Khởi tố vụ án "sai phạm nghiêm trọng tại SABECO"

Thời gian qua, trên các ấn phẩm của Báo CAND và nhiều phương tiện thông tin đại chúng khác đã nêu rõ hàng loạt sai phạm nghiêm trọng xảy ra tại Tổng Công ty Bia - Rượu - Nước giải khát Sài Gòn (SABECO), gây thất thoát hàng trăm tỷ đồng cho Nhà nước... Nhiều đoàn thanh tra vào cuộc, tiến hành thanh tra và đưa ra những kết luận khác nhau, gây bất bình trong dư luận. Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo, chuyển vụ việc sang Bộ Công an tiếp tục điều tra làm rõ.

Sáng 22/12, tại Hà Nội, Cục CSĐT tội phạm tham nhũng (C48), Bộ Công an đã thông báo quyết định khởi tố vụ án về những sai phạm nghiêm trọng tại Tổng Công ty SABECO.

Những hợp đồng gây thiệt hại hàng trăm tỷ đồng

Hiện nay, trên cả nước có 24 nhà máy sản xuất bia lấy thương hiệu bia Sài Gòn và phụ thuộc vào việc Tổng Công ty SABECO cung ứng toàn bộ nguyên, vật liệu chính gồm Malt, Houblon (chiếm 90% giá trị nguyên liệu phải nhập khẩu), lon nhôm, thùng, nút và nhãn. Còn các  nguyên liệu phụ khác mới được Tổng Công ty SABECO giao cho các đơn vị tự thực hiện.

Chính những quy định này đã gây ra rất nhiều khó khăn và thiệt hại lớn cho các đơn vị thành viên bởi nguyên liệu mà Tổng Công ty SABECO mua rồi "ép" các đơn vị tiêu thụ thường cao hơn giá thị trường và chất lượng thì lại không tốt. Nhiều lần, các đơn vị thành viên đã có văn bản kiến nghị gửi lên Tổng Giám đốc SABECO, nhưng những đề nghị chính đáng này đã không được chấp thuận.

Theo chúng tôi được biết thì giá Malt do Tổng Giám đốc SABECO mua cung cấp cho các nhà máy sản xuất bia trong năm 2009 là 12.090 đồng/kg, trong khi giá Malt cùng loại, cùng thời điểm được Công ty cổ phần Bia Sài Gòn - Miền Tây báo cáo SABECO được mua có 10.236 đồng/kg, chênh lệch giảm 1.854 đồng/kg, nên với tổng số lượng Malt trong năm SABECO cung cấp là 114.500 tấn thì số tiền các công ty sản xuất bia Sài Gòn phải gánh tăng so với giá của Công ty cổ phần Bia Sài Gòn - Miền Tây là 212,283 tỉ đồng.

Một góc Nhà máy bia Sài Gòn.

Như vậy chỉ riêng việc Tổng Giám đốc Nguyễn Quang Minh ký hợp đồng mua Malt với các nhà cung cấp quy định giá mua không đổi kéo dài từ 3 - 4 năm (trong khi Nghị quyết HĐQT SABECO quy định giá mua Malt chỉ ký hợp đồng cho 1 năm) đã dẫn đến việc SABECO mất hàng trăm tỉ đồng khi giá Malt trên thị trường giảm.

Một sai phạm khác là giá mua Houblon cao do SABECO cung cấp cho các nhà máy trong năm 2009 là 6.046.296 đồng/kga, trong khi giá Houblon cao cùng loại, cùng thời điểm do Công ty cổ phần Bia Sài Gòn - Miền Tây báo cáo SABECO được mua có 3.230.350 đồng/kga; chênh lệch 2.815.946 đồng/kga nên với tổng lượng Houblon cao SABECO nhập trong năm 2009 là 36.500kga thì số tiền chênh lệch tăng so với Công  ty cổ phần Bia Sài Gòn - Miền Tây là 102,782 tỉ đồng. Việc mua Houblon viên được tính tương tự cũng có chênh lệch là 45,662 tỉ đồng. Như vậy riêng việc Tổng Công ty SABECO mua 2 loại nguyên liệu này đã làm thiệt hại (tăng so với giá mua do Công ty cổ phần Bia Sài Gòn - Miền Tây đề xuất) 360,727 tỉ đồng. 

