Lạm phát do yếu tố tâm lý và đầu cơ
Tại cuộc hội thảo, PGS TS Ngô Trí Long (Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả) cho rằng, một trong những đặc điểm của lạm phát hiện nay ở Việt Nam là lạm phát không phải chủ yếu do sự mất cân đối giữa cung và cầu hàng hoá như những năm 80 của thế kỷ trước. Trên thị trường cung luôn đáp ứng cầu nhưng tốc độ tiêu dùng tăng cao hơn tốc độ tăng trưởng kinh tế. Điều này thể hiện ở mức bán lẻ tăng hơn ba lần so với tốc độ tăng trưởng GDP.
PGS. TS Ngô Trí Long lấy dẫn chứng, qua diễn biến giá cả sáu tháng đầu năm cho thấy tất cả các cơn sốt giá từ đầu năm cho tới nay đều không phải do nguyên nhân cung cầu mất cân đối mà chủ yếu do yếu tố đầu cơ và tâm lý. Điển hình là cơn sốt giá gạo vào cuối tháng 4 vừa qua.
Phó Vụ trưởng Vụ Thương mại Dịch vụ Giá cả (Tổng cục Thống kê) Nguyễn Đức Thắng cũng cho rằng, trong giai đoạn hiện nay, tâm lý của người dân là nhân tố rất quan trọng ảnh hưởng đến tình hình lạm phát. Lạm phát có thể trầm trọng hơn nếu lạm phát kỳ vọng từ phía người dân cao. Với những tin đồn thiếu lương thực vào cuối tháng 4 đã gây ra cơn sốt giá gạo kéo theo CPI tháng 5 tăng mạnh nhất trong 15 năm trở lại đây.
Giá lương thực tăng cao trong sáu tháng đầu năm không phải là do trong nước thiếu lương thực mà có nguyên nhân đầu cơ và hệ thống phân phối chưa đồng bộ.
Theo TS Vũ Đình Ánh, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu khoa học thị trường giá cả, nền kinh tế nước ta vẫn tiếp tục đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức như một số thị trường cục bộ vượt khỏi tầm quản lý, phát sinh hiện tượng đầu cơ, buôn lậu. Trong khi đó hệ thống phân phối còn nhiều bất cập. Các giải pháp về quản lý thị trường và giá cả nhằm kiềm chế lạm phát còn chưa toàn diện, hiệu quả thấp và chưa phù hợp với trình độ và mức độ phát triển kinh tế thị trường ở nước ta.
Cũng tại hội thảo, các đại biểu đều có chung nhận định: tốc độ tăng giá tuy đã chững lại nhưng giá cả hầu hết các mặt hàng phục vụ sản xuất và đời sống đều đứng ở mức cao và nhìn chung tính ổn định thấp nên rất dễ tiếp tục tăng cao. Do đó không được chủ quan trong điều hành kinh tế vĩ mô; cần kiểm soát chặt chẽ hoạt động thương mại, chống buôn lậu, chống đầu cơ găm hàng. Xây dựng hệ thống phân phối đủ mạnh, hiệu quả góp phần ổn định giá cả tiêu dùng.
Đối với công tác quản lý giá, cần có biện pháp cụ thể để kiểm soát giá những mặt hàng tăng quá nhanh, đặc biệt là việc kiểm soát chi phí sản xuất, giá thành sản phẩm của những loại hàng hoá dịch vụ độc quyền có liên quan đến sản xuất và dân sinh…