Kiến nghị hủy kết quả đấu thầu
Theo kết luận của Thanh tra Chính phủ, việc UBND TP HCM triển khai thực hiện thí điểm với mong muốn tạo sự công bằng và minh bạch hơn so với hình thức chỉ định thầu trước đây là sự mạnh dạn cần thiết.
Nhưng cũng chính vì đây là hình thức đấu thầu mới nên trước khi thực hiện, lẽ ra thành phố phải báo cáo, xin phép Thủ tướng Chính phủ, nhưng việc này đã không được thực hiện, thành phố chỉ báo cáo sau khi đã triển khai.
Cũng do đây là hình thức đấu thầu mới, liên quan đến nhiều lĩnh vực như đấu thầu, đầu tư, tài chính, đất đai, xây dựng và quy hoạch nhưng khi thực hiện, thành phố đã không tham khảo ý kiến của các cơ quan quản lý ngành, lĩnh vực ở Trung ương. Từ đó dẫn tới tình trạng khi thực hiện nhiều nội dung không phù hợp với quy định pháp luật.
Về cơ sở pháp lý, do thực hiện thí điểm nên chưa có các quy định hướng dẫn cụ thể, vì vậy UBND thành phố phải tự ban hành Quy định kèm theo Quyết định 4241/QĐ - UBND ngày 19/9/2007 để làm căn cứ.
Theo phân tích của Thanh tra Chính phủ, đây là văn bản mang tính quy phạm pháp luật, nhưng lại có một số nội dung không phù hợp với các quy định của pháp luật hiện hành... Mặt khác, nhiều nội dung trong quy định khi triển khai thực hiện đã bị thay đổi, những thay đổi này đã không được sửa đổi bổ sung để làm cơ sở pháp lý cho việc tổ chức thực hiện.
Căn cứ pháp lý làm cơ sở thực hiện có nhiều sơ hở, thiếu chặt chẽ, đến hồ sơ mời thầu cũng có một số điểm không phù hợp với quy định của pháp luật như "Nhà đầu tư sẽ được khấu trừ tiền đền bù, hỗ trợ di dời, kể cả phần chi phí giải tỏa, xây dựng mới Trường THPT Tenlơman vào tiền sử dụng đất hoặc tiền thuê đất…".
Trong lúc, Nghị định số 17/2006/NĐ - CP của Chính phủ quy định rất rõ các chi phí nêu trên không được khấu trừ, tiền thuê đất hoặc sử dụng đất phải nộp vào ngân sách Nhà nước.
Đặc biệt, Thanh tra Chính phủ cho rằng, việc xác định giá sàn 4.700 tỷ đồng gồm vốn đầu tư xây dựng công trình hơn 2.592 tỷ đồng; chi phí đền bù, giải tỏa và hỗ trợ di dời toàn bộ khu tam giác khoảng 2.018 tỷ là chưa đầy đủ và thiếu căn cứ.
Bởi xác định giá như vậy là "Không tính đến cơ cấu sử dụng đất hiện tại; chưa tính đến giá trị phần chi phí đền bù giải tỏa, hỗ trợ di dời và xây dựng mới trường Tenlơman tại địa điểm mới mà nhà đầu tư phải ứng trước", số tiền này, theo tính toán của một số nhà đầu tư khác là 540 tỷ đồng.
Mặt khác, để xét năng lực tài chính của nhà đầu tư có khả năng thực hiện dự án hay không còn phải cộng thêm khoản tiền sử dụng đất dự kiến nhà đầu tư phải nộp vào ngân sách, theo ước tính của Đoàn thanh tra, khoản tiền này khoảng 510 tỷ đồng. Vận dụng sai đã dẫn tới việc xác định vốn chủ sở hữu tối thiểu của nhà đầu tư chỉ cần 940 tỷ đồng là chưa thể đáp ứng tiêu chí đánh giá yêu cầu về tài chính đối với nhà đầu tư.
Phân tích của Thanh tra Chính phủ cũng cho thấy rằng, nếu quy về một mặt bằng chung để đánh giá theo giá sàn 4.700 tỷ đồng đã xây dựng, gồm cả vốn đầu tư xây dựng công trình công cộng và chi phí đền bù giải tỏa, hỗ trợ di dời tại khu tam giác "vàng" này thì Liên danh Thái Sơn chỉ có hơn 4.368,6 tỷ đồng, thấp hơn giá sàn. Như vậy, Liên danh Thái Sơn sẽ không đáp ứng yêu cầu về mặt tài chính theo quy định của hồ sơ mời thầu.
Trong báo cáo kết luận về sự việc trên, Thanh tra Chính phủ cũng đã đưa ra 3 phương án xử lý đấu thầu đối với khu tam giác "vàng" tại TP HCM: hủy kết quả thầu; hồ sơ dự thầu của Liên danh Thái Sơn không đáp ứng các quy định và Liên danh Gia Khánh trúng thầu; chấp thuận phê duyệt kết quả đấu thầu của UBND TP HCM cho Liên danh Thái Sơn trúng thầu nhưng kèm theo các điều kiện bổ sung.
Nhưng tại 2 cuộc họp liên ngành giữa Thanh tra Chính phủ, các Bộ, ngành liên quan và UBND TP HCM sau đó đều thống nhất rằng: "Không có phương án xử lý nào toàn vẹn".
Theo Thanh tra Chính phủ, đa số các ý kiến đều nhất trí kiến nghị Thủ tướng Chính phủ áp dụng phương án hủy kết quả đấu thầu, kể cả lãnh đạo Bộ Kế hoạch và Đầu tư và UBND TP cũng đều cho rằng "Nếu Liên danh Thái Sơn không đáp ứng về năng lực tài chính thì nên áp dụng phương án này".
Rõ ràng, việc thực hiện thí điểm đấu thầu thiếu chặt chẽ, sơ hở và không tuân thủ các quy định pháp luật với khối tài sản rất lớn là khu đất thuộc tam giác "vàng" tại TP HCM dẫn đến phát sinh rắc rối hiện vẫn chưa đến hồi ngã ngũ, mà để giải quyết được vướng mắc sẽ là vấn đề không đơn giản