Lao động xuất khẩu: Khó vay vốn đi làm việc ở nước ngoài

Lãng phí tiền, thời gian của người lao động

Ngoài vấn đề thị trường khó khăn cộng với nguồn vốn lại không có đang khiến không chỉ người lao động mà chính bản thân các doanh nghiệp XKLĐ cũng loay hoay chưa tìm được hướng để có thể đẩy nhanh tiến độ xuất cảnh theo đúng lịch trình của chủ sử dụng. 100 lao động sang làm việc tại UAE đã được chủ sử dụng lên lịch bay trong tháng 5 nhưng tới nay, 100 lao động này của Công ty cổ phần XKLĐ, Thương mại và Du lịch (TTLC) vẫn chưa thể xuất cảnh.

Ông Nguyễn Trọng Cường, Trưởng phòng Trung Đông của Công ty TTLC cho biết, lý do chính của sự chậm trễ này là các lao động chưa có đủ tiền để nộp. Hiện tại mới có khoảng 3/4 lao động nộp tiền nhưng cũng chưa nộp đủ. "Ngân hàng từ chối cho vay đột ngột quá khiến cả doanh nghiệp và lao động không kịp xoay", ông Cường tâm sự. Đến thời điểm này, Công ty TTLC cũng chưa thể khẳng định với đối tác là số lao động này có xuất cảnh đủ và đúng thời điểm hay không.

Đặc biệt đối với thị trường Đài Loan vẫn được nhiều lao động quan tâm do mức thu nhập và công việc tương đối ổn định lại càng khó khăn hơn khi với mức chi phí trên 100 triệu đồng thì khó có gia đình nào có khả năng cho người nhà đi, nếu không có sự hỗ trợ vốn vay từ ngân hàng. Sau nhiều tháng chờ đợi, học giáo dục định hướng, học nghề cơ khí, anh Nguyễn Văn Tân ở Kim Động, Hưng Yên chưa hết phấn khởi vì mới nhận được thông báo của công ty là đã có visa và lịch xuất cảnh, thì gia đình anh đang như ngồi trên đống lửa khi tới ngân hàng làm thủ tục vay thì ngân hàng đưa ra hết lý do này đến lý do khác từ chối cho vay ở thời điểm này.

Mức tiền đóng lên tới trên trăm triệu đồng, trong khi cả gia đình thu xếp vay mượn họ hàng, người quen cũng chỉ được 40 triệu đồng. "Rất nhiều người ở cùng huyện trước đây đã vay được tiền của ngân hàng để đi XKLĐ, nên tôi cũng hy vọng mới dám đăng ký đi Đài Loan để sớm có thu nhập, thay đổi cuộc sống. Không tìm được công việc có thu nhập ổn định ở quê, tôi mới quyết tâm đi làm việc ở nước ngoài. Ai lựa chọn đi làm ăn xa quê hương, đất nước mà chẳng vì kinh tế. Tôi nghĩ người đi làm việc ở nước ngoài cần được ngân hàng ưu tiên vay vốn. Nếu không những người nghèo như chúng tôi biết bao giờ mới có cơ hội thay đổi cuộc sống", anh Tân chia sẻ.

Đây là tình trạng chung diễn ra trong khoảng hai tháng trở lại đây, không ít lao động như anh Tân bị ngân hàng từ chối cho vay vốn trước khi xuất cảnh. Đã có nhiều lao động hoàn thành thủ tục, đã có visa nhưng vì không vay được tiền nên đành phải ở lại.

Không chỉ lao động mà nhiều doanh nghiệp XKLĐ cũng không biết xoay xở thế nào khi lao động không bay được vì thiếu vốn. Phó Tổng giám đốc Công ty cổ phần Simco Sông Đà Nguyễn Thị Hồng Hạnh cũng cho biết, một số lao động của công ty không vay được tiền ngân hàng, không vay nợ được bên ngoài đã phải ở lại. Rất đáng tiếc cho những trường hợp này vì lao động đã mất nhiều thời gian chờ đợi, mất các khoản phí học giáo dục định hướng, phí làm hồ sơ…Trong khi đó, theo nhiều lao động thì không vay được ngân hàng, mà đi vay nóng lúc này lãi suất cao chót vót, họ không dám liều.

Khó vay vốn ngân hàng, nhiều lao động phải bỏ lỡ cơ hội việc làm.

Cần ưu tiên tạo cơ hội việc làm 

Mặc dù đến thời điểm này chưa có thống kê cụ thể về số lượng lao động phải hoãn xuất cảnh vì thiếu vốn nhưng các doanh nghiệp XKLĐ cùng nhận định việc khó vay vốn ngân hàng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến những lao động xuất cảnh đi Đài Loan và Trung Đông. Lao động đi Malaysia hiện nay chủ yếu là tại các huyện nghèo vay vốn qua ngân hàng chính sách. Lao động đi Trung Đông, Đài Loan với mức phí khoảng từ 40 triệu đến 150 triệu đồng chủ yếu vay tiền Ngân hàng thương mại, Ngân hàng NN&PTNT.

Bà Hạnh cho biết, khi lao động không vay được vốn tại ngân hàng, doanh nghiệp cũng có gặp ngân hàng để bàn cách tháo gỡ nhưng cũng không giải quyết được vấn đề này. "Ngân hàng không bao giờ nói họ không ưu tiên cho xuất khẩu lao động hay họ gặp khó khăn…nhưng thực tế là họ đặt ra nhiều yêu cầu phụ khiến lao động không thể đáp ứng được và đành phải chịu", bà Hạnh nói.

Tìm cách gỡ khó cho người lao động, Công ty TTLC đang phải tính đến phương án cho lao động nợ chi phí xuất cảnh và sẽ trừ dần vào lương sau này. Công ty này tính sẽ mở tài khoản cho lao động ở ngân hàng tại Việt Nam, rồi làm việc với chủ sử dụng lao động nước ngoài trả lương vào tài khoản đó cho lao động và nhờ ngân hàng trừ tiền vào tài khoản lương của lao động. Tuy nhiên, đó chỉ là giải pháp tình thế cho số lao động đã có visa nhưng không có đủ tiền để xuất cảnh. Bởi trong trường hợp lao động không xuất cảnh được thì thiệt hại không chỉ với người lao động mà với cả doanh nghiệp. Với những hợp đồng cung ứng đang trong thời gian hoàn thành thủ tục, lao động chưa có visa, doanh nghiệp không dễ chấp nhận rủi ro về phía mình như vậy.

Trong khi tìm kiếm việc làm trong nước vẫn còn khó khăn đối với nhiều lao động nông thôn thì chủ trương XKLĐ vẫn là một trong những giải pháp được đưa ra trong chiến lược phát triển kinh tế, xã hội những năm tiếp theo. Vì vậy, hệ thống ngân hàng Chính sách xã hội, NN&PTNN cùng các ngân hàng thương mại cần tạo điều kiện cho lao động xuất khẩu vay theo như Quyết định của Ngân hàng nhà nước về việc cho vay đối với người lao động Việt Nam đi làm việc ở nước ngoài.