Đề nghị dừng một dự án tại thôn có 4 nhà máy xi măng

Báo CAND đã có loạt bài phản ánh những vấn đề mới nảy sinh do việc bố trí tới bốn nhà máy xi măng tập trung tại thôn Bồng Lạng, xã Thanh Nghị, huyện Thanh Liêm, tỉnh Hà Nam.

Có hai vấn đề lớn xung quanh cụm dự án xi măng này đặt ra, đó là quy hoạch các dự án xi măng tại đây gắn với công tác bảo vệ môi trường và vấn đề chuyển đổi nghề, giải quyết việc làm cho người dân Bồng Lạng, xã Thanh Nghị.

Bộ Xây dựng với chức năng quản lý nhà nước về quy hoạch ngành Xi măng đã kiểm tra và có báo cáo ngay sau đó với cấp thẩm quyền những vấn đề liên quan đến cụm công nghiệp bao gồm bốn nhà máy xi măng trên.

Các công trường khai thác đá là nguồn sống của người dân Thanh Nghị. Ảnh: T.P..

Tiến sĩ Nguyễn Quang Cung - Vụ trưởng Vụ Vật liệu xây dựng Bộ Xây dựng cho biết: Hà Nam là vùng trọng điểm phát triển công nghiệp xi măng. Việc phát triển tập trung nhiều nhà máy xi măng nơi đây không có gì trái với Quyết định 108/2005/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ phê duyệt quy hoạch điều chỉnh phát triển công nghiệp xi măng Việt Nam đến 2010 và định hướng đến năm 2020.

Kinh nghiệm của các nước trên thế giới, người ta cũng đầu tư tập trung, công nghệ hiện đại gắn với bảo vệ môi trường khi sản xuất xi măng như thế.

Nhưng sau khi báo chí và người dân địa phương phản ánh với nhiều điểm rất đáng nghiên cứu, Bộ Xây dựng đã có Văn bản 49/BXD-VLXD đề nghị UBND tỉnh Hà Nam xem xét cụ thể những vấn đề liên quan trước khi quyết định cấp đất xây dựng thêm cho Nhà máy Xi măng Xuân Thành, bởi trước đó đã có ba nhà máy xi măng rồi. Sau đó, Bộ Xây dựng đã làm việc với tỉnh Hà Nam.

Tại đây, Tiến sĩ Nguyễn Quang Cung đã đưa ra khuyến cáo: Dù là vùng nguyên liệu tập trung, nhưng khi có quá nhiều nhà đầu tư cùng xin vào một khu vực, thì UBND tỉnh phải tính toán đặt nhà máy chỗ nào cho phù hợp, đồng thời quan tâm tới vấn đề dân sinh, quy hoạch hạ tầng đô thị phục vụ cho cụm công nghiệp xi măng đó. Thực tế, đặt bốn nhà máy trong phạm vi 1,5km² tại thôn Bồng Lạng, xã Thanh Nghị là quá dày.

Qua khảo sát, cả bốn dự án xi măng đã có quyết định đầu tư tại xã Thanh Nghị đều thực hiện chậm so với tiến độ đề ra. Có dự án như xi măng Hoàng Long được phép đầu tư, lấy 11ha đất từ 2002 nhưng đến nay mới bắt đầu đi vào sản xuất. Các dự án còn lại đều chậm tiến độ. Trong đó, có dự án quá chậm thể hiện rõ năng lực tài chính yếu nên Bộ Xây dựng đang lập hồ sơ đề nghị Thủ tướng Chính phủ ra quyết định dừng một dự án, chỉ để lại ba dự án xi măng tại xã Thanh Nghị.

Trước khi có các dự án xi măng, thôn Bồng Lạng có 3.000 nhân khẩu với 153ha đất các loại. Sau khi giao đất xây dựng bốn nhà máy xi măng và một số dự án nhỏ, Bồng Lạng chỉ còn lại 62ha đất nuôi 720 hộ dân nhưng không phải đất nào cũng canh tác được.

Theo ông Trưởng thôn Bồng Lạng Đinh Ngọc Thập, cả thôn có 174 hộ bỏ ra từ 50% đến 70% diện tích đất canh tác; 148 hộ không còn đất để canh tác. Nhu cầu chuyển đổi nghề, tạo việc làm của người dân nơi đây rất lớn.

Như ông Chủ tịch UBND xã Thanh Nghị Ngô Trung Kỳ cho phóng viên Báo CAND biết, thì cả bốn doanh nghiệp đều đã ký cam kết tuyển lao động địa phương. Cụ thể: Công ty Xi măng Thanh Liêm cam kết tuyển 150 lao động; Công ty Xi măng Tràng An thỏa thuận tuyển 200 lao động, trong đó có 100 người được cử đi đào tạo nghề…

Nhưng sau thời gian dài, khi mà đã có hai trong số bốn nhà máy đi vào hoạt động, ông Trưởng thôn Bồng Lạng cho biết: Mới có khoảng 50 lao động được tuyển vào các doanh nghiệp làm việc, chủ yếu làm bảo vệ. Ông Trưởng Công an xã Thanh Nghị cho biết thêm, số người chính thức, có đào tạo vào nhà máy có lẽ chỉ gần hai chục người thôi. Vẫn biết, cái khó ở Bồng Lạng, Thanh Nghị là lao động trên 40 tuổi rất khó chuyển nghề chiếm tới 25% lao động. Nhưng còn hàng trăm lao động đang độ sung sức thì sao?

Khi đi thực tế tại địa phương và làm việc với các cơ quan chức năng của Hà Nam, chúng tôi biết ngoài làm ruộng, người dân nơi đây vẫn có nghề phụ chế biến đá bán vật liệu xây dựng. Tỉnh cũng đã quy hoạch HTX sản xuất đá phục vụ nhà máy xi măng, thu hút lao động để bố trí việc làm thường xuyên.

Nhưng một khoảng trống vẫn lộ ra, khi mà tuyến núi đã thuộc về nhà máy, ruộng đất cũng không còn nhiều thì việc làm của người dân thiếu là điều khó tránh. Không ai khác, UBND các cấp nơi có dự án phải nhìn thẳng vào khó khăn này để tìm cách khắc phục, ổn định việc làm, đời sống của người dân.