Ngăn chặn tội phạm “rửa tiền bẩn” còn nhiều gian nan

Tội phạm rửa tiền, tài trợ khủng bố đang là vấn đề mang tính toàn cầu, mỗi năm bọn tội phạm tiến hành rửa từ 1.000-1.500 tỷ USD trên toàn thế giới, gây ra những tác hại khôn lường đối với kinh tế, xã hội và an ninh toàn cầu.

Nếu việc rửa tiền thành công thì tội phạm làm sinh lợi từ số tài sản phạm tội mà có, trở thành nơi ẩn náu an toàn cho số tài sản có nguồn gốc phi pháp, không minh bạch, làm gia tăng nhiều tội phạm khác và nạn tham nhũng. Việt Nam dễ thành mục tiêu cho các tổ chức tội phạm rửa tiền quốc tế do nền kinh tế sử dụng nhiều tiền mặt, cùng với hoạt động thương mại và đầu tư ngày càng gia tăng. Nhưng đến năm 2009, tội danh rửa tiền mới xuất hiện trong Bộ luật Dân sự, chế tài xử phạt đến ngày 7/2/2012 mới bắt đầu có hiệu lực.

Ngân hàng là một trong những đích ngắm của tội phạm rửa tiền. Ảnh minh họa: Thiện Hoàng.

Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN), tổng số giao dịch đáng ngờ trong năm 2012 là 51.000 tin, trong đó NHNN đã báo cáo chuyển sang Công an 160 vụ. Tổng số tiền giao dịch khả nghi hơn 50.933 tỉ đồng. Theo Cục Cảnh sát kinh tế, Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm (Bộ Công an), tội phạm rửa tiền phổ biến nhất ở Việt Nam là đối tượng phạm tội ở nước ngoài. Thủ đoạn thường tiến hành là tuồn tiền “bẩn” về Việt Nam để hợp pháp hóa, chuyển sang tiền “sạch”.

Đồng thời, một bộ phận tội phạm trong nước đã sử dụng số tiền này lừa đảo, tham nhũng, mua bán ma túy... “rửa” bằng cách mua bất động sản, chuyển cho người thân, đầu tư vào các dự án, hợp đồng kinh tế “ma”. Việc rửa tiền không chỉ được tiến hành qua ngân hàng, mà qua rất nhiều kênh như chứng khoán, bất động sản, đánh bạc ở casino... Trên thực tế, các chiêu thức rửa tiền ngày càng tinh vi và khó phát hiện, đặc biệt là sử dụng công nghệ cao như thẻ tín dụng.

Ông Nguyễn Văn Ngọc - Cục trưởng Cục Phòng, chống rửa tiền (cơ quan Thanh tra giám sát ngân hàng) cho biết, từng phát hiện 2 tên tội phạm sử dụng thẻ Visa Debit để tuồn tiền “bẩn” từ Việt Nam ra nước ngoài, sau đó lại chuyển “tiền sạch” vào Việt Nam với thủ đoạn như sau: Chúng thuê 10 người mở thẻ Visa Debit, sau đó mang số thẻ này sang Campuchia vì Campuchia cho phép các trụ ATM nhả nội tệ và USD. Sau khi mang thẻ sang Campuchia, đồng bọn ở Việt Nam liên tục chuyển tiền vào 10 thẻ Visa Debit trên, còn các đối tượng tại Campuchia cũng liên tục rút tiền tại Campuchia.

Mô phỏng sơ đồ tội phạm rửa tiền.

Số tiền sau khi rút ra được các đối tượng mua vàng chuyển về Việt Nam và từng bước hợp thức hóa. Đây chỉ là những chiêu thức rửa tiền mới phát hiện. Thói quen sử dụng tiền mặt, không bắt buộc chứng minh nguồn gốc dòng tiền cộng với tình trạng sở hữu chéo chằng chịt trong các doanh nghiệp, ngân hàng tại Việt Nam cũng khiến việc phát hiện tội phạm rửa tiền thêm khó khăn.

Theo thống kê của ngành Hải quan, từ đầu năm đến 15/11/2013, các đơn vị Hải quan đã bắt giữ, xử lí 10 vụ mang ngoại tệ, vàng vượt định mức không khai báo với số tiền vi phạm là 57.020 USD, 289 HKD, 883 triệu VNĐ và 105,33 lượng vàng. Khởi tố hình sự 1 vụ, xử phạt vi phạm hành chính tổng số tiền 204,5 triệu đồng. Cục Hải quan An Giang phát hiện, bắt giữ 6 vụ, trong đó có 3 vụ vận chuyển trái phép 226 triệu VNĐ, 15.150 USD, 3 vụ xuất lậu gồm 3.000 USD, 1 vụ xuất lậu 105,33 lượng vàng nữ trang hàm lượng 60%...

Số vàng thỏi và USD buôn lậu từ An Giang lên TP Hồ Chí Minh bị bắt giữ.

Trước đây, Công an huyện Châu Thành - Tiền Giang phát hiện Trần Phi Toàn (29 tuổi, ngụ TP Châu Đốc, An Giang) chở 92kg vàng thỏi do hai đối tượng Vân và Luân mua vàng lậu từ biên giới chuyển lên TP Hồ Chí Minh bán cho các tiệm vàng ở quận 5. VKSND tỉnh Tiền Giang ra quyết định truy tố 7 bị can về tội “buôn lậu” gồm: Nguyễn Ngọc Luân, Nguyễn Thị Tuyết Vân, Tiêu Khai Phến, Phạm Tùng Nguyên, Lê Văn Don, Nguyễn Văn Lợi và Hồng Đức Sanh. Mới đây, cơ quan CSĐT Công an TP Hồ Chí Minh đề nghị truy tố thuyền trưởng tàu Biển Đông Star Nguyễn Viết Bẩy (35 tuổi, quê Hải Phòng) về tội danh “vận chuyển trái phép hàng hóa qua biên giới”.

Khi tàu từ Hồng Kông cập cảng Cát Lái neo đậu, Bẩy xin đi nhờ ca-nô của hoa tiêu khu vực 1 (hoa tiêu dẫn tàu) vào bờ, mang theo 12 gói nữ trang (13kg vàng) về quận 7 cất giữ. Tổ công tác của Biên phòng cửa khẩu cảng Sài Gòn kiểm tra và bắt giữ... Theo kết luận của Hội đồng định giá tài sản, lô hàng nữ trang thu giữ trị giá hơn 4,7 tỉ đồng.

Để kịp thời phát hiện, xử lí đối với các trường hợp vi phạm, ngăn chặn tình trạng rửa tiền, Tổng cục Hải quan đã chỉ đạo các đơn vị trực thuộc tăng cường các biện pháp nghiệp vụ tuần tra, kiểm soát tại cửa khẩu cảng biển, cửa khẩu đường bộ, đường sắt liên vận quốc tế, tăng cường kiểm tra kiểm soát chặt chẽ đối với hàng hóa XNK, quá cảnh, tạm nhập - tái xuất, hành khách xuất nhập cảnh là người nước ngoài, người thường xuyên qua lại biên giới và các đối tượng khác có dấu hiệu nghi vấn mang theo tiền với số lượng lớn nhằm mục đích rửa tiền