Cũng theo hồ sơ mà chúng tôi có được thì trong các năm 2006, 2007, SABECO ký kết hợp đồng mua vỏ lon bia với các đối tác cũng như với Crown Saigon và CrownHanoi (cùng một nhà cung cấp) cùng một giá là 84,8 USD/1.000 bộ lon. Nhưng cùng ngày 19/8/2008, Tổng Giám đốc Nguyễn Quang Minh đã ký 2 hợp đồng, một với CrownSaigon/Sabeco No: 098 và một hợp đồng với CrownHanoi/Sabeco No:02 với giá và điều kiện hoàn toàn khác nhau. Hợp đồng No:02 ký với CrownHanoi mua 20 triệu bộ lon với giá trị hợp đồng là 2.232.000 USD (106 USD/1.000 bộ lon) thì có tồn tại Điều 6 trong hợp đồng.

Vì thế khi giá thị trường giảm, hợp đồng này đã được điều chỉnh giảm giá trị còn 1.628.000 USD; giá mua thực tế giảm từ 106 USD xuống còn 74 USD/1.000 bộ lon. Còn trong hợp đồng số CrownSaigon/Sabeco No: 098 thì được Tổng Giám đốc Nguyễn Quang Minh bỏ qua Điều 6 nên khi giá thị trường giảm, SABECO không được điều chỉnh giảm giá trị hợp đồng. Vì thế nên SABECO chịu thiệt hại tới 9,6 triệu đôla trong riêng hợp đồng này.

Nhiều sai phạm nghiêm trọng cần được làm rõ

SABECO là một doanh nghiệp nhà nước thuộc Bộ Công nghiệp (cũ), ngày 31/3/2004 được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt đề án thí điểm chuyển SABECO sang tổ chức và hoạt động theo mô hình Công ty mẹ - Công ty con và đến ngày 28/12/2007, chuyển sang hoạt động theo mô hình Tổng công ty cổ phần với số vốn điều lệ 6.412 tỷ đồng; trong đó vốn Nhà nước là 5.745 tỷ đồng.

Với ngành nghề kinh doanh chính là sản xuất, mua bán các loại bia, cồn, rượu, nước giải khát, các loại bao bì, nhãn hiệu cho ngành bia, rượu, nước giải khát và thực phẩm; kinh doanh vật tư, nguyên liệu, thiết bị, phụ tùng có liên quan đến ngành sản xuất bia, rượu, nước giải khát; xuất nhập khẩu các loại: sản phẩm bia, rượu, nước giải khát, vật tư, nguyên liệu, thiết bị phụ tùng; hương liệu, nước cốt để sản xuất bia, rượu, nước giải khát.

Vụ thay đổi mẫu mã lon bia 333 được cho là không cần thiết và đã gây thiệt hại cho SABECO.

Quy định đã rõ ràng là vậy, nhưng trong thời gian qua, SABECO đã đầu tư ra ngoài ngành nghề kinh doanh chính số tiền lên tới 1.597 tỷ đồng thông qua việc mua cổ phần và chứng chỉ quỹ của 20 doanh nghiệp thuộc các ngành nghề như tài chính, ngân hàng, các quỹ đầu tư, ngành điện, bất động sản, du lịch và lương thực. Đến nay, thị trường chứng khoán giảm, hầu hết giá trị cổ phần, chứng chỉ quỹ đều bị giảm giá trị so với giá trị đầu tư ban đầu hàng trăm tỷ đồng.

Từ năm 2003 đến nay, SABECO đã sử dụng nguồn vốn chủ yếu từ quỹ đầu tư phát triển để đầu tư vào các dự án nhà máy sản xuất bia với tổng số tiền lên đến 9.838 tỷ đồng. Nhưng trong quá trình thực hiện, nhiều dự án phải thay đổi tổng  mức đầu tư, kế hoạch đấu thầu.

Nhiều dự án thực hiện chỉ định thầu không đúng quy định, suất đầu tư ở các nhà máy có chênh lệch lớn, một nhà thầu trúng thầu nhiều dự án. Có nhà thầu tham gia lập dự toán, thiết kế hầu hết các dự án…

Những vấn đề nêu trên tại Tổng Công ty SABECO chắc chắn sẽ được cơ quan điều tra làm rõ trong thời gian tới. Chúng tôi sẽ tiếp tục theo dõi và thông tin đến bạn đọc