Hàng hóa xuất khẩu ách tắc kéo dài
Doanh nghiệp chủ hàng như ngồi trên đống lửa để đối phó với hàng loạt nỗi lo: Chi phí phát sinh, phạt chậm hợp đồng, hàng bị kém phẩm chất. Còn các đơn vị quản lý cửa khẩu, cảng biển phải đánh vật với việc bố trí kho bãi, chuẩn bị nguồn điện (cung cấp cho công lạnh) nhưng vẫn không sao giải được bài toán quá tải.
Hàng "lạnh" bị tắc do phía bạn?
Ngay từ tháng 2/2009, ách tắc hàng hóa ở cửa khẩu khu vực Móng Cái, Hoành Mô (Quảng Ninh) đã xảy ra đối với các công hàng thủy sản đông lạnh xuất sang Trung Quốc. Tuy nhiên, lúc đó chỉ là ách tắc cục bộ, chủ yếu do nước kém khiến các đò máy chuyển tải sang Trung Quốc không hoạt động được.
Riêng tại Hoành Mô thuộc huyện Bình Liêu, dù chỉ chuyển tải bằng đường bộ nhưng phía Trung Quốc vẫn không thể khai thông nên ách tắc vẫn xảy ra. Đặc điểm cửa khẩu này là chưa có điện bố trí cấp riêng cho các công lạnh, nếu hàng không thông trong ngày chắc chắn sẽ không còn giá trị. Do đó, lượng hàng hóa tại đây lại tìm cách quay về khu vực Móng Cái để... xếp hàng vì chỉ ở đây mới có điện cấp riêng cho công lạnh.
Có rất nhiều nguồn tin khác nhau từ phía bạn giải thích vì sao hàng đã sang đến biên giới rồi nhưng đối tác chưa thể làm thủ tục "đón". Do ép giá, do thị trường, do các thủ tục kiểm dịch có sự thay đổi. Nhưng nhiều nhất vẫn là dự đoán: Phía Trung Quốc cấm biên (đường XNK dành riêng cho hàng tiểu ngạch).
Nhưng dù lý do gì thì việc ách tắc sẽ phát sinh chi phí cao chưa từng thấy. Chỉ riêng tiền điện, tiền lưu công đã mất ít nhất 45 USD/ngày/container. Đơn giá đó đem nhân lên với số lượng hàng trăm container đang tồn đọng thì khoản chi phí phát sinh mỗi ngày cũng lên đến hàng trăm triệu.
Không chỉ ách tắc ở khu vực các cửa khẩu biên giới. Tại Hải Phòng, đầu "tạm nhập" đối với hàng đông lạnh từ nhiều tháng nay tại các cảng Chùa Vẽ, Đình Vũ, cảng container đã gần như không thể còn chỗ để bố trí.
Tính toán sơ bộ đã có tới 1.100 container dồn ứ cả tháng nay mà chưa biết bao giờ mới đi được. Tại cảng Đình Vũ, quy hoạch sức chứa cho khu vực "hàng lạnh" chỉ 100 container nhưng hiện phải chứa tăng lên 4,5 đến 5 lần so với công suất.
Hàng "nóng" bị kẹt do ta?
Nếu như hàng thủy sản bị ách tắc do phía đối tác chần chừ khâu tiếp nhận thì loại hàng hóa thương mại thông thường như xe đạp (cũng theo đường tạm nhập vào Việt
Một chủ hàng cho biết, trong khi phía Trung Quốc thúc giục đẩy nhanh việc giao hàng (làm thủ tục thông quan) thì các cửa khẩu nhận được chỉ thị của các cấp, ngành tỉnh Quảng Ninh phải tạm dừng. Điều đó có nghĩa là các doanh nghiệp làm dịch vụ chuyển tải phải gánh chịu toàn bộ chi phí phát sinh. Tuy không tốn điện như hàng lạnh nhưng chi phí lưu kho cho mỗi "công" rẻ nhất phải mất 23 USD/ngày. Từ bấy đến nay, nhiều tỷ đồng đã phải tiêu tốn vào việc đáng ra không phải tốn.
Bức xúc đối với nhóm hàng "nóng" này ở chỗ, Bộ Công thương đã có công văn xác nhận mặt hàng xe đạp đã qua sử dụng không nằm trong diện cấm theo cơ chế điều hành XNK hiện hành, đề nghị UBND tỉnh Quảng Ninh tạo điều kiện để hàng hoá được thông quan.
Nhưng địa phương lại cho rằng, thời gian qua, các ngành chức năng đã phát hiện một số trường hợp đã quay vòng, không tái xuất sang Trung Quốc theo hợp đồng mà lộn về để tiêu thụ nội địa. Tỉnh đang đề nghị dừng hẳn việc cấp hạn ngạch đối với mặt hàng này. Các doanh nghiệp phản ứng lại theo quan điểm: Doanh nghiệp nào làm sai, cố tình quay vòng thì các cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm. Còn nếu đã chấp hành tái xuất theo đúng quy định thì không thể chịu vạ lây được.
Trao đổi vấn đề này với bà Nhữ Thị Hồng Liên, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Ninh, bà Liên nói đã giao cho Sở Công thương xem xét giải quyết. Hỏi Sở thì cả Sở đang tất bật cho mùa du lịch Hạ Long 2009.
Theo chúng tôi, ngay từ bây giờ, các cảng cần thông báo ngay cho các hãng tàu về việc không thể tiếp nhận hàng đông lạnh vì quá tải. Đồng thời khuyến cáo các doanh nghiệp về việc ách tắc đầu ra. Nhưng việc trước tiên cần phải huy động mọi khả năng cứu viện của các cấp ngành khác, bảo đảm cung ứng điện, giảm giá dịch vụ đối với hàng tồn đọng thuộc vào loại bất khả kháng đối với doanh nghiệp.
Cần nhớ rằng, thiệt hại của doanh nghiệp là thiệt hại chung cho cả đất nước. Bằng chứng là sản lượng hàng hóa thông qua cảng Hải Phòng, số thu thuế, XNK trong quý I-2009 đều giảm hẳn so với cùng kỳ năm ngoái