bàn 3 huyện: Nông Cống, Triệu Sơn, Như Thanh. Dù nằm trên địa bàn 3 huyện nhưng quặng crôm tập trung phần lớn vào khu vực xung quanh chân núi Nưa.

Từ năm 2007 trở về trước, tình hình khai thác trái phép quặng crôm diễn ra khá phổ biến. Do đặc thù, quặng có trong đất vườn, đất đồi được giao khoán trồng cây lâm nghiệp nên người dân có thể khai thác trộm ngay trong diện tích đất mình được phép sử dụng. Bên cạnh đó, nguồn lợi từ việc khai thác quặng crôm rất lớn, nên vào những lúc nông nhàn, người dân lại khai thác mà không ý thức rằng, việc làm này vi phạm nghiêm trọng Luật Bảo vệ tài nguyên.

Quặng crôm lậu bị thu giữ ở xã Quảng Châu, huyện Quảng Xương, Thanh Hóa.

Chỉ cần một máy bơm, một máy nổ, một sàng tuyển là người ta có thể lập mỏ để khai thác. Việc bắt giữ và xử lý những người khai thác quặng trái phép cũng rất phức tạp. Thứ nhất, họ khai thác ở quy mô nhỏ, lẻ. Thứ hai, địa hình phức tạp. Chính vì thế, rất nhiều trường hợp khi lực lượng CSMT xuất hiện chỉ thu giữ được máy móc, còn người thì đã chạy mất.

Ngay sau khi thành lập, vấn đề ngăn chặn nạn khai thác, vận chuyển, buôn bán quặng crôm trái phép được Phòng CSMT đặt lên hàng đầu. Sau một thời gian nắm tình hình, các trinh sát phát hiện, sau khi quặng được khai thác, sẽ có bọn đầu nậu thu gom.

Lượng quặng thu gom được vận chuyển, bán cho các tay buôn lớn. Các tay buôn sẽ tìm cách vận chuyển trái phép ra nước ngoài tiêu thụ. Nắm bắt được chuỗi quy trình này, một phương án triệt tận gốc được lãnh đạo Phòng CSMT đưa ra. Đó là việc điều tra, khám phá những vụ buôn lậu quặng crôm lớn.

Chiến công đầu tiên của lực lượng CSMT Công an tỉnh Thanh Hóa đã được ghi dấu bằng sự kiện phát hiện tại cảng Hới và cảng Châu Giang 1.000 tấn quặng. Đây là lượng quặng được xác định là của Công ty TNHH Thắng Lợi và Công ty TNHH Quyết Thắng. Từ kết quả điều tra vụ tàng trữ 1.000 tấn quặng crôm trái phép này, cán bộ, chiến sỹ Phòng CSMT phát hiện thủ đoạn khá tinh vi của bọn buôn lậu quặng, đó là việc chúng mua thanh lý quặng crôm được các cơ quan chức năng thu giữ rồi dùng những bộ giấy tờ này để quay vòng.

Không chỉ dừng lại trên địa bàn tỉnh, Phòng CSMT, Công an tỉnh Thanh Hóa còn phối hợp với Phòng CSMT, Công an các tỉnh Nghệ An, Nam Định, Ninh Bình điều tra, bắt giữ hơn 1.000 tấn quặng.

Bên cạnh việc truy quét tận gốc các điểm buôn bán lớn, lực lượng này còn ra quân ngăn chặn hoạt động của các đầu nậu tại vùng quặng. Khi không có đầu ra, những người dân khai thác quặng trái phép cũng không còn hoạt động. Và đây chính là điểm mấu chốt của việc ngăn chặn tình trạng khai thác quặng crôm trái phép.

Nói về việc làm thế nào để việc khai thác, chế biến và sử dụng nguồn tài nguyên quý giá này một cách tốt nhất, Thượng tá Đỗ Đình Phú, Phó trưởng Phòng CSMT cho biết, hiện nay Bộ Công thương đã cấp phép cho 6 doanh nghiệp.

Tuy nhiên, hiện mới có 3 doanh nghiệp đang xây dựng nhà máy. Theo quy định, sau khi xây dựng nhà máy, việc khai thác và chế biến quặng mới được thực hiện. Trong thời gian chờ đợi được phép khai thác, nếu các doanh nghiệp không làm tốt công tác bảo vệ, rất dễ để xảy ra tình trạng đào bới trái phép.

Chính vì vậy, việc cấp phép cho các doanh nghiệp có đủ nhân lực, vật lực để khai thác, chế biến quặng crôm là rất cần thiết, tránh để tình trạng xin được phép rồi để đấy, gây phức tạp cho công tác quản lý, bảo vệ