Đã đến mức báo động
Đặc biệt là các khu công nghiệp, cụm công nghiệp chưa xây dựng nhà máy xử lý nước thải (XLNT) tập trung nhưng đã thải ra môi trường lượng nước thải lớn. Rạch Tây Ninh là nơi tiếp nhận một lượng rất lớn nước thải sinh hoạt, chất thải rắn của các hộ dân sống hai bên bờ và khu vực thị xã Tây Ninh.
Ngoài ra, mỗi năm kênh rạch ở Tây Ninh còn "tiếp nhận" hàng chục ngàn mét khối nước thải từ các nhà máy, cơ sở sản xuất chưa được xử lý đạt tiêu chuẩn quy định, do đó chất lượng nước ở các kênh rạch ngày càng xấu thêm. Nguồn nước ngầm tại nhiều khu vực trong tỉnh Tây Ninh hiện có chỉ tiêu pH thấp và bị ô nhiễm vi sinh. Theo thống kê của Sở Công thương Tây Ninh, ở tỉnh Tây Ninh hiện có 83 cơ sở chế biến tinh bột khoai mì (sắn) với tổng công suất hơn 3.500 tấn bột/ngày (gần 13.000 tấn củ/ngày).
Điều đáng nói là từ năm 2005, UBND tỉnh Tây Ninh đã có chủ trương không cấp phép mới cho nhà máy chế biến khoai mì, đồng thời không cho phép các nhà máy chế biến đã hoạt động được tăng công suất, thì tổng công suất chế biến toàn tỉnh chỉ vào khoảng hơn 1.500 tấn tinh bột/ngày.
Vậy mà chỉ trong hơn 3 năm qua, công suất thực tế đã được các nhà máy chế biến mì tự ý nâng lên gấp đôi. Điều này không chỉ dẫn tới sự mất cân đối giữa công suất hoạt động và nguyên liệu dùng cho việc chế biến, mà lượng nước thải ra ngày càng nhiều (chế biến được 1 tấn tinh bột thải ra 20m3 nước), gây ô nhiễm môi trường.
Thế nhưng đến nay, mới chỉ có 2 cơ sở chế biến tinh bột mì có công suất lớn (từ 80 tấn bột/ngày trở lên) đang tiến hành đàm phán ký hợp đồng với các đối tác xây dựng hệ thống XLNT theo công nghệ mới, 4 cơ sở đang tiến hành xây dựng hệ thống xử lý và 1 cơ sở vừa vận hành thử nghiệm thành công hệ thống XLNT bằng phương pháp đốt.
Một khó khăn khác, hầu hết các cơ sở chế biến tinh bột khoai mì đã tăng công suất lên nhiều lần, nhưng không thể xây dựng hệ thống xử lý nước thải (XLNT) do giấy phép hoạt động. Như doanh nghiệp tư nhân Sầm Nhứt là một trong những doanh nghiệp làm ăn khá hiệu quả; năm 2007 doanh thu hơn 16 tỷ đồng, năm 2008 doanh thu hơn 34 tỷ đồng, nhưng cũng gặp khó khăn tương tự.
Nguyên do, năm 2005, nhà máy chế biến của doanh nghiệp Sầm Nhứt đặt tại xã Hoà Hiệp (huyện Tân Biên) được cấp phép hoạt động chỉ có 15 tấn củ/ngày (khoảng 4 tấn bột/ngày). Sau đó, doanh nghiệp Sầm Nhứt tự nâng công suất chế biến lên, đến nay là 80 tấn bột/ngày (gấp 20 lần so với giấy phép).
Doanh nghiệp Sầm Nhứt dự kiến hợp tác với một công ty tiến hành xử lý môi trường theo công nghệ Bioga để giảm chi phí đầu tư. Công ty này khảo sát thực tế và thấy nhà máy đáp ứng đủ yêu cầu xử lý Bioga. Thế nhưng, công suất trong giấy phép của Sầm Nhứt chỉ có 4 tấn bột/ngày, không đủ tiêu chuẩn xây dựng hệ thống xử lý Bioga; còn xin giấy phép tăng công suất thì không được và doanh nghiệp Sầm Nhứt vẫn chưa thể có hệ thống XLNT đạt tiêu chuẩn trước khi thải ra môi trường.
Theo Quyết định số 64/2003/QĐ-TTg ngày 22/4/2003 của Thủ tướng Chính phủ, Tây Ninh có 5 cụm chế biến khoai mì cần phải xử lý triệt để ô nhiễm môi trường. Đến nay, Công ty Khoai mì Tây Ninh vẫn chưa hoàn chỉnh hệ thống XLNT theo phương pháp thu hồi khí gas làm nhiên liệu.
Còn Công ty tinh bột sắn Tân Châu đã bị đình chỉ hoạt động do chưa khắc phục được tình trạng ô nhiễm môi trường. Riêng Cụm chế biến khoai mì ở thị xã Tây Ninh (có 3 cơ sở) khắc phục ô nhiễm môi trường và được cho phép hoạt động đến năm 2010; sau đó phải di dời ra khỏi khu vực dân cư. Những cơ sở còn lại đều đã ngưng hoạt động do không khắc phục ô nhiễm môi trường.
Ông Ngô Đức Hà - Phó chi cục trưởng Chi cục Bảo vệ môi trường (Sở TN&MT) cho biết: Theo lộ trình xử lý các cơ sở chế biến, sản xuất gây ô nhiễm môi trường, đến năm 2010, tỉnh Tây Ninh sẽ kiên quyết đình chỉ hoạt động đối với những cơ sở không thực hiện các biện pháp XLNT đạt tiêu chuẩn trước khi đưa ra môi trường.
Trong thời gian tới